Sońǵy zertteýlerge qaraǵanda, orta bilimdi amerıkalyqtar óz ómirinde on bir ret jumys aýystyratyn kórinedi. Otbasyny ǵana emes, oqýdy da «máńgilikke» tańdap, ıgerip shyqqan mamandyǵyn taǵdyryna aınaldyryp, tirshiliginiń negizgi kózi etý degen keshegi oıdyń búgingi jańa kezeńmen úılese almaıtynyna kún ótken saıyn biz de kóz jetkizip kelemiz. Jasy egde tartqandardyń jumys aýystyrýynyń ártúrli sebebi bolýy múmkin. Jumys berýshi mekemelerdiń jumyskerlerimen uzaq merzimdi shart jasamaıtyny, jalaqynyń azdyǵy, eńbek ónimdiliginiń azaıýy, densaýlyǵynyń syr berýi sekildi sebepter atalady.
Qalyptasqan qaǵıdalaryn buzyp, óz ómiriniń erejesin qaıta qaraý «ne joǵalttym, ne taptym?» degen suraq týǵanda, kókeıge oralatyn kóp jaýaptyń túıini negizinen kásippen baılanysty eken. Eger kásibiniń arqasynda belgili bir belesti baǵyndyryp, jaqsy nátıjege qol jetkizip, zor tabysqa kenelgen bolsa, áńgime basqa. Al bir kezderi júrek qalaýymen emes, ata-anasynyń aqylymen tańdaǵan, dostarynyń keý-keýleýimen kelisim bergen, adam az baratyn mamandyqqa qujat tapsyra salyp, oqyp shyqqan oqýynan ne ózi rahat taba almaı, ne tabysqa qol jetkize almaı, jıyrma-jıyrma bes jyldan soń jaramsyzdyǵyn tanytyp jatsa, oǵan tipti de tańqalýdyń qajeti joq. Burynǵydaı ata-anasynyń nusqaýymen emes, ómirdi kórip, óz aqylymen oı túıgen adam budan ári ózin ózi aldap ómir súrýge dáti shydamaı, mamandyǵymen tap sol túsingen kúninen bastap qoshtasýǵa májbúr. Bul – eń durys sheshim. Sol kezde tek kásibi ǵana kóńilin qulazytsa jón, buǵan endi jumysy joq ulynyń, 25-ten asqansha turmys qurýǵa asyqpaǵan qyzynyń qoǵamdy óz kezeńiniń qundylyqtarymen tanýǵa talpynyp, munyń aqylyn kerek qylmaıtyny qosylyp, qaıǵysyn odan beter qalyńdata túsetini de qosymsha soqqy. Jaqynnan da, jattan da qoldaý taba almaı, elýge aıaq basqan adamnyń jan-jaqtan qaýmalaǵan qıyndyqtardan es jııa almaı, elsiz aralda jalǵyz qalǵandaı, aıaǵyn qalaı basaryn bilmeı daǵdarǵany jasóspirimniń ótpeli kezeńinen de aýyr, shyn daǵdarys bolýymen de qaterli.
Jumystyń – ýaqytsha, al kásip pen ónerdiń ózine máńgi serik ekeni osyndaıda baıqalady. Búgingi ata-analar balasyna óner úıretpeıdi, tipti qajet sanamaıdy da. Olaq balanyń obal-saýaby ákesinde. Bota tirsek kezinen bastap «istegeniń maǵan jaqsy, úırengeniń ózińe jaqsy» dep otyrsa, sharýanyń jaıyn bilip óskeni balasyna paıda ǵana ákeler edi. «Tóske temirdi bylaı salyp, balǵany bylaı ustaıdy», «baqshany baptaǵanda mynaý esińde bolsyn», «sý qubyryn bylaı tazalap, kirpishti osylaı qalaıdy» deıtin ákelerdiń joqtyǵynan jalqaý balalardyń tutas býyny ósip keledi. Al qalada turatyn ata-analardyń boıyn qorqynysh qursap alǵan, kózine kóshe toly pedofıl ǵana elesteıdi... Sóıtip óner úıretpek túgili, óz betinshe áreket etýge qorqatyn, oı-sanasy óspegen ınfantılderdi tárbıelep, qoǵamǵa toǵytyp jatyr. Qazaqstandyq ǵalymdardyń eńbek naryǵyna jasaǵan boljamy boıynsha, aldaǵy elý jylda jıyrmaǵa jýyq mamandyq túbegeıli joıylady. Bárin kompıýter eseptep, keregi bolmaı bara jatqan statıstıka mamandyǵynyń maıtalmany kúnderdiń kúninde santehnık bolyp shyǵa kelemin dep eshqashan oılamaıdy. Endeshe eshkim saqtandyrylmaǵan ómirdiń synaǵyn adam ózi moıyndaǵysy kelmegenimen, bar qıyndyqqa boıyndaǵy qarapaıym óneri men minezi ǵana qarsy tura alatyny báribir ony ishteı ılandyrmaı qoımaıdy. Mamandyǵyna myǵymdyq tanyta almaǵan, óner ıgermegen, moraldyq jaǵynan múgedek, rýhanı múgedek, áleýmettik múgedek adamdar jıyrma jyldan keıin mindetti túrde jolyǵysatyn orta jas daǵdarysymen betpe-bet kelgende qorqynyshyn qandaı qundylyqpen almastyrady? О́tkennen sabaq ala otyryp, orta tustan óz ómirin qaıta bastaý kimge qorqynysh, kim úshin qaıtalanbas múmkindik – mektep bitiretin bala basty daǵdarystyń daıyndyǵyna búgin qamdanbasa, erteń báriniń kesh bolýy ábden múmkin.