Qazir ǵylym men bilim salasynda álemdik deńgeıde moıyndalyp júrgen qazaq jastary az emes. Solardyń biri – ınjenerııa doktory Gúlmıra Hanı. Búginde ol Beıjiń qalasyndaǵy bedeldi joǵary oqý ornynyń biri – Soltústik Qytaı elektr energetıka ýnıversıtetiniń professory ári doktoranttardyń ǵylymı jetekshisi.
Qarapaıym qazaq aýylynda ómirge kelgen Gúlmıra tabandylyǵynyń arqasynda ǵylym men bilim salasynda joǵary nátıjege qol jetkizip, mıllıardtar elindegi ǵylymı ortada keńinen tanylǵan. Ol Beıjiń qalasynyń úzdik talanttary qatarynan kórinip, jas oqytýshylar arasyndaǵy úzdik pedagog marapatyna ıe bolǵan. Sondaı-aq Qytaı ǵylymı-tehnıkalyq termınderdi bekitý komıtetiniń, Beıjiń qalasynyń ǵylymı-ınnovasııalyq komıtetiniń múshesi ári Chanpın aýdandyq halyq ókilderi jınalysynyń depýtaty retinde qoǵamdyq qyzmetti de atqarady. Sonymen birge Beıjińde zerthanasy bar sanaýly qazaq ǵalymdarynyń biri.
Onyń «Jańa energetıkalyq materıaldar» atty oqýlyǵy kórshi elde memlekettik deńgeıdegi úzdik kýrs jáne Beıjiń qalasynyń úlgili oqý baǵdarlamasy retinde baǵalanǵan. Bul onyń pedagogıkalyq sheberligi men ǵylymı áleýetiniń joǵary ekenin aıǵaqtaıdy.
Gúlmıra Hanı – ǵylym jolynda halyqaralyq tájirıbesi mol zertteýshi.
Doktorlyq oqýyn jalǵastyrý barysynda ol Ulybrıtanııadaǵy Brıstol ýnıversıtetinde bilim alǵan. Keıin AQSh-taǵy Northwestern ýnıversıtetinde taǵylymdamadan ótip, ǵylymı zertteýlerin tereńdete tústi. Sonymen birge Aýstralııadaǵy Jańa Ońtústik Ýels ýnıversıtetimen, Reseıdegi Ońtústik Oral memlekettik ýnıversıtetimen birlesken ǵylymı jobalarǵa qatysqan.
– Bala kezimnen materıaldyq ǵylymǵa qatty qyzyqtym. Joǵary mektepke oqýǵa túskende materıaldyq fızıka mamandyǵynda bilim aldym. Sol kezde keı zattarǵa túsken kún energııasyn basqa zattarǵa kóshirýge bolatynyn túsindim. Bul salaǵa qyzyǵýshylyǵym osylaı bastaldy. Keıin bilimimdi jetildirý maqsatynda Anglııaǵa baryp oqyǵanymda, sondaǵy osy salany tereń zerttegen professorlardyń jetekshiligimen óz salam boıynsha mol tájirıbe aldym. Osy ýaqytta jartylaı ótkizgishti kún astyna qoısaq, ol tokqa aınalatynyna kóz jetkizdim. Osy bir ushqyn osy salany tereń zertteýge jetelep keledi, –deıdi ol.
Professor Gúlmıra Hanı qazirgi energetıka salasy úshin mańyzdy baǵyttardyń biri – jańa býyn juqa qabatty kún batareıalary men fotoelektrlik fýnksıonaldyq materıaldardy zertteýmen aınalysady. Onyń jetekshiligimen 20-dan astam ǵylymı joba júzege asty. Ol tájirıbesi men bilimin negiz etip, osyǵan deıin 70-ten astam halyqaralyq ǵylymı maqala jarııalap, 5 ónertabysyna arnaýly patent quqyǵyn alǵan.
Ǵalym bilim salasyna zor úles qosyp keledi. Búginge deıin aǵylshyn tilinde jaryq kórgen úsh ǵylymı kitaptyń bas redaktory. Onyń bireýi – Beıjiń qalasynyń úzdik oqý quraldarynyń qataryna engizilgen. Sondaı-aq onyń jetekshiligimen stýdentter ǵylymı ınnovasııalyq baıqaýlarda 15-ten astam ulttyq júlde ıelenipti. Ol qurastyrǵan kún energııasy týraly aǵylshynsha ǵylymı eńbek az ǵana ýaqyt ishinde Qytaıda 10 myń danamen satylyp ketken. Sebebi bul Qytaıda atalǵan sala boıynsha shyqqan alǵashqy oqýlyq eken. Qazir bul kitapty Qytaıdaǵy tanymal ýnıversıtetter oqýlyq retinde paıdalanady.
Ǵylymı-pedagogıkalyq qyzmeti úshin Gúlmıra Hanı biraz marapatqa ıe boldy. Olardyń qatarynda memlekettik pedagogıkalyq jetistik syılyǵynyń II dárejesi, Beıjiń qalasynyń pedagogıkalyq jetistikteri úshin arnaıy syılyǵy, sondaı-aq jas oqytýshylar arasyndaǵy respýblıkalyq baıqaýlardyń júldeleri bar.
– Tabıǵı baılyq azaıyp bara jatqandyqtan, bolashaqta jańa energııadan tok shyǵarý aýqymdy úrdiske aınalýy ábden múmkin. On eki jyl buryn atajurtqa baryp, jańa energetıka salasynda izdenip júrgen stýdentterge dáris oqyǵanmyn. Shyndyǵynda ol kezde bizdiń aınalamyz, qoǵamymyz bul týraly az biletin. Araǵa on jyl salyp qaıta barǵanymda, qazaq eliniń bul salany zertteýge degen qulshynysy aıtarlyqtaı damyǵanyna kózim jetti. Aıtalyq, tájirıbehanalar da, mamandar da tolysqan. Sonymen birge jańa energııa týraly zertteý jumysyn jazyp júrgen jas ǵalymdar da kóbeıgen. Olardyń halyqaralyq bedeldi ǵylymı jýrnaldarda jarııalaǵan maqalalary da madaqtaýǵa tatıdy eken, – deıdi professor.
Gúlmıra Hanıdiń ǵylymdaǵy tabysy – bilim men izdenistiń, tabandylyq pen eńbekqorlyqtyń nátıjesi. Onyń halyqaralyq deńgeıdegi ǵylymı eńbekteri jańa energetıka salasynyń damýyna úles qosyp qana qoımaı, qazaq jastarynyń ǵylymdaǵy múmkindiginiń keń ekenin dáleldeıdi.