Soǵystan qaıtqan soldattar

Beısenbi, 10 mamyr 2012 6:58

Aǵaıyndy Jumajan men Rahymbek Shákiuldary Aq­mola vokzalyna 1945 jyldyń sýy­ǵy qaqap turǵan qarasha aıynda tústi. Biri – Lenıngrad qur­saýynan, ekinshisi sonyń irge­sindegi Volhov maıdanynan aýyr jaralanyp, ekeýiniń de gospıtalda jatyp, em­delip shyq­qan betteri bolatyn. Inisi Rahymbektiń aýyr jaraqa­ty­nan jazylyp kete qoımaǵanyn kórgen aǵasy Jumajan Qor­ǵal­jyndaǵy aýyl­ǵa aldymen ózi attanyp, inisin, qarsy bolǵanyna qa­ramastan, Aqmo­la­daǵy jal­ǵyz nemere qaryn­dasynyń úıine qaldyrdy.

Beısenbi, 10 mamyr 2012 6:58

Aǵaıyndy Jumajan men Rahymbek Shákiuldary Aq­mola vokzalyna 1945 jyldyń sýy­ǵy qaqap turǵan qarasha aıynda tústi. Biri – Lenıngrad qur­saýynan, ekinshisi sonyń irge­sindegi Volhov maıdanynan aýyr jaralanyp, ekeýiniń de gospıtalda jatyp, em­delip shyq­qan betteri bolatyn. Inisi Rahymbektiń aýyr jaraqa­ty­nan jazylyp kete qoımaǵanyn kórgen aǵasy Jumajan Qor­ǵal­jyndaǵy aýyl­ǵa aldymen ózi attanyp, inisin, qarsy bolǵanyna qa­ramastan, Aqmo­la­daǵy jal­ǵyz nemere qaryn­dasynyń úıine qaldyrdy.

…Gvardııa aǵa leıtenanty Rahymbek Shákın 1943 jyl­dyń qańtarynda Volhov maı­danynyń ajal oǵy jańbyr­sha jaýyp turǵan Novgorod qalasynyń soltústigindegi qorǵanysynda, okopta aýyr jaralandy. Jaý shebi áli de bolsa aldyrmaı turǵandyq­tan, ýaqytsha tynys alý tásilimen bulardyń rotasy bekiniske kóshken. Osynyń aldynda ǵana stavkadan arnaıy ókil retinde G.K. Jýkov kelgen Volhov maıdanyna. Aǵa leıtenant Rahymbek Shákın rotanyń saıası je­tekshisi bolǵandyqtan, Jo­ǵarǵy Bas Qolbasshy Sta­lınniń buı­ryqtaryn jaýyngerlerge túsi­ndirip, okoptardy aralap kele jatqan. Alystan azynaı, aýany qaqyrata tilip, nemistiń «Andrıýsha» dep atalatyn mınasy dál Rahymbektiń qasyna jaryldy. Fashıster «Katıýshaǵa» uı­qas­tyryp, óz mınalaryn osy­laı ataı bastaǵan. Mına jarqynshaǵy aǵa leıte­nanttyń keýdesine tıdi. Okoptan endi shyǵa bergen ofıser shalqalaı qulady. Jer dúnıe tóńkerilip, qara qoshqyl tútin­ge oranǵan aspannyń asty tamuq túnge aınalyp júre bergen. Qansha jatqany belgisiz, álden ýa­qytta qasynan ótip bara jat­qan sanıtarlardyń daýys­­­taryn estidi. Qanǵa malynǵan shıne­liniń omyraýyn ázer aǵy­typ, aǵa leıtenant sanıtarlar ketken tusqa qaraı jer baýyrlap jyljı jóneldi. Sodan gos­pıtalda esin jıdy. Buǵan de­ıin­gi maıdan joldarynda jeńil ja­ralanǵan kezi bolmasa, tap qazirgideı qııapatqa tap bol­maǵan.

