Turaqtandyrý tutqasy

Shyntýaıtyna kelgende, qura­my­na jergilikti memlekettik organ jetekshileri men quqyq qor­ǵaý organdary ókilderi engen osy tektes qurylym oblysta buǵan deıin de is-qımyl tanytyp kelgen. Aldaǵy ýaqytta jańa min­det­ter­ge oraı onyń qyzmeti odan ári jetildirilmek.

Jedel shtabqa jetekshilik etý Aqtóbe oblysy ákiminiń orynba­sa­ry Amanǵalı Berdalınge tap­sy­rylǵan. Ol shtab qyzmetin jańa mazmunmen tolyqtyrý jóninde birqatar keshendi is-sharalar bel­gi­­lengenin aıtyp berdi. Onyń bas­ty arnasy áleýmettik mańyzy jo­ǵary azyq-túlik túrleriniń baǵa­syn turaqtandyrýǵa baǵyt­tal­ǵan. Bul rette oblystaǵy 19 áleýmettik mańyzy joǵary azyq-túlik taýarynyń 17-siniń baǵasy res­pýblıkalyq ortasha deńgeıden tómen.

О́ńirdegi azyq-túlik baǵasyna monıtorıngtik baqylaý júrgizý tártibi engizilgen. Osy derekter­ge saı, sońǵy kezde qańtar, aqpan jáne naýryz aılarymen salys­tyr­ǵanda birqatar po­zı­sııa bo­ıynsha azyq-túlik túr­leri baǵa­larynyń óskenin kó­re­miz. Sondaı-aq azyq-túlik baǵa­laryn turaq­tan­dyrýdyń taǵy bir utymdy tásili retinde aýyl sharýashylyǵy taýar­la­ryn óndirýshilerdiń jár­meń­ke­lerin uıymdastyrý kóz­del­gen. Oblystyq kásipkerlik bas­qarmasynyń basshysy Qaırat Raıymqulov jármeńkege shyǵa­ryl­ǵan ónimder naryqtyq baǵadan 10-15 paıyzǵa tómen deńgeıde bola­­tynyn aıtady.

Bıylǵy tuńǵysh jármeńkeni 14 naýryz – Kórisý kúninde Hromtaý aýdanynyń aýyl sharýashylyǵy taýa­ryn óndirýshileri bastady. Al­daǵy ýaqytty mundaı jár­meń­keler aýdandyq jáne aýyl­dyq ákimdikterde de uıym­das­ty­ryl­maq.

Qalaı degende de baǵanyń aty – baǵa. Onyń tabıǵatyna únemi qubylyp, ózgerip turý tán. Bir­qa­tar sharalar belgilengenine qara­mastan, baǵanyń aıaq astynan sha­ryqtap shyǵa kelýi yqtımal. Aıtalyq «Jańa Áljan» elevatorynda óndiriletin un baǵasy 2019 jyldyń aqpan aıyndaǵy kórsetkishpen salystyrǵanda 38 paıyzǵa óskeni, sondaı-aq «Aıs» JShS-de shyǵarylatyn barlyq sút ónimderiniń baǵasy 20 paıyzǵa qymbattaǵany sonyń aıǵaǵy. Munyń sebebi nede? Bú­gin­de bul saýalǵa naqty jaýap joq. Sondyqtan buǵan qatysty máseleniń aq-qarasyn tabıǵı mo­nopolııalardy retteý jáne báse­kelestikti qorǵaý jónindegi depar­tament mamandary men sarap­shy­la­ry túbegeıli tekserip, onyń qory­tyndysyn turǵyndarǵa jet­kiz­geni jón.

Jedel shtab qyzmetiniń nátı­je­li ju­mys isteýine qajetti taǵy bir faktor – oblystaǵy iri ká­­siporyn basshylarymen me­mo­randýmdar bekitý bol­maq. Maqsat – azyq-túlik taýar­larynyń baǵasy negizsiz kóte­ril­meýine baǵyttalǵan. Qazir Aq­tó­be qalasynda osyndaı 16 iri kásiporynmen kelisim júr­gizilýde. Onyń qatarynda «Dına», «Anvar» sekildi iri saýda jelileri jáne aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndi­retin ózge de áleýetti kásip­oryndar bar. Jergilikti bılik ókilderimen jasalǵan eki jaqty kelisimge sáıkes olar óz ónimderin naryqtaǵy baǵadan 10-15 paıyzǵa tómen satýy tıis.

Sondaı-aq baǵany turaq­tan­dy­rý isine óndirý men tutyný balan­syna qatysty jumystar da oń áserin tıgizbek. Áıtse de osy is óz deńgeıinde atqarylmaı júr. О́ıtkeni oblystyq aýyl shar­ýa­shy­lyǵy basqarmasyna atal­ǵan is-sharalarǵa qatysty birde-bir aýdan­nan naqty máli­met­ter men derekter túspegen.

– О́ndirý men tutyný balansy Aqtóbe qalasynda jasaldy. Soǵan sáıkes oblystyń ár aýda­nynda da mundaı qujat jasaq­talyp, sol óńirde turatyn halyq sanyna sáıkes áleýmettik mańyzy bar taýar túrleri qandaı mólsherde qajet ekeni muqııat taldanyp, eseptelýi tıis. Munsyz qolǵa alynǵan is alǵa baspaıdy, – dedi oblys ákiminiń orynbasary, óńirlik jedel shtabtyń jetekshisi Amanǵalı Berdalın. Ol memleketten sýbsıdııa jáne ózge de qarjylaı kómek alatyn agroqurylymdar men sharýa qojalyqtary óz ónimderin arnaıy dúkender arqyly turǵyn­dar­ǵa arzan baǵamen usynýy qajet ekenin atap ótti.

Buǵan deıingi júrgizilgen taldaýlar oblystyń keıbir aýdandarynda 1 kılo kartoptyń baǵasy 130-150 teńgeden satylǵanyn aıǵaq­taıdy. Bul negizsiz baǵa desek qatelespeımiz. Qolda bar derek­terge súıensek, buǵan deıin óńir­degi turaqtandyrý qoryna 1400 tonna kartop túsirilgen. Sonyń 1000 tonnasy ár kılosy 70 teńgeden turmysy tómen turǵyndarǵa satyldy. Mundaı jaǵdaıda kartopty turaqtandyrý qorynan atalǵan baǵa boıynsha satyp alyp, jergilikti jerde 75 teńgeden ótkizýge bolatyny anyq.

Sonymen birge atalǵan qorda pııaz­dyń ár kılosy 60 jáne kún­baǵys maıynyń lıtri 300 teńge kóleminde belgilengen. Jer­gi­lik­ti aýyl sharýashylyǵy jár­meń­­kesi kezinde osy múmkindik na­zar­ǵa alynsa, budan eshkim de utyl­mas edi. Búgingi tańda oblysta áleýmettik mańyzy joǵary dep belgilengen 19 azyq-túlik túriniń 94 paıyzy óńir aýmaǵynda óndiriledi. Bul derek baǵany negizsiz ósirmeýge jáne taýarlardy deldaldar men alypsatarlardy aralastyrmaı, óndirýshiden tutynýshyǵa tikeleı jetkizip berýge alǵyshart qalamaq.

Búginde oblys ortalyǵynda «Aqtóbe» áleýmettik kásipkerlik korporasııasy aıasynda 21 shaǵyn bazar bar. Jedel shtab jetekshisi A.Berdalın atalǵan naryqtyq núkte­lerge qatysty jańa tujy­rym­dama ázirlenip jatqanyn jetkizdi. О́ıtkeni qaı kezde de bazarǵa bas suǵýshylar az bolmaıdy. Sondyqtan da shaǵyn bazarlardy tıisti ınfraqurylymdyq júıelermen qamtýdy oılastyryp otyrmyz. Sol kezde munda óz taýarlaryn satýǵa ynta-yqylas bil­diretin aýyl sharýