Beısenbi, 14 naýryz 2013 2:35
Almaty qalasyndaǵy Ulttyq baspasóz klýbynda eýropalyq advokattar doktor Gabrıel Lanskı, zańger-dıplomat Anna Saıtlınger jáne magıstr Norbert Hazlhoferdiń qatysýymen «Rahat Álıevtiń qylmystyq isine» baılanysty Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń sońǵy shyǵarylǵan qaýlysy men atalmysh istiń budan ári órbý úderisine qatysty baspasóz máslıhaty boldy.
Beısenbi, 14 naýryz 2013 2:35
Almaty qalasyndaǵy Ulttyq baspasóz klýbynda eýropalyq advokattar doktor Gabrıel Lanskı, zańger-dıplomat Anna Saıtlınger jáne magıstr Norbert Hazlhoferdiń qatysýymen «Rahat Álıevtiń qylmystyq isine» baılanysty Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń sońǵy shyǵarylǵan qaýlysy men atalmysh istiń budan ári órbý úderisine qatysty baspasóz máslıhaty boldy.
Búgingi tańda «Rahat Álıev isi» Avstrııa quqyq qorǵaý qyzmetindegi eń qomaqty da asa shytyrman qylmystyq is retinde qozǵalyp otyrǵandyǵyn baıandaı kele eýropalyq qorǵaýshylar atalmysh ispen 2011 jyldan bastap Vena prokýrory, arnaýly zańger mamandar men polısııa qyzmetkerleri, prokýrorlyq qoldaý toptary birlese aınalysyp jatqandyǵyn jetkizdi. Sonymen qatar, Vena qalasynyń Federaldyq Joǵarǵy sotynyń 17.12.2012 jylǵy sheshimine saı «Joǵarǵy sot R.Álıevtiń bopsalaý jáne qylmystyq jolmen tapqan aqshany astyrtyn shetel asyrý úshin qylmystyq uıymdasqan top qurǵandyǵy jáne ony basqarǵandyǵy jónindegi aıyptaýdy rastaıtynyn; Joǵarǵy sot «Nurbank» isi boıynsha qazaqstandyq tergeý qorytyndysyn jáne osy iske baılanysty shyǵarylǵan qazaqstandyq úkim men jábirlenýshi Armangúl Qapasheva men Ábilmájin Ǵylymovtyń bergen dálelderin zańdy dep tapqandyǵyn; sondaı-aq, Joǵarǵy sottyń pikiri boıynsha R.Álıevtiń saıası málimdemeleri odan qylmystyq jaýapkershilikti alyp tastaı almaıtyndyǵyn; Vena qalalyq prokýratýrasynyń R.Álıevke qatysty júrgizgen jeke tergeý-anyqtaý isi aıyptalýshyǵa degen kúdikti kúsheıtetindigin jáne atalmysh qylmystarǵa tikeleı qatysy bar ekendigine sendire túsetindigin» habarlady.
Baspasóz máslıhatynda Eýropa jerinde boı tasalap júrgen Rahat Álıevtiń qazirgi tańda óz tegin ózgertip Rahat Shoraz atanǵanyna qaramastan, oǵan qatysty qylmystyq istiń qalyńdaǵany jáne bul qylmystyq topqa qatysy bar jańa derekterdiń anyqtalyp jatqandyǵy baıandaldy. Máselen, Rahat Álıevtiń senimdi ókili ári qorǵaýshysy bolyp júrgen Krıstıan Leskoshektiń úıine, zańgerlik keńsesi men ol qyzmet etken iri kommersııalyq kompanııalarǵa Avstrııa quqyq qorǵaý qyzmeti 2012 jyldyń jazynda júrgizgen tekseris barysynda Qazaqstan aýmaǵynan Eýropa jerine 112 mıllıon eýronyń belgisiz maqsatta aýdarylǵandyǵy anyqtalyp otyr. Odan ózge K.Leskoshektiń kóptegen halyqaralyq kompanııalarǵa tikeleı qatysy bary jáne ol arqyly R.Álıev pen oǵan jaqyn adamdardyń atalmysh kommersııalyq qurylymdardyń qarjylyq quraldaryna erkin qatynasa alatyndyǵy, sol arqyly búgingi kúnge deıin Krıstıan Leskoshek zańsyz qarajattarmen Rahat Álıevke qarjylaı qoldaý kórsetip kelgendigi jóninde is qozǵala bastady. Osyǵan oraı Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń úsh birdeı kásipqoı sottary: doktor Dostal, magıstr Brýsek jáne magıstr Haındl birlesip Vena prokýrorynyń Rahat Shorazǵa (Álıev) qatysty 2010 jylǵy 29 maýsymda qozǵaǵan Qylmystyq kodekstiń 153, 165-baptaryna saı shyǵarǵan qaýlysy óz kúshinde qalatynyn jáne 2012 jyldyń 28 maýsymynda Krıstıan Leskoshektiń múlkine tintý júrgizýge qatysty kúdikti taraptyń túsirgen aryz-shaǵymyn negizsiz dep tabý jóninde sheshim qabyldady.
Eýropalyq qorǵaýshylar Avstrııa jerine bas saýǵalaǵan Rahat Álıev pen onyń jaqtastary ózderiniń ústinen qozǵalǵan qylmystyq iske saıası astar berýge tyrysý arqyly ýaqyt utqany jáne sol arada Avstrııa azamattyǵyn alýmen qatar, sol eldegi túrli saıası toptardyń ókilderin satyp alǵandyǵy, sondaı-aq úlken qarjynyń kúshimen álgi sybaılas toptyń tergeý-anyqtaý isine kóp kedergi keltirgeni de aıtyldy. Germanııa Federatıvti Respýblıkasynyń burynǵy Ishki ister mınıstri, qazir Berlındegi «Taǵdyr» qorynyń ókili doktor bolyp jumys isteıtin Otto Shılı Venada jasaǵan málimdemesinde: «Bul kúnde qylmysker Rahat Álıevti qamaýǵa alý týraly másele ábden pisip-jetildi. Búkil Eýropa keńistigin shýlatqan «Álıev isi» Eýroodaqtyń komıssary Vıvıan Redıng pen Eýroparlamenttiń quqyq jónindegi komıtetiniń tóraǵasy Klaýs-Haıner Leneniń jiti nazarynda ekendigin alǵa tartamyn. Kúdikti R.Álıev mynadaı aýyr qylmystarymen Germanııada da, Fransııada da, Ulybrıtanııada da erkindikte júrýge haqysy joq», dedi. Eýropalyq quqyq qorǵaý isiniń bilgiri aıtqan osy sózder qazaqstandyq qashqynnyń isi taǵy bir qadam alǵa jyljýyna úlken yqpal etip otyr.
«Nurbank» top-menedjerlerin urlap áketý jáne olardy azaptap óltirýge qatysty qylmystyq isten ózge R.Álıevtiń ústinen Vena prokýratýrasy Anastasııa Novıkovanyń ólimine qatysty da isti tııanaqty tekserý ústinde. Esterińizge sala ketsek, Gúlshat Álıevaǵa qatysy bar Beırýttaǵy kóp qabatty úıdiń terezesinen qazaqstandyq Anastasııa Novıkova deıtin Rahattyń kóńildesi belgisiz jaǵdaıda qulap ólgen edi. Sol kezde Novıkovanyń ólimin Rahat «ózine qol salǵan» dep Beırýt bıligin sendirý arqyly is qozǵatpaı tastaǵan edi. Osy qylmysqa qatysty Lıvan polısııasy qaıtadan is qozǵap, jınaqtalǵan derekterdi Avstrııa prokýratýrasyna tabystaǵan. Qazir tergeý-anyqtaý amaldary júrgizilip jatyr.
2010 jyldan beri Germanııanyń Krefeld qalasynyń prokýratýrasy Rahat Álıev pen onyń «jańa» otbasy múshelerine qatysty «zańsyz qarjy aınalymyn júrgizdi» degen bap boıynsha taǵylǵan aıypty zerttep, Malta men Lıýksembýrg bankteri arqyly jasalǵan qarjylyq operasııalardy jáne basqa da kommersııalyq kelisim-sharttardy tııanaqty saraptaý ústinde. Qazirgi tańda Rahat Álıevtiń ózi Maltada, al onyń sybaılastary Koshlıak, Musaev, Imashev pen Sapojnıkovtyń Avstrııada ekendigi eýropalyq quqyq qorǵaý qyzmetterine málim.
Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń jýyrda shyqqan sheshimine oraı Rahat Álıevke jáne onyń quramy 10 kisiden turatyn qylmystyq tobyna qatysty Qazaqstanda jasaǵan bopsalaý arqyly bıznesmenderdiń múlkin tartyp alý, bankırlerdi urlaý jáne azaptap óltirý, Qazaqstan Fýtbol odaǵynyń qarajatyn zańsyz ıemdený, sheteldik qarjy ınstıtýttary arqyly zańsyz qarjy aınalymyn júrgizý isine qatysty qazaqstandyq quqyq qorǵaý oryndarynyń shyǵarǵan úkimin naqtylap, bul iste saıası astardyń joq ekendigi dáleldenip otyr, deıdi doktor Gabrıel Lanskı.
Almaty qalasy Almaly aýdandyq soty shyǵarǵan úkimdi jáne qazaqstandyq tergeýshilerdiń isti saýatty júrgizgenin aıta kelip Gabrıel Lanskı 2011 jylǵa deıin, ıaǵnı joǵalǵan bankırlerdiń denesi tabylǵansha Avstrııa prokýratýrasy «Álıev isi» týraly naqty málimetterge qanyq bolmaǵanyn alǵa tartady. Onyń aıtýynsha Rahat Álıev Avstrııadaǵy Qazaqstan elshiliginde qyzmet ete júrip, Vena qalasyna kóptegen ınvestısııa salǵan jáne sol arqyly eýropalyq saıası orta men qoǵamda óziniń jaǵymdy kelbetin qalyptastyrýǵa aldyn-ala kúsh salǵan. Tek avstrııalyq quqyq qorǵaý oryndary bul ispen tereńirek aınalysý úshin qazaqstandyq júzdegen tom qujattardy nemis tiline aýdaryp, Eýropalyq sot-medısına isiniń bilgir mamany ári Berlındegi Sherıte ınstıtýtynyń professory Soko myrza arnaıy Almatyǵa kelip, bankırlerdiń máıitine qazaqstandyq mamandarmen birlese otyryp tııanaqty zertteý jasaǵannan keıin Avstrııanyń Rahat Álıevke qatysty kózqarasy men ustanǵan pozısııasy múldem ózgerip, Rahat Álıev pen onyń jaqtastaryna zań talaptary kúsheıtilgen. Búginde jańasha órbigen «Álıev isine» qatysty Eýropanyń buqaralyq aqparat quraldary álemge jarysa aqparat taratyp jatyr.
Aıtalyq, 2013 jyldyń 16 aqpanyndaǵy sanynda «Die Presse» gazeti birinshi betinde «Álıev kisi óltirgeni úshin Vena sotynda jaýap berýge ázir» degen taqyrypty aıqaılatyp bergen. Ondaǵy Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Shoraz (buryn Álıev) tarapyndaǵy zańsyz aqsha aınalymy jóninde kúdik keltirýin aıǵaqtaǵan eksklıýzıvti reportaj onyń qorǵaýshylaryn «sezikti sekirer» degendeı, sekemdenýge májbúr etedi. Ústinen is qozǵalyp jatqan Rahat Shoraz «barlyǵy úshin jaýap berýge daıyn»-mys, deıdi advokat Manfred Aınedter. «Presse» basylymynyń: «Qazirgi ýaqytta Maltada júrgen burynǵy dıplomat kisi óltirdi degen aıyp boıynsha sot aldyna barýǵa daıyn ba?» degen suraǵyna: qorǵaýshysy «Álbette» degen jaýap qaıtarady.
Gazettiń odan ári jazýynsha, Rahat Shorazǵa qatysty «Media Quarter Marx» (MQM) medıa-ortalyǵyn qurý jobasyna mafııalyq qarajatty ınvestısııalady degen kúdik bar. Ol St. Marx-tiń burynǵy qasaphanasynyń ornyna salynǵan. Sońǵy ýaqytta ORF telekompanııasy da naq osy aýdanǵa (kórshi telimge) ornyǵady degen sybystar júrip ótkendigi aıtylyp, budan basqa R. Álıev-Shorazǵa eki qazaqstandyq bankırdi óltirdi degen kúdik keltirilgendigin, alaıda ol barlyq aıyptaýlardy joqqa shyǵaryp otyrǵandyǵyn qozǵaıdy. Al R.Shorazdyń qazir Venada emes, Maltada júrgen jaǵdaıyn Aınedter bylaı dep túsindiredi: «Ol onda jasyrynyp júrgen joq, turyp jatyr». Shorazǵa jumys isteıtin taǵy bir advokat Otto Dıtrıh kisi óltirý jónindegi aıyptaýlardyń da, sondaı-aq aram aqshany aınalymǵa shyǵarǵany jónindegi aıyptaýlardyń da dáleldenbeıtinine kámil senimdi.
«Die Presse» 2013 jyldyń 15 aqpanyndaǵy birinshi betinde «Venanyń «Medıa Kvartal «Marksinde» mafııalyq aqsha qaıdan júr?» degen suraqty bas taqyrypqa shyǵardy. Munda sottyń Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi Rahat Shorazdyń mafııalyq uıymdy basqarǵany týraly kúdiktiń nyǵaıyp otyrǵandyǵy jóninde qaýly etkeni aıtylǵan. Shoraz venalyq «Medıa Kvartal «Markstiń» ınvestory dep sanalady».
Manfred Zee degen kelesi bir avtordyń jazýyna qaraǵanda, 2012 jyldyń 3 shildesi kúni eleń-alańnan Federaldyq qylmysty ister polısııasy basqarmasynyń qyzmetkerleri iske jaýapty prokýror Bettına Vallnermen birge venalyq advokat Leskoshektiń jeke páteri men keńse jaıynda tintý júrgizdi. Tintý týraly qaýlyǵa sáıkes bul sharanyń maqsaty – ishinde sheteldegileri de bar, jalpy jıyny 15 fırmanyń «ekonomıkalyq menshik ıesi kim ekendigin» aıǵaqtaıtyn aqparattar men qujattardy tabý.
Osy rette A. V. MAXIMUS Holding AG. kompanııasyna nazar aýdaryldy. Bul kompanııa arqyly 2007 jyly Qazaqstannyń Avstrııadaǵy burynǵy elshisi, qazirde zańsyz aqsha aınalymynda jáne bóten dúnıe-múlikti qymqyrýda kúdikti bolyp otyrǵan Rahat Shoraz (buryn Rahat Álıev) «Medıa Kvartal «Marksti» (MKM) qarjylandyrǵan.
MKM týraly aıtylǵanda, áńgime Vena qalasynyń úlgili-kórsetpeli jobasy týraly bolady. Onyń kómegimen St. Markstiń burynǵy qasaphanasynyń tarıhı jerleri olarda ártúrli BAQ-tardy ornalastyrý esebinen paıdalanylýyna qaıtadan jol ashylýy tıis-tin. Onda ORF telearnasyn ornalastyrý týraly oı-paıymdar bolǵan. Biraq endi bul kókeıkesti emes. Advokat Leskoshek Rahat Shorazdyń senimdi ókili ári is basqarýshysy retinde áreket etken. Sondaı-aq, ol da zańsyz aqsha aınalymyna qatysty qylmystyq iste kúdikti retinde tergeletin bolady.
Joǵaryda kórsetilgen tintýlerdiń negizinde ekinshi dárejeli sot, atap aıtqanda, Vena Federaldy Joǵarǵy jer soty prokýratýra alǵa tartyp otyrǵan «Rahat Shoraz jáne kompanııa» tarapyndaǵy aıyptaýlardy senimdi, tipti ishinara dáleldengen dep baǵalaıdy. Vena Federaldy Joǵarǵy sotynyń 2012 jylǵy 17 jeltoqsandaǵy sheshimimen advokat Leskoshektiń tintýge narazylyq bildirgen shaǵym aryzy, bylaısha aıtqanda, tas-talqan etildi», dep jazady «Die Presse» basylymy.
Avstrııa soty qarap jatqan qylmystyq istiń ishindegi eń shýlysy ári kisi shoshyrlyǵy árıne, «Nurbank» top-menedjerlerin urlaý jáne olardy azaptap óltirý bolyp otyr. Esterińizge sala keteıik, 2007 jyly Rahat Álıev óziniń sybaılas dostary Vadım Koshlıak, Álnur Musaev jáne basqalarymen birlesip «Nurbank» menedjerleri Joldas Temirálıev pen Aıbar Hasenovti urlap áketken bolatyn. Atalmysh qarjy mekemesiniń bas aksıoneri bolyp tabylatyn Rahat Álıev óziniń qaraýyndaǵy qyzmetkerlerdi bank esep-shotynan aqsha jymqyrdy degen jeleýmen zańsyz tutqyndap, olardy qala syrtyndaǵy ózine tıesili úıde qamap ustaıdy. Birneshe kún boıy uryp-soǵyp, barlyq dúnıe-múlkin ózi usynǵan adamdardyń atyna jazyp berýin talap etip, tamyrlaryna belgisiz dári egedi, eń sońynda top-menedjerlerdiń bastaryna polıetılen qapshyq kıgizip tunshyqtyryp óltirgen. Bul qylmys tek 2011 jyly Almaty janyndaǵy Remızovka aýdany mańyndaǵy turmystyq qoqys alańyna kómilgen temir bóshkeler tabylǵanda ǵana áshkere boldy. Tergeý isi jiptiń ushy Rahat Álıevke baryp jalǵasqanyn anyqtap, artynsha qylmystyq is qozǵap, nátıjesinde sot úkim shyǵarǵan edi.
Sonymen, Venanyń Federaldyq Joǵarǵy jer sotynyń sońǵy qaýlysyna oraı eýropalyq advokattar doktor Gabrıel Lanskı, zańger-dıplomat Anna Saıtlınger jáne magıstr Norbert Hazlhoferler Eýropany shýlatqan «Álıev isi» óziniń naqty sheshim qabyldar mejesine jetti dep esepteıdi jáne bul pikirdi Eýropanyń álemge habar taratatyn buqaralyq aqparat quraldary da qyzý qýattap otyr. Sońǵy sózdi Joǵarǵy sot aıtady deı otyryp, qorǵaýshylar Álıevten japa shegip, túrli dene jaraqatyn alǵan jáne múlkinen aıyrylǵan 30-dan asa jábirlenýshiniń kýálandyrýlaryn, bank top-menedjerleriniń máıitin saraptaı kele, olardyń týystary túsirgen aryz-shaǵymnyń negizdi ekenin, kúdiktilerdiń telefon bıllıngindegi aqparattardyń bankırler urlanǵan kúngi jazbalary men qylmys jasalǵan jerden tabylǵan bultartpas aıǵaqtardy eskeredi jáne ádil jazasyn beredi dep esepteıdi.
Rahat Álıevtiń kim ekendigi onyń ata-baba atynan, óz teginen bas tartyp, áıeliniń atyna kóshýinen, sóıtip Shoraz bolyp shyǵa kelýinen-aq kórinip tur. Biraq endi Shoraz turmaq Qoraz atansa da qashqyn qylmysker ádil jazadan qutyla almaıdy.
Qanat ESKENDIR,
«Egemen Qazaqstan».
ALMATY.
————————————-
Sýretti túsirgen
Iýrıı BEKKER.