Aǵa leıtenanttyń joryq joldary gospıtaldan emdelip shyqqannan soń, armııa generaly Mereskov qolbasshylyq etetin Volhov maıdanynyń qu­ramynda Novgorod úshin shaı­qastarda jalǵasty. Rota polıtrýgy Rahymbek Shákın 1944 jyldyń aıaǵyna deıin Krasnoe selo, Strelsy eldi mekenderin jaýdan azat etýge qatysty. 177-atqyshtar dıvızııasynyń qu­ramyndaǵy rota rýmyndar men vengrlerdiń fashısterge qoldaý kórsetken dıvızııasymen de aýyr aıqastarǵa shyqty.

– Aǵa leıtenant Rahymbek Shákınniń rotasyndaǵy jaýyngerler ózderiniń saıası jetek­shisiniń bastaýymen talaı már­te jaýmen qolma-qol aıqas­tarǵa da shyqty. Betpe-bet shaı­­­qastarda ol taǵy da birneshe ret jeńil jaralandy. 177­-at­qyshtar dıvızııasynyń 483-polkine qa­raıtyn rotanyń Lenıngrad qorshaýyn buzyp shyqqandaǵy erliginde de saıası jetekshi Rahymbek Shákınniń úlesi zor edi.

– Rahymbek inimniń bul áńgimelerin men 1950-1951 jyl­­dary maıdannan alǵan ja­raqattary asqynyp, tósek tartyp jatqanda, qasynda otyryp talaı estidim, – deıtin ákem Jumajan maǵan.

Rahymbek kókemiz sol so­ǵystan alǵan aýyr jaraqa­ty­nan 1952 jyldyń mamyrynda kóz jumypty. Men kókemniń bet-beınesin kórgenim joq. Jalǵyz ǵana sýreti saqtalyp qalypty. Rotanyń saıası jetek­shisi, gvardııa aǵa leıtenanty shaıqastyń saıabyr tapqan bir sátinde ózi azat etken Lıýban qalasynda túsken eken bul sýretke.

Aýylda MTS partııa uıy­mynyń hatshysy, aǵa agronomy qyzmetterinde júrgen jyldarynda tós qaltasyna salyp júripti osy sýretti. Kókemniń týǵan aǵasy Jumajan 80-nen asqan shaǵynda, bertinde qo­lymyzda baqılyq boldy. Ol kisiniń de omyraýy ordender men medaldarǵa toly bolatyn.

Otan úshin ot keshken aǵaıyn­dy eki jigittiń maıdannan bir kúnde kelip, Aqmola­nyń vokzalynda tabysýy da óz aldyna jeke hıkaıa.

– Bes jylǵa jýyq kór­­megen inim Rahymbekti poıyzdan túse salysymen Aqmo­lanyń vokzalynda kezdestir­ge­nimdi aıtsań­dar­shy. Shıneliniń ıyǵy qý­shıǵan, tym júdeý óńi­nen aýyr jaraqattyń azabyn tartyp kele jatqanyn ańǵar­dym da, aýylǵa ertpeı, Aq­moladaǵy nemere apam­nyń úıi­ne zorlaǵandaı qy­lyp tastap ket­tim. Sodan araǵa eki aı sal­ǵanda baryp, par atpen elge jetkizdim. О́ńine qan júgirip, tyńaıyp qalǵan eken.Amal ne, araǵa bar bolǵany 6 jyl salyp, soǵys salǵan aýyr jara­qattan inim kóz jumdy, – deı­tin Jumajan ákemiz muńaıyp. – Endi qaıtyp soǵys degen zulmat tónbesin, el tynysh bolsyn. Sender soǵysty kórmeı ósiń­der. Beıbit kúnniń qadirin biliń­der, – deýshi edi qarııamyz bizge.

Smaǵul RAHYMBEK,

jýrnalıst.

ASTANA.