Daýys berý kýálikterin usyný jáne esepke alý sharalary

Baıandamashy zańnamada kóz­delgendeı, saılaýshynyń daýys berý kúni turǵylyqty jeri bo­ıyn­sha kelýine múmkindik bol­maǵany­men, onyń daýys berýine bári­bir múmkindik jasalǵandyǵyn aı­typ ótti.  О́ıtkeni jalpy jurt­tyń tanysýy úshin saılaýshylar tizimderin usyný men saılaý kúni arasyndaǵy kezeńde saı­laý­shy óziniń bolý ornyn aýystyrǵan kezde ýchaskelik saılaý komıssııasy saılaýshyǵa daýys berý quqyǵyn beretin esepten shyǵarý kýáligin tabys etedi. Osy­ǵan baılanys­ty bıylǵy kezek­ten tys saılaý kezinde OSK daıyn­dalǵan, ýchaskelerge ji­beril­gen, paıdalanylǵan jáne paıdalanylmaǵan esepten shy­ǵarý kýálikteriniń sanyn esep­ke alý jáne baqylaý boıynsha is-sharalardy qabyldady, dedi K.Petrov.

Daýys berý quqyǵyn beretin esepten shyǵarý kýálikterin berý jáne esepke alý qaǵıdalaryna engizilgen túzetýlerge sáıkes óńir boıynsha Aımaqtyq saılaý komıssııalary (ASK) saılaýshy azamattarynyń biryńǵaı elek­trondy tizilimine sáıkes saı­laý­shy­lardyń jalpy sanynyń 1%-y­nan aspaıtyn esepten shy­ǵarý kýálikterin daıyndaýdy qamta­masyz etedi, ol týraly bir kún ishinde Ortalyq saılaý ko­mıssııasyna habarlaıdy. So­ny­men qatar ASK qosymsha qajet­tilik týyndaǵan jaǵdaıda OSK kelisimimen  jazbasha túrde sebepterin kórsete otyryp, da­ýys berý bastalǵanǵa keminde úsh kún qalǵanda qosymsha esepten shyǵarý kýálikterin daıyndaý týraly sheshim qabyldaıdy. 

Bul rette oblystyq, respýb­lı­kalyq mańyzy bar qalalardyń, astananyń saılaý komıssııalary esepten shyǵarý kýálikterin daýys berý kúnine keminde jıyr­ma kún buryn (20 mamyr)  aýmaqtyq saılaý komıssııalaryna bóledi jáne jiberedi, al aýmaqtyq saılaý komıssııalary esepten shyǵarý kýálikterin daýys berý kúnine keminde on alty kún buryn (24 mamyr) ýchas­kelik saılaý komıssııalary­na bóledi jáne jiberedi. Esep­ten shyǵarý kýálikterin berý joǵaryda kórsetilgen qaǵıda­lar­ǵa saı nysan boıynsha qa­byldaý-berý aktisimen resimde­ledi, oǵan joǵary turǵan jáne tómen turǵan saılaý komıs­sııa­larynyń tóraǵasy jáne hatshysy qoldaryn qoıady, keıinnen olardyń mórlerimen rastalady. 

Ýchaskelik saılaý komıssııasy (ÝSK) esepten shyǵarý kýálikterin berýdi saılaýshynyń tirkelgen orny boıynsha júzege asyrady. Bul rette saılaýshylar tiziminde tıisti belgi qoıylady. Bir eldi mekenniń shegindegi basqa saılaý ýchaskesinde da­ýys berýge qatysqysy keletin saı­laý­shylarǵa esepten shyǵarý kýáligi tabys etilmeıdi. Esepten shyǵarý kýáligi saılaýshyǵa onyń esepten shyǵarý kýáligin alý jónindegi ótinishi negizinde (ne onyń ókiline senimhat boıynsha) onyń jeke basyn kýálandyratyn qujatty kórsetýi boıynsha beriledi. Ýchaskelik saılaý komıssııasyna túsken ótinish boıynsha esepten shyǵarý kýáligin toltyrýdy komıssııanyń tóraǵasy nemese múshesi saılaýshynyń qalaýy boıynsha memlekettik tilde nemese orys tilinde júrgizedi. Esepten shyǵarý kýálikterin berý da­ýys beriletin kúnniń aldyndaǵy kúni jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 18:00-de toqtatylady. Daýys berý quqyǵyn beretin esepten shyǵarý kýáligin kórsetken kezde ýchaskelik saılaý komıssııasy daýys beretin kúni saılaýshyny onyń kelgen orny boıynsha saılaý ýchaskesindegi saılaýshylar tizimine engizedi.

Ýchaskelik saılaý komıssııalarynda paıdalanylmaǵan esep­ten shyǵarý kýálikterin tıisti ýchaskelik saılaý komıssııasy daýys beriletin kúnniń al­dyn­daǵy kúni saǵat 18.00-den keıin joıýǵa tıis jáne daýys berýdiń qorytyndylary shyǵarylǵan soń joǵary turǵan saılaý komıssııasyna beredi. Aýdandyq, qalalyq, qaladaǵy aýdandyq saılaý komıssııalary tıisti joǵary turǵan saılaý komıssııalaryna paıdalanylmaǵan esepten shyǵarý kýálikterin joıý týraly aktilerdi qosa tirkeı otyryp, esepten shyǵarý kýálikteriniń paıdalanylǵany týraly esep beredi. Budan basqa, ÝSK daýys berý nátıjeleri týraly jáne  ASK daýystardy sanaý nátıjeleri týraly hattamalarynda esepten shyǵarý kýálikteriniń negizinde daýys bergen saılaýshylardyń sany, ýchaskelik saılaý komıssııa­sy aktiler boıynsha alǵan esepten shyǵarý kýálikteriniń sany, ÝSK daýys beriletin kúnniń aldyndaǵy kúni jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 18.00-ge deıin bergen esepten shyǵarý kýálikteriniń sany jáne daýys beriletin kúnniń aldyndaǵy kúni jergilikti ýaqyt boıynsha saǵat 18.00-den keıin paıdalanylmaǵan jáne akt bo­ıynsha joıylǵan esepten shyǵarý kýálikteriniń sany kórsetiledi.

Osyǵan baılanysty Ortalyq saılaý komıssııasynyń nazarynda búkil respýblıka boıynsha da­ıyn­dalǵan, ýchaskelerge ji­beril­gen, berilgen,  joıylǵan esep­ten shy­ǵarý kýálikteri týraly má­li­­metter bolady. Bul sharalar saı­­laý­­shylarǵa ózderiniń saılaý jónin­degi konstıtýsııalyq qu­qyq­taryn júzege asyrýda qo­sym­sha qo­laı­lylyq jasaýǵa múm­kin­dik be­re­di, sondaı-aq daýys berý qu­qyǵy­na arnalǵan esepten shy­ǵa­rý kýá­lik­terin jasaýdy, olar­dyń beri­lýi men jáne esepke alyný ba­­ry­­syn baqylaýdy qamtamasyz etedi.