The Steppe saıty serıaldy kórmes buryn oqyrman nazaryna myna derekterdi usynady:
Chernobylde ne boldy?
Stansııa – Keńes áskeriniń áskerı-strategııalyq nysany. 1986 jyldyń 26 sáýirinde Chernobyl atom elektrostansııasyndaǵy №4 reaktordyń qyzýyna ákelgen eksperımentter ótkizildi. Jergilikti ýaqyt boıynsha túngi saǵat 1:24-te stansııada Kıevten 120 shaqyrym jerde eki iri jarylys boldy. Bul – atom energetıkasy tarıhyndaǵy eń iri apat.
Búgingi tańda zaýyt ornalasqan qalada 30 ǵasyr boıy adamdardyń ómir súrýine shekteý qoıylǵan. Sondaı-aq álemdegi eń lastanǵan oryndardyń qatarynda. Serıal 1986 jylǵy qorqynyshty oqıǵalardy egjeı-tegjeıli zertteýge múmkindik beredi.
Serıaldy kórý úshin ıadrolyq ınjenerııany bilý kerek pe?
Serıalda «grafıt», «otynnyń ystyq bólshekteri» jáne onkologııa salasyna qatysty túrli termınder jıi kezdesedi. Degenmen ǵalymdar bárin qarapaıym sózdermen túsindiredi. Bul kórermenge jarylystyń saldarynan bolǵan ólim sebepterin túsinikti etedi.
Chernobyldegi apattyń negizgi sebebi qandaı?
Serıalda máseleniń jaýabyn oqıǵanyń basty keıipkerleri arqyly anyqtaýǵa tyrysady. Olar apattyń qalaı bolǵanyn biledi, biraq onyń sebebin túsine almaıdy. Shyn máninde, ǵalymdar jyldar boıy sebepterin anyqtaýǵa tyrysty. Biraq áli kúnge deıin naqty sheshimge kele almady. Chernobyl AES ǵımaraty qurylysynyń jarylysqa áseri bar ózindik kemshilikteri boldy. Osylaısha, eksperıment júrgizgen zaýyttaǵy jumys operatorlary ǵana kináli bolyp shyǵa keldi.
Jarylystan keıin qansha adam qaza tapty?
Apat saldarynan oqıǵa ornynda eki adam, 29 jumysshy men órt sóndirýshiler qatty radıasııalyq sáýlelenýden kóz jumdy, taǵy tórt adam tikushaqtyń apatqa ushyraýy saldarynan qaza tapty.
Radıoaktıvtik qaldyqtardyń bulty búkil Belarýs, Ýkraına jáne Reseı Federasııasyna deıin jetti. Apattan keıingi jyldary myńdaǵan bala qalqansha beziniń obyrymen aýyrǵan.
Apattyń saldary qanshalyqty qaýipti bolýy yqtımal edi?
Stansııadaǵy apat barlyq elektr stansııasyn jáne basqa úsh reaktordy buzatyn bý jarylysyna ákelýi múmkin edi. Mundaı jarylys Eýropanyń jartysyn joıyp jiberýge qaýqarly edi.
Odan da kúshti jarylystyń aldyn alý úshin úsh jumysshy radıoaktıvti sý arqyly zaýyttyń sokoldyq qabatyna ushýǵa týra keldi. Olar shlıýz ventılin ashyp, barlyq sýdy jiberip, óz mıssııasyn sátti oryndady. Qazirgi ýaqytta olardyń ekeýi áli kúnge deıin tiri jáne III dárejeli «Erligi úshin» ordenimen marapattaldy.
Qazir Chernobyl AES jumys isteı me?
Reaktorlar 1999 jyldan bastap ajyratylǵan, biraq zaýytta burynǵysynsha 3800 adam jumys isteıdi. Jumysshylar kórshiles Slavýtıch qalasynan keledi. Jumysshylar radıasııaǵa qarsy saqtyq sharalaryn qabyldaý úshin eki aptalyq aýysymmen jumys isteıdi.