ADAL EŃBEKPEN EREKShELENGEN “ADAL”

Jýsan ıisi ańqyǵan uly dalanyń qu­­diretine bas ımeıtin, alańsyz da baqytty balalyq shaǵy ótken týǵan aýylyn qasterlep, qadir tutpaıtyn qazaqtyń balasy kemde-kem shyǵar. Jasyratyny joq, aýyl sharýashylyǵy salasynda eńbek etýdiń ózindik erekshelikteri men aýyrtpa­lyqtary jetkilikti. Alaıda, erik-jigeri, kúsh-qýaty myqty azamattardyń aldyn­daǵy bıik qamaldan qaımyqpaıtyndyǵy kóńilge qýanysh uıalatary. Eline, týǵan jerine adal qyzmet etýdi ǵumyrlyq bıik maqsatyna aınaldyrǵan sondaı aza­mattardyń arasynda “Adal” agroóner­ká­sip kesheniniń dırektory Medethan Igi­likovtiń bolýy, árıne, quptarlyq jáıt. Eńbekshiqazaq aýdanyndaǵy “Jańa­shar” aýylynda ornalasqan “Adal” agro­óner­kásip kesheni ónimderi Almaty ob­ly­sy men Almaty qalasy tutynýshylaryna ǵana emes, respýblıka turǵyndaryna da jaqsy tanys. Qazaqstandaǵy irgeli sha­rýa­shy­lyqtardyń birine aınalǵan bul ke­shen­de sút ónimderiniń otyzǵa jýyq túri shy­ǵa­rylady. Eń bastysy, bul ónimder ta­bıǵı tazalyǵymen qosa, joǵary sapaly­lyǵymen erekshelenýde. “Adal” agro­óner­kásip kesheniniń dırektory Medethan Ábdiǵalıulynyń aıtýynsha, sút zaýyty alǵash iske qosylǵan 2004 jyly táýligine on tonna ónim óndirilse, qazir sút ónim­deriniń kólemi táýligine jetpis tonnaǵa jetken. Qazirde bul sharýashylyqta 2000 iri qara bar, onyń 1100-i saýyn sıyr. – Elimizdiń básekege qabiletti mem­leketter qataryna qosylýyna ózindik úles qosý ­– bizdiń basty maqsatymyz. Bir quptarlyǵy, “Adaldyń” ónimderi tuty­ný­shylardyń suranysyna ıe bolýda. Almaty qalasyn, Almaty oblysyn bizdiń ónim­derimizben tolyqtaı qamtamasyz etý sońǵy kezderde qıynǵa soǵýda, sondyqtan iri keshen qurylysy qolǵa alyndy, munyń ózi megaferma dep atalady. Ol ja­ńa tehnologııamen, sý qurylysy kommý­nıkasııasymen jabdyqtalmaq. Sonyń nátıjesinde súttiń jáne sút ónimderiniń sapasy joǵary bolady degen senim bar. Úkimettik baǵdarlama boıynsha bıznes-jos­parymyzdy ótkizgen bizge jeńil­de­tilgen nesıe de berilýi múmkin. О́nim ón­di­rýde tájirıbeni jetildirý, óndiriske ozyq tehnologııany engizýde ilgerileýshilik bar, – deıdi Medethan Igilikov. Germanııa, Danııa, Shvesııa, Reseı, Ta­tarstan memleketterindegi sharýashylyq­tar­daǵy ozyq tájirıbemen almasý óz ná­tı­jesin berýde. Bir quptarlyǵy, “Adalda” búgingi kúnge deıin jınaqtalǵan tájirıbe sheteldikterdiń qyzyǵýshylyǵyn týǵyzýda. Máselen, pishendeme daıyndaýda shabyl­ǵan shópti birden polıetılenge orap daı­yndaý ádisin atap aıtýǵa bolady. О́zgeler sııaqty bir jyldyq emes, kópjyldyq shóp ósirý, súrlem daıyndaý máselesinde ne­misterdiń, aǵylshyndar men amerı­ka­lyqtardyń “Adaldyń” ozyq tájirıbesine júginýi kóp nárseden habar berse kerek. Qandaı salada bolmasyn joǵary jetistik, mol tabys izdenis pen iskerliktiń nátı­jesinde ǵana keletindigi aqıqat. Ýaqyt ótken saıyn “Adal” agro­óner­kásip kesheninde óndiristik kórsetkishter, eńbek qarqyny artýda. Máselen, budan on jyl buryn ár sıyrdan jylyna 2700 lıtr sút saýylatyn bolsa, qazir onyń kólemi 5400 lıtrge jetken. Sonymen qatar, kom­panııadaǵy bes júzdeı adamnyń áleýmet­tik-turmystyq jaǵdaıyn jaqsartý, soǵys jáne eńbek ardagerlerine, mektep oqýshy­lar­yna qaıyrymdylyq kórsetý baǵy­tynda da ıgilikti is-sharalar júıeli túrde júzege asyrylýda. Sondaı-aq, jas ma­man­dar men jas otbasylaryn qarjylaı qoldaý, olarǵa bes paıyzdyq ssýda berý, jumys ornynyń turaqty bolýy tabysty molaıtýda. Elýinshi asýǵa aıaq basqan, kópshilik qur­metine bólengen azamat óziniń búginge deıin qol jetken jetistigi ata-ana sha­ńy­ra­ǵyndaǵy tárbıeden bastalyp, sodan keı­in alǵash eńbek jolynda qamqorlyǵyn kór­setken, tájirıbesin bólisken jasy úl­ken aǵalarynyń kómeginiń nátıjesi dep esep­teıdi. Ákesi Ábdiǵalı, anasy ­– Shá­rıpa ony adaldyqqa, ımandylyqqa baý­ly­sa, Tursynbaı Shyńǵysov, Temen Nı­ıaz­bekov biri sharýashylyqtyń bas ekonomısi, ekinshisi sharýashylyq dı­rektory bola tura jas mamandy eńbekpen birge, ómir qıyndyǵyn jeńýge de úıretti. Qazir oılap qarasa, sol kezde sol aǵalar­dyń jasy bar bolǵany qyryqta ǵana eken. Sońy­­nan “Adal” agro­ónerkásip keshe­ni­niń aıaǵynan turyp ketýine erekshe qol­daý kórsetken tájirıbeli maman Smaı­yl Joldas­bekov pen onyń uly Serik Smaıy­lovtyń iskerlik qabileti, boıyn­da­ǵy azamattyq usta­ny­my týraly Me­dethan atap aıtady. Shyn mánisinde de, táýel­sizdiktiń al­ǵash­qy jyldary toqyraý­ǵa, ban­krot­qa ushyraǵan “Asyl” óndiristik kooperatıvin jekeshelendirý kezinde onyń moınyndaǵy qaryzyn ótep, sharýashy­lyq­tyń uzaq izdenisten, ónimdi eńbekten keıin jańa úlgidegi jáne ozyq ádisti kom­panııaǵa aınalýynda da osyndaı azamat­tardyń úlesi mol bolǵandyǵyn ujym basshylary nazardan tys qaldyrmaıdy. “Adal” agroónerkásip kesheniniń bas agronomy Shoqan Dúısenuly “sharýa­shylyqtyń kórkeıip, ujym músheleriniń turmystyq jaǵdaıynyń jaqsarýy kom­panııa basshysy Medethan Igilikovtiń uıymdastyrýshylyq qabiletiniń, óz aýyldastaryna degen adal nıetiniń jemisi” ekendigin jasyrmaıdy. Shyn mánisinde de, búgingideı qıyn­dy­ǵy, kedir-budyry kóp tirshilikte, Sho­qan Dúısenuly aıtqandaı, Me­det­hannyń óz boıyndaǵy tabıǵı qa­sıet­ti joǵaltpaı, ózgelerden jaq­sylyǵyn aıamaýy onyń adamger­shiligin aıshyqtaı tússe kerek. Elimizdegi keleshegi zor, irgeli sharýashy­lyqtyń basshysy retinde ol kompanııa ónimderiniń ǵana emes, eń aldymen, árbir adamnyń boıynda adaldyq bolýyna múddeli. “Búginde kóp otbasynda jas ur­paq bo­ıyna Otanǵa degen súıis­pen­shilik qasıetin sińirý nazardan tys qalyp otyrǵany jasyryn emes. Kóbinese baılyqqa, man­sap­qa umtylý, ıaǵnı materıaldyq múd­de alǵa shyǵýda” dep esepteıdi ol. Atap aıtarlyǵy, “Jańashar” aý­­y­lyn­da jas urpaq tárbıesin jetil­di­rý, isker kadrlar daıyndaý baǵy­tyn­daǵy jetistikter aıqyn ańǵarylýda “Adal” kompanııasy tek ótken jyldyń ózinde tórt mamandy iriktep, Al­ma­tydaǵy agrarlyq ýnıversıtetke ji­berip, olardy óz esebinen oqytýda. Sońǵy tórt-bes jylda otyzǵa jýyq jas otbasy turǵyn úımen qamtamasyz etildi. Kórshi Jambyl oblysy men Semeı, Taldyqorǵan óńirle­ri­nen kelip, “Adalǵa” jumysqa orna­lasýǵa tilek bildirýshiler de az emes. Bir tańǵalarlyǵy, turǵyndardyń tatý-tátti tirshilik keship, yntymaqta ómir súrýi, al jastardyń teris qylyqtardan óz boılaryn alshaq ustaýy sharýashylyqta tárbıe máselesine basty nazar aýdary­la­tyndyǵynyń aıqyn aıǵaǵy bolsa kerek. “Jańashar” aý­­y­lynda qoǵamdyq negizde jumys isteıtin “aqsaqaldar alqasy”, “áı­elder keńesi” qıyn jaǵdaıǵa ushyraǵan otbasyna da, ózgelerge de árdaıym kómek qolyn sozýda. Sonyń nátıjesinde, aýylda daý-janjal, kelispeýshilik joq, eń bastysy, aýyldastar bir-biriniń qyzyǵyna da, qıyndyǵyna da ortaq. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıy­mynyń málimeti boıynsha árbir adamnyń densaýlyǵy onyń ómir súrý tártibine jáne durys tamaqtanýyna tikeleı qatys­ty eken. Máselen, sút ónimin mol paı­d­a­laný jaǵynan erekshelenetin Skandına­vııa elderinde turǵyndardyń ómir súrý uzaqtyǵy álem boıynsha joǵary orynǵa shyqqan. Sóıtip, búgingi tańdaǵy eń shı­paly ári eń sapaly taǵam ­sút bolyp qala bermek. Qazaqstandyq ózge de sút ón­di­rýshilermen birge “Adal” da óz tutyný­shylarynyń joǵary talabynan shyǵý baǵytyndaǵy irgeli jobalardy odan ári jetildire bermek. Otandyq ónimniń ótim­diligin arttyryp, óndiristi alǵa bas­tyrýdy eń basty azamattyq paryzyna aınal­dyr­ǵan basshynyń keleshekte de bıikten kórine beretinine kópshilik senimi mol. Baqyt BALǴARINA, Almaty oblysy, Eńbekshiqazaq aýdany.