Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda Qazaqstan Respýblıkasynyń 2020 jylǵy qańtar-aqpandaǵy áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń qorytyndysy jáne respýblıkalyq bıýdjettiń atqarylýy qaraldy. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.
Ulttyq ekonomıka mınıstri R. Dálenov eki aıdyń qorytyndysy boıynsha ekonomıkanyń jaı-kúıi týraly baıandady. Onyń aıtýynsha, álemdik taýar naryqtarynda munaı men metall baǵasynyń aıtarlyqtaı tómendeýi baıqalady.
Bıylǵy 9 naýryzdaǵy jaǵdaı boıynsha munaı baǵasy bir barreline $34 qurady. Bul jyl basymen salystyrǵanda eki ese arzan. Oǵan qosa kún ishinde munaı baǵasy bir barreline $31 deıin tómendegeni baıqaldy. Metaldar baǵasy da tómendeýdi kórsetti. Myrysh baǵasy – 16%-ǵa tústi, mys – 12%-ǵa, temir keni – 4%-ǵa, ferroqorytpalar – 1,2%-ǵa tómendedi.
«Álemdik kapıtal naryqtarynda joǵary qubylmalylyq baıqalýda. Jyl basynan beri amerıkalyq bırja ındeksteri 14%-ǵa, eýropalyq ındekster 15%-ǵa deıin jáne qytaı ındeksteri 13%-ǵa tómendedi. Bul úrdister syrtqy naryqtardaǵy joǵary belgisizdikti kórsetedi», — dedi R. Dálenov.
Aǵymdaǵy kezeńde Qazaqstannyń kredıttik reıtıngi naqtylandy. Halyqaralyq reıtıngtik agenttikter (Fitch Ratings, Standard and Poor`s) Qazaqstannyń derbes kredıttik reıtıngin rastady. Boljam «turaqty» deńgeıde saqtaldy. Bul rette reıtıngti Standard and Poor's osy jylǵy 6 naýryzda, al Fitch Ratings 21 aqpanda aıqyndady.
Syrtqy halyqaralyq sarapshylardyń pikirinshe, reıtıng boljamy eldegi makroekonomıkalyq turaqtylyq, ishki suranys rezervteri jáne munaılyq emes sektordyń ulǵaıýyna baılanysty.
Ulttyq ekonomıka mınıstri atap ótkendeı, syrtqy konıýnktýrany jáne syrtqy jaǵdaılardy nazarǵa ala otyryp, damýdyń ssenarıılik boljamdary men tıisti sharalar toptamasy ázirlendi. Bıýdjettiń teńgerimdiligin qamtamasyz etý boıynsha tásilder qalyptastyryldy. Bul rette memlekettiń áleýmettik mindettemelerin qarjylandyrý tolyq kólemde oryndalatyn bolady.
«Azyq-túlik taýarlarynyń óńirlik turaqtandyrý qorlary jumys isteýde. Eńbek naryǵyndaǵy jaǵdaıǵa monıtorıng júrgizilýde. Investısııalyq jobalar pýly iske asyrylýda. Atalǵan sharalar makroekonomıkalyq turaqtylyqty saqtaýǵa baǵyttalǵan», — dedi ulttyq ekonomıka mınıstri.
Osy jylǵy qańtar-aqpanda jalpy ishki ónimniń ósýi 3,3%-dy qurady. Bul oń kórsetkish qurylys, ónerkásip jáne saýda kólemderiniń ulǵaıýymen qamtamasyz etildi. Negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııalar 11,6%-ǵa ósti. Jyldyq ınflıasııa 6%-dy qurap, nysanaly dálizdiń sheginde qalyptasty. Qańtar-aqpanda ekonomıkanyń bazalyq salalarynda oń serpin saqtaldy. Qurylysta ósim 11,9%, baılanysta – 10,7%, ónerkásipte – 5,8%, saýdada – 3,6%, aýyl sharýashylyǵynda – 2,2% deńgeıinde boldy.
«Bıylǵy qańtarda syrtqy saýda aınalymy $6,7 mlrd qurady. Eksport kólemi – $4,3 mlrd, al ımport – $2,4 mlrd qurady. Saýda balansynyń oń saldosy qamtamsyz etildi. О́nerkásiptiń ósý qarqyny 5,8%-dy qurady. Bul rette óńdeý sektory (9,4%) ken óndirýge (4,7%) qaraǵanda eki ese joǵary qarqynmen ósti. 8 óńirde ónerkásip kólemderi 5,9%-dan 8,3% aralyǵynda ósti. О́ńdeý sektorynda 9,4% deńgeıinde ósimge qol jetkizildi. 5 óńirde ortasha respýblıkalyq deńgeıden joǵary ósý baıqalady», — dedi R. Dálenov.
Osy jylǵy qańtar-aqpanda ekonomıkaǵa 1,5 trln teńge ınvestısııalandy. Qurylys sektorynda ósý 11,9%-dy qurady. Jyl basynan beri 1,7 mln sharshy metr turǵyn úı paıdalanýǵa berildi. Aýyl sharýashylyǵynda shyǵarylym 2,2%-ǵa ósti.
Jalpy, ulttyq ekonomıka mınıstriniń aıtýynsha, bıylǵy eki aıdyń qorytyndysy boıynsha oń qarqyn saqtalýda.
Sonymen qatar, syrtqy qaýipterdiń áserin tómendetý úshin ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdar kelesi aspektilerge nazar aýdarýy qajet:
- syrtqy qaýipterge monıtorıng júrgizý jáne jedel áreket etý sharalaryn qabyldaý;
- kórsetkishterdiń tómendeýine jol bermeý úshin óńirler qaýipteriniń kartasyn anyqtaý;
- azyq-túlik taýarlarynyń óńirlik turaqtandyrý qorlarynyń jumysyn jandandyrý;
- memlekettik uıymdardyń, ulttyq kompanııalardyń jáne jer qoınaýyn paıdalanýshylardyń satyp alýlarynda jergilikti óndirýshilerdiń qatysýyn kóbeıtý boıynsha sharalardy kúsheıtý;
- jaǵdaıdyń jedel monıtorıngin qamtamasyz ete otyryp, eńbek naryǵyndaǵy turaqtylyq máselesin erekshe baqylaý;
- ınvestısııalyq jobalar pýlyn iske asyrý úshin naqty sharalar qabyldaý;
- áleýmettik shyǵystar men shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaıtyn shyǵystardy basym qarjylandyrýdy qamtamasyz etý.