Áskerdiń áleýeti daıyndyǵynan kórinedi

Qaýipsizdikti áýeden qadaǵalaıdy

Kún shyqpastan erte qamdanyp, jaýyngerlik Sı-295 ushaǵymen Nur-Sultannan elimizdiń ońtústigine baǵyt alǵan jýrnalıster aldymen Taldyqorǵan qalasyndaǵy №21751 áskerı bólimine taban tiredik. Bul bólimniń mıssııasy – elimizdiń áýe keńistigin qorǵaý. Maqsaty aıqyn avıasııa bazasy Sý-30 SM sııaqty joǵary manevrli jarǵysh ushaqtarymen aıbyndy.  Buǵan qosa, sońǵy úlgidegi áýe tehnıkalarynyń «qulaǵynda oınaıtyn» joǵary sanatty ushqyshtary da saqadaı saı.

 Sondaı ushaqtardy basqaryp júrgenderdiń biri – 25 jastaǵy Mıras Aıdaruly. Bala kezden ushqysh bolýdy armandaǵan jas jaýynger búginde avıasııa zvenosy ushqyshy. Mıras – Aqtóbe qalasyndaǵy Keńes odaǵynyń eki márte batyry T.Bıgeldınov atyndaǵy  Áýe qorǵanys kúshteri áskerı ınstıtýtynyń túlegi. «Elbasynyń bala kúninde ushqysh bolýdy armandaǵanyn estigennen keıin meniń de ushqysh bolǵym keldi. Sodan beri osy salada oqydym, áli de oqyp kelemin. Bizdiń ómirimiz oqýdan turady. О́ıtkeni jerde teorııany 5-ke bilseń, áýede 3-ke bilesiń», deıdi jas leıtenant. Oqýyn bitirgen soń, qyzmetin osy áskerı bólimde bastaǵan. Áýege eń alǵash L-39 ushaǵymen kóterilgen,  eki jyl ishinde 140 saǵatyn áýede ótkizipti. Mırastyń aıtýynsha, Qazaqstan – áýe kúshteri ásker sany boıynsha TMD elderi arasynda Reseıden keıingi ekinshi orynda.  

Avıasııa bazasynyń sáni men maqtanyshy – sońǵy úlgidegi Sý-30 SM ushaqtary. Bul arnaıy soǵys ushaqtary Reseıde qurastyrylady. Tek Reseı, Qazaqstan men О́zbekstan elderiniń áskerinde bar. 4++ úlgisindegi áýe kemesiniń salmaǵy – 28,5 tonna. Jyldamdyǵy – saǵatyna 1400 km. 12500 metr bıiktikke deıin kóterile alady. Bul ushaqpen áýe soǵysyn júrgizý, jerústi jáne sýasty nysandaryn joıý, basqa azamattyq jáne transporttyq avıasııa ushaqtaryn qorǵaý, bombalaý men tosqaýyl sııaqty áreketterdi oryndaýǵa bolady. Oǵan qosa ushaq 8 tonna jarylǵysh zat kóterýge qaýqarly.

Sý-30 SM ushaǵyn eki adam basqarady. Ushqyshtardyń formasy odan da erekshe. Arnaıy matadan tigilgen kıimniń baǵasy – 5 mıllıon teńge.  Aqtóbe áskerı ınstıtýtynyń taǵy bir túlegi Temirlan Baımenov ushqyshtardyń kıimi olardyń oryndaıtyn jattyǵýlary men áreketterine baılanysty ekenin aıtady. «Ár ushqyshtyń 12 aıaq kıimi bar. Ushaqtyń túri men tapsyrmaǵa baılanysty kıimder de aýysady. Sý-30 SM ushaǵyna arnalǵan forma áýede qan qysymynyń joǵarylaýy, mıdaǵy ottegi qajettiligi syndy qaýipti jaǵdaılardyń aldyn alady. Forma arnaıy qubyrlar arqyly ushaqqa jalǵanyp, ushaqpen birge jumys isteıdi, ıaǵnı aqyldy kıim», deıdi leıtenant.

Temirlan 184 saǵatyn áýede ótkizgen. Ushýdy bes jyl buryn bastaǵan jas jaýynger áýede ózin erekshe sezinetinin, jerden kóterilgen soń barlyǵyn umytatynyn, jumysynan sharshamaıtynyn aıtady.

Ushqyshtardyń óz nanym-senimderi joq emes. «Bul atadan balaǵa berilgendeı, ustazdan shákirtke jetip otyrady. Ushaqqa otyrarda sýretke túspeımiz, bir-birimizben qoshtaspaımyz. Bizge jetken erejelerdiń barlyǵy – bireýdiń qateligi, bireýdiń ómiri. Olardy biz oılap tapqanymyz joq, sondyqtan sózsiz, senemiz» deıdi Temirlan.

Sonymen birge olar oqý-jattyǵý barysynda arnaıy ushaq maketimen tájirıbeden ótip, jattyǵady eken. Oqý barysynda apatty jaǵdaıǵa daıyndyq ta qarastyrylǵan. «Qorqynysh bilmegen jaǵdaıda ǵana bolady, al bilip tursań – qorqýǵa sebep joq», deıdi Temirlan.

Ushaqtardyń babyn jasap, qaýipsiz ushyp-qonýyn qaraılaıtyn tehnıkterdiń de áýe qorǵanysyndaǵy úlesi zor. Aǵa leıtenant Ersultan Jolaman «Ushaqtar áýege attanbas buryn úsh-tórt saǵat daıyndalady. Onyń janarmaı, gıdro júıesi men qýaty mindetti túrde tekseriledi. Ushaq jumysy tolyqtaı jerdegi daıyndyqqa baılanysty. Sondyqtan, árbir qozǵalysyna jaýaptymyz. Bir ushaqtyń daıyndyǵy tórt kezeńnen turady», deıdi.

Jaýjúrek desantshylar

Budan soń jýrnalıster toby desanttyq-shabýyldaýshy áskeriniń №48386 bólimindegi barlaýshylar tobyna qaraı baǵyt aldy. Bólim komandıriniń tárbıe jáne ıdeologııalyq jumystar jónindegi orynbasary, podpolkovnık Vladımır Ýlıanovtyń aıtýynsha, batalon 11 barlaýshylar rotasynan turady. «Suńqar», «Úki», «Naıza», «Orbıta» dep atalatyn rotalardyń árqaısysy áýe, qurlyq barlaýymen qosa, baılanys, jaýdyń múmkindigin anyqtaý syndy jeke mindetterge jaýap beredi. Bólim 1962 jyldyń 1 mamyrynda qurylǵan. Jabdyqtalǵan oqý-jattyǵý keshenderine qosa zamanaýı barlaý tehnıkasynyń úzdigi osy jerden tabylady. Atap aıtar bolsaq, úrlemeli «Rotan» qaıyǵy, «D-30» artıllerııa gaýbısasy, «KamAZ» jáne «Lendrover» ústine ornatylǵan zenıttik qondyrǵy men radıostansa, «Vasılek» mınometi, «BTR-80» jáne «Arlan» brondalǵan áskerı tehnıkalar – desantshylardyń ıeliginde. Barlaýshylar kelisimshart negizinde qyzmet etedi eken. Áskerı bólim – Reseıde ótken halyqaralyq jarystardyń birneshe dúrkin jeńimpazy.

Áskerı tehnıkanyń múmkindigin dáleldep, jýrnalısterdi tańǵaldyrǵan taǵy bir jaıt – Ile ózenindegi sýdy tazartyp, ishýge jaramdy etý. Bul desanttyq-shabýyldaýshy áskeriniń ınjenerlik bólimine tıesili «VOZ-4» tazalaý stansasy arqyly júzege asady. Buǵan jaýapty qatardaǵy jaýynger Elaman Egizbaevtyń aıtýynsha, kólik ishine ornatylǵan fıltr arqyly 1 saǵatta 4 m3, ıaǵnı 4 tonna sý tazalaý múmkindigi bar. Bul qurylǵymen bizdiń jaýyngerler Irandaǵy Tıgr ózeniniń sýyn tazartyp, halqyn aýyz sýmen qamtamasyz etken.

Odan keıin mına mamandary – saperlerdiń bazasyna attandyq. «Jaǵalaý» ınjenerlik-saperlik brıgadasynyń maıory Ashat Serjanov kınologtardyń jumysymen tanystyrdy.

Injenerlik-saperlik polk  komandıri Baqytbek Tájibaev saperdiń qorqýy tabıǵı nárse, qoryqpaıtyn saper jaqsy maman bolmaıtynyn aıtady. Saperlermen birge «belgııa tóbeti» de boldy. Akıra atty senimdi serik jýrnalısterdiń sómkesine aldyn ala jasyrylǵan jarylǵysh tıptes zatty ońaı taýyp berdi. Serjant Sársenbek Orazaevtyń aıtýynsha, ıt tek bir adamdy ǵana tyńdap, ıesi sanaǵannyń buıryqtaryn oryndaıdy eken. Tapsyrmasyn sátti oryndaǵan tóbetke ıesi oıynshyǵyn berip, erkeletip qoıdy.  

Tynyshtyq kerek bolsa, soǵysqa daıyn bolý kerek

Jýrnalıster qaýymy ári qaraı hımııalyq qarý, radıasııamen zaqymdanǵan áskerı tehnıka men áskerlerdi zararsyzdandyrý jumysyna kýá boldyq. Arnaıy tehnıka, tazalaý quraldarymen urys alańynan qaıtqan kólikti tazalap, jaýyngerlerdi sabyndy sýmen jýyndyrady. Bul radıasııanyń tasymaldanýyn aldyn alady. Bir saǵatta bir vzvod 7-8 kólikti tazarta alady, al túgel rota jumyldyrylsa, bir aýdandy tazartyp berýge kúshi jetedi. Radıasııa, hımııa jáne bıologııalyq qorǵanys batalonynyń komandıri Saıan Nazarbaev batalon ıadrolyq jarylystyń aldyn alý, radıasııalyq, hımııa-bıologııalyq barlaý, osyǵan baılanysty aqparat jınaý, taldaýmen de aınalysatynyn aıtyp ótti. Batalon beıbit kezde Tótenshe jaǵdaılar komıtetimen de birlesip jumys isteıdi eken. «Mobıldi batalon 2014 jyly quryldy. Hımııa – jyldam damıtyn, óte arzan qarý. Kún sanap jańa túrleri tabylyp jatady, sondyqtan quraldarymyzdy da únemi jańartamyz. Radıasııany tekserý, zararsyzdandyrýǵa qajetti quraldardyń barlyǵy bar. Zararsyzdandyrýdyń tolyq jáne jartylaı túri bolady», deıdi maıor.

Kórip kelgenimizdeı, beıbit kúnniń saqshylary únemi daıyndyq ústinde. №58012 áskerı bólimi komandıriniń orynbasary Rýslan Jylqybaev «Tynyshtyq kerek bolsa, soǵysqa daıyn bolý kerek» deıdi.

Beıbit kúnimizdiń saqshylary tól áskerimizdiń áleýetine súısinip, daıyndyqtaryna tamsanǵan jýrnalıster toby jaýyngerlik arsenaldardyń qaýqaryna baǵasyn berip, sheberligin tek sherýlerde kórsetýin tilep qaıtty. Otanymyzdyń tynyshtyǵyn baǵyp, shekarasyn kúzetken áskerimizdiń búgingi jumysy osyndaı.

 

 

Almaty oblysy