Jýyrda ınternet jelisinde Almaty oblystyq qylmystyq-atqarý júıesi departamenti LA-155/8 mekemesi qyzmetkerleri men osy kolonııada jazasyn ótep jatqan sottalýshylardyń zańsyz áreketteri beınelengen vıdeo taraǵan bolatyn. Ishki ister mınıstriniń ózi beıne kadrlardaǵy áreketti «masqara jaǵdaı» dep baǵalaǵan is boıynsha túrme basshylyǵy túgelimen jumystan qýylyp, kolonııa bastyǵynyń orynbasary ustaldy. Bul aqparat Memleket basshysyna da jetip, Qasym-Jomart Toqaev týıtterdegi paraqshasynda: «Almaty oblysy Zarechnoe aýylyndaǵy túzetý mekemesinde (TM) jazasyn óteýshilerdi azaptaý derekterine qatysty Bas prokýrorǵa jan-jaqty tergeý júrgizýdi tapsyrdym. TM-niń 5 qyzmetkeri ustaldy, birqatary jumystan bosatyldy. IIM-ne TM jańǵyrtý tapsyryldy. Azamattyq baqylaýdy kúsheıtý qajet» dep jazdy. Jalpy, túrmedegi adamdardyń taǵdyry men olardyń quqyqtarynyń qorǵalýy óte názik másele. Oǵan qosa, bul saladaǵy árbir áreket nemese áreketsizdik halyqaralyq uıymdardyń baqylaýynda tur.
Túrme basshylyǵy qyzmetterinen túgel ketti
Jasyryn túsirilgen beıne kadrlarda kolonııa qyzmetkerleri mekemeniń sportzalynda jazasyn óteýshilerdiń biriniń qolyn qaıyryp jatqany, al kelesi bólmesinde qyzmettik forma kıgen úsh qyzmetker jabylyp bir adamnyń qolyn artyna qaıyra baılap, sport qurylǵysynyń joǵary jaǵyna asyp qoıǵany anyq kórinip tur. YouTube jelisine salynǵan bul vıdeonyń túsindirmesinde jazasyn óteýshilerdiń biri mekeme ákimshiliginiń zańsyz is-áreketteri boıynsha prokýrorǵa shaǵymdanǵannan keıin kolonııa basshylyǵy aryzdanýshyny osyndaı jolmen jazalaǵan kezi dep kórsetilgen.
Dál osy beıne kadrlar qoǵamnyń edáýir narazylyǵyn týǵyzyp, Ishki ister mınıstrligi tarapynan qyzmettik tekseristerdiń bastalýyna túrtki bolyp edi.
Mekemede tekserý júrgizý úshin shuǵyl túrde Almaty oblystyq polısııa departamenti ózindik qaýipsizdik basqarmasynyń jedel tergeý toby attandyryldy.
Tekserý toby jumysynyń alǵashqy nátıjeleri boıynsha jýrnalısterge arnap brıfıng ótkizgen Ishki ister mınıstrliginiń resmı ókili Nurdildá Oraz bul materıaldardyń barlyǵy jiti zerttelip, onyń ekeýinde rasymen de sottalýshylarǵa mekeme qyzmetkerleriniń tarapynan qandaı da bir kúsh qoldanylǵany anyqtalyp, jınaqtalǵan materıal oblystyq prokýratýraǵa joldanǵanyn málimdedi. Resmı ókil Ishki ister mınıstriniń tapsyrmasy boıynsha osy máseleni egjeı-tegjeıli tekserý úshin jedel túrde qylmystyq-atqarý júıesinde arnaıy komıssııa qurylǵanyn da habarlady.
– Qylmystyq-atqarý júıesi komıtetinen Almaty oblysyna ókilder jiberildi. 29 shildede tártiptik komıssııanyń nátıjesi boıynsha, 14 qyzmetker túrli jaýapkershilikke tartyldy. Onyń ishinde jeteýi qyzmetinen bosatyldy. LA-155/8 mekemesi basshynyń eki orynbasary jumystan qýyldy, sondaı-aq mekeme basshysy ornynan bosady, – dedi N.Oraz.
Al seısenbi kúni Úkimet otyrysynan keıin jýrnalıster aldyna shyqqan Ishki ister mınıstri Erlan Turǵymbaev LA 155/8 túzetý mekemesindegi azaptaýlardy «masqara jaǵdaı» dep baǵalaıtynyn aıtty.
– Ázirge mekeme ishinde túsirilgen 40 beınejazba men aýdıofaıl tekserildi. Onyń ekeýinde sottalýshylarǵa qatysty qınaý faktisi baıqalady. Qalǵandarynda túrme qyzmetkerleri óz qyzmetin asyra paıdalanǵan jáne kolonııa ákimshiliginiń tutqyndardy ustaý rejimin buzǵan, – dedi E. Turǵymbaev.
Negizi tergeýdiń aldyn ala qorytyndylary boıynsha atalǵan kolonııanyń bes qyzmetkeri ustalǵan. Oqıǵa boıynsha qozǵalǵan eki qylmystyq istiń birin – ózindik qaýipsizdik departamenti, ekinshisin – arnaıy prokýrorlar qozǵaǵan. Qylmystyq is neǵurlym obektıvti júrgizilýi úshin Almaty oblysynyń prokýratýrasyna tapsyrylǵan.
Mınıstrdiń aıtýynsha, ustalǵan bes qyzmetkerdiń biri – kolonııa bastyǵynyń orynbasary.
21 qyzmetker sottalǵan
E.Turǵymbaevtyń aıtýyna qaraǵanda, jaqynda ǵana penıtensıarlyq júıemen tikeleı aınalysatyn halyqaralyq sarapshylardyń, úkimettik emes uıymdardyń qatysýymen júıe jumysyn jaqsartý úshin forým ótkizilgen. Mınıstr osy oraıda mundaı oqıǵalardyń aldyn alý sharalary úzdiksiz júrgiziletinin de aıtty.
– О́zge mekemelerde Zarechnyıdaǵy oqıǵa qaıtalanbaýy úshin ulttyq preventıvti mehanızm uıymymen jáne azamattyq qoǵammen birlesip, azaptaý faktisi bolǵan mekemelerge tekserý júrgizemiz, – dedi Ishki ister mınıstri.
Jalpy, bul jaǵdaı boıynsha Almaty oblystyq qylmystyq atqarý júıesi departamentiniń basshylyǵy da jazasyz qalǵan joq. Máselen, arnaıy tergeý toby zerdelegen beıne rolıkterdiń uzyn-yrǵasy qyryqtan asyp jyǵylady. Sonda jabyq mekemede atalǵan rolıkter qalaı túsirilgen?
QAJK tóraǵasynyń birinshi orynbasary Teńizjan Jánibekov óz suhbatynda bıyldyń ózinde QAJK júıesinde 21 adamnyń ártúrli qylmystyq jaýapkershilikke tartylǵanyn málimdedi. Olardyń barlyǵynyń qylmystary taıǵa tańba basqandaı aıqyn faktiler arqyly dálelin tapqan.
Jalpy, «Halyqaralyq túrme reformasy» uıymynyń Ortalyq Azııadaǵy ókildiginiń dırektory Azamat Shambılovtiń derekterine qaraǵanda, resmı statıstıka boıynsha 2016-2018 jyldar aralyǵynda ustalǵandarǵa qatygezdik tanytyp, qorlyq kórsetkenderi úshin quqyq qorǵaý organdarynyń 53 qyzmetkeri sottalǵan bolsa, olardyń 13-i – qylmystyq atqarý júıesiniń ókilderi.
Negizinen, elimizdiń qylmystyq atqarý júıesi sońǵy onjyldyqta Ishki ister mınıstrliginen Ádilet mınıstrliginiń quzyryna berilip, keıin polıseılerge qaıtarylýy da bul júıeniń onsyz da solqyldaq tustaryn qaqyratyp jibergendeı áser qaldyrady. Máselen, sonaý bir jyldary Balqash qalasy men Mańǵystaý oblysynyń aýmaǵyndaǵy mekemelerden jazasyn óteýshilerdiń toptasyp qashýy bul salanyń keıbir kemshilikterin ashyp berdi.
Al jazasyn óteýshilerdiń quqyqtary «Halyqaralyq túrme reformasy» uıymy tárizdi kóptegen halyqaralyq uıymdardyń jiti baqylaýynda bolatyny Qylmystyq atqarý júıesiniń jeke quramyna jete túsindirilmese kerek. О́ıtkeni túrmeden taraıtyn árbir daýdyń, shýly oqıǵanyń sońy elimizdiń halyqaralyq bedeline teris áserin tıgizerin aldymen ofıserler bilýi tıis edi.
Serik ÁBDIBEK,
«Egemen Qazaqstan»