Almaty qalasynda úsh jyldan beri AParking belgisi bar parkomattar jumys isteıdi. Árıne, úlken ınvestısııa salynǵan bul jobanyń artyqshylyqtarymen qosa, birqatar túıtkildi máselelerdi týyndatqanyn bilemiz. Júrgizýshilerden jol jaǵalaǵandar burynǵydaı 100 teńgeden jabaıy túrde jınap júrmeıtindikten, negizinen ortalyq kóshelerde kólik qoıý tártibi aıtarlyqtaı retteldi. Jáne bul bıýdjetke de tıyn bolyp úzdiksiz tamyp jatyr.
Sonymen qalany abattandyrýǵa jáne kólik kóp jınalatyn kóshelerdi bosatýǵa qatysty Almaty qalalyq ákimdigi ortalyqtaǵy birqatar kóshelerdiń jıegin aqyly turaq ornyna aınaldyrǵan bolatyn. Alaıda áli de parkomattarǵa qatysty rettelýge tıisti máseleler tabylady.
Osy máselelerge oraı, Almaty qalasy Qoǵamdyq keńesiniń ókilderi Qazaqstannyń ońtústik astanasynyń biryńǵaı avtomattandyrylǵan aqyly turaq júıesiniń jumysyn tekserdi jáne jobanyń jalpy qaladaǵy kólik jaǵdaıyn ońtaılandyrýǵa áserin atap ótip, «A-Parkıng» jobasynyń qyzmetine oń baǵa berdi.
Jumys kezdesýi barysynda Qoǵamdyq keńes ókilderi men «A-Parkıng» jobasynyń basshylyǵy trotýarlyq jáne alańdyq úlgidegi aqyly avtoturaqtar aımaǵynyń jumysymen tanysty, «A-Parkıng» jobasynyń jaıaý ınspektorlary men «Dozor M» avtokólikteriniń jumysyn, sondaı-aq Almaty qalasynyń biryńǵaı avtomattandyrylǵan turaq keńistiginiń derekterin óńdeý ortalyǵyn tekserdi.
Inspeksııa qorytyndysy boıynsha Qoǵamdyq keńes ókilderi «A-Parkıng» jobasy iske qosylǵan sátten bastap úsh jyl ishinde qala joldaryndaǵy jaǵdaıdy jaqsartýǵa septigin tıgizgen úlken jumystar atqarylǵanyn aıtty. Atap aıtqanda, aqyly avtoturaq aımaqtarynda qozǵalys jyldamdyǵy 12 paıyzǵa artty, qala ortalyǵyndaǵy kólik sany 15 paıyzǵa azaıdy, turaqtyń ortasha ýaqyty 50 paıyzǵa qysqardy.
Inspeksııa barysynda Qoǵamdyq keńes músheleri elimizdiń iri qalasynda aqyly avtoturaqtardyń biryńǵaı avtomattandyrylǵan júıesi – álemdik deńgeıdegi kúrdeli zamanaýı kompıýterlik platforma qurylǵanyn, onyń jumys isteýi men damýyn otandyq mamandardyń kásibı komandasy basqaratynyn atap ótti. Bul komanda megapolıstiń turaq keńistigin tıimdi basqarý máselelerinde elimiz úshin biregeı tájirıbe men birqatar kásibı quzyrettilikke ıe boldy. «A-Parkıng» mamandary sheteldik áriptesterdiń eń úzdik tájirıbesin ıgerip qana qoımaı, ony jergilikti jaǵdaıǵa beıimdedi, sonymen qatar ártúrli jaǵdaılar úshin júıe áreketiniń jeke algorıtmderin qurdy.
– Biz qalanyń aqyly avtoturaqtary júıesiniń jumysymen egjeı-tegjeıli tanystyq. Bizde bul jumystyń erekshelikteri men ózindik qyr-syrlary týraly tolyq túsinik qalyptasty. Men ǵylym doktory, ınformatıka boıynsha professormyn, ártúrli júıelerdi kórdim. Qazaqstanda osyndaı basqa júıe joq dep aıtqym keledi jáne mýnısıpaldyq deńgeıde osyndaı qýatty, zamanaýı aqparattyq júıeni qurý – óte kúrdeli tehnıkalyq jáne zııatkerlik mindet. Joba tólemdi ártúrli qolma-qol aqshasyz arnalar arqyly biriktirip, Almaty qalasy memlekettik kirister departamentimen jáne Almaty qalasy Polısııa departamentimen onlaın rejiminde qalanyń ártúrli bólikterinen baılanys jasaı alady. Almaty qalasy úshin bul – tas dáýirinen qazirgi ǵasyrǵa sekirý, biraq qalalyqtardyń mentalıteti áli qalys keledi. Sondyqtan bul alshaqtyq áli de kóptegen máselelerdi týyndatady. Biz óz qalamyzdaǵy kez kelgen oń ózgeristerdi qoldaımyz, sonyń ishinde jeke ınvestorlardyń qarajatty salýy da bar, – dedi jumys kezdesýi barysynda kásipkerlik, ekologııa jáne qalalyq utqyrlyq máseleleri jónindegi komıssııanyń tóraǵasy, Qazaqstannyń «QazRENA» ǵylymı-bilim berý kompıýterlik jelisin paıdalanýshylar qaýymdastyǵynyń bas dırektory Borıs Japarov.
Is-sharada atap ótilgendeı, Almaty qalasynyń biryńǵaı avtomattandyrylǵan turaq keńistigin damytýǵa ınvestısııa kólemi búgingi tańda 3,96 mlrd teńgeni quraıdy. Ońtústik astananyń turaq keńistigin uıymdastyrý jónindegi barlyq reformalar jeke ınvestor esebinen júrgizildi, bul qala bıligine osy maqsattarǵa mýnısıpaldyq bıýdjetten qomaqty qarajat bólmeýge, olardy qalanyń mańyzdy ekonomıkalyq jáne áleýmettik mindetterin sheshýge baǵyttaýǵa múmkindik berdi.
Almaty qalasynda aqyly avtoturaqtar júıesiniń jumysy barysynda bıýdjetke barlyǵy 1,7 mlrd teńge tústi, onyń ishinde 561 mln – salyq aýdarymdary, 267 mln – kólik turaǵy úshin tólemder, 247 mln memleketke mindetti tólemder, sondaı-aq 622 mln teńge JQE erejelerin buzǵany úshin aıyppul túrinde qala bıýdjetine tústi. Bul qarajattyń barlyǵy mysaly, qalalyq bılikke 30 jańa avtobýs satyp alýǵa nemese 340 jańa balalar alańyn salýǵa múmkindik beredi. Megapolıs turǵyndary men onyń qonaqtary sońǵy jyldary qalanyń qoǵamdyq kólik parki aıtarlyqtaı jańarǵanyn, jınaqy kóshelerde jańa avtobýstar júretinin, al qalalyq aýlalar, ortalyq alańdar ǵana emes, perıferııalarda jańa zamanaýı balalar alańdarymen tolyqqanyn atap ótýde.
Sondaı-aq kezdesý barysynda qalanyń Qoǵamdyq keńesiniń ókilderi qala turǵyndarynyń aqyly avtoturaqtarǵa qatysty ushyrasatyn problemalyq máselelerdi de atady. Máselen, Almatynyń kóptegen avtoáýesqoılaryn tolǵandyratyn turaq oryndarynyń qaýipsizdigi. Júrgizýshiler kólikterin aqyly turaqta qaldyra otyryp, turaq erejelerin buzýdyń daýly jaǵdaılaryna, bolmasa jol oqıǵalaryna senimdi bolý úshin olardyń beınetirkeý jadynda jazylýyn qalaıdy. «A-Parkıng» jobasynyń jetekshisi Marat Pirinbekov atap ótkendeı, joba aıasynda alańdyq tıptegi barlyq qalalyq saıabaqtarda beınekameralar ornatylǵan, onda kamera kórinisin turaq aımaǵymen shekteýge bolady. Alaıda, eger trotýarlyq tıptegi turaqtarda beınetirkeý kameralaryn ornatqan jaǵdaıda kameralardyń kórý alańyna qalalyqtardyń jeke ómiriniń úlken sektory iligedi. Kim, qaıda jáne saǵat qanshada turaqtaıdy, kim qaıda barady, qaı kólikke otyrady syndy jaıttar quqyq qorǵaýshylardyń pikirleri boıynsha adamnyń jeke ómirine aralasý retinde baǵalanýy múmkin. Al oǵan zań boıynsha qolsuǵylmaýy tıis. Pikirtalasqa qatysýshylar atap ótkendeı, bul máseleni sheshý múmkindigi qoǵamdyq oryndardaǵy memleket sertıfıkattaǵan «Sergek» júıesiniń aqyldy kameralarynyń sanyn arttyrýmen baılanysty bolyp kelmek, alaıda beınebaqylaý máselesi mindetti túrde sheshilýi tıis.
Sondaı-aq kezdesýde múmkindigi shekteýli jandarǵa arnalǵan barlyq turaq oryndarynda toqtaýǵa jáne kólikke minip-túsýge yńǵaıly jaǵdaılar birdeı jasalmaǵany týraly másele kóterildi. «A-Parkıng» ókilderi qalalyq múgedekter qoǵamdarynyń ókilderimen birlesip, joba komandasy «Invataksı» avtokóliginde aqyly avtoturaqtyń eń tyǵyz aımaqtarymen aınalyp ótip, sol jerlerde oryn alǵan máselelerdi anyqtaǵanyn habarlady. Qazirgi ýaqytta eskertýler jol polısııasynyń kúshimen birge joıylýda. Atap aıtqanda, aqyly avtoturaq aımaqtarynda múgedekterge arnalǵan belgiler men jol belgilerin salý, sondaı-aq turaq oryndarynyń nysandaryn ózgertý jáne jolaýshylardy otyrǵyzý men túsirý aımaqtaryn qaıta qurý boıynsha jumystar júrgizilýde.
Kezdesý barysynda «A-Parkıng» ókilderi avtomattandyrylǵan turaq keńistiginiń ári qaraı damýy men sátti jumys isteýi úshin qala men onyń ýákiletti organdarynyń tarapynan turǵyndardyń múddelerine saı keletin qoldaýshy sheshimder qajet ekenin atap ótti. Atap aıtqanda, dıfferensıaldy tólem tarıfin engizý josparynda turaq erejelerin pysyqtaý, qoǵamdyq kólikke jappaı otyrǵyzý oryndarynda «ilip áketetin» kóp deńgeıli parkıngterge jer ýchaskelerin bólý, zańsyz «keýdesheli turaqshylarmen» jáne «A-Parkıng» kameralaryna tirkeýde nómirlik belgilerin jasyratyn aılaker júrgizýshilermen kúres júrgizý qajet. Sondaı-aq meken-jaı anyqtamalaryn alyp tastaý máselesi kóterildi, onyń saldarynan qala turǵyndary naqty turaq aımaǵynda turý faktisin rastaý múmkindiginen aıyryldy. Barlyq osy máseleler Qoǵamdyq keńes pen «A-Parkıng» jobasy mamandarynyń qalalyq bılikpen birlesip ótkizetin keleshektegi kezdesýleriniń mánine aınalmaq.
Kezdesý sońynda Qoǵamdyq keńes ókilderi joba basshylyǵyna «A-Parkıng» jobasynyń qyzmetin jarııalap jáne problemalyq máselelerdi túsindirip otyrý úshin, halyqpen odan ári jumys isteý maqsatynda qala turǵyndary men qonaqtaryna turaqty aqparattyq jumystaryn júrgizý týraly ótinishin bildirdi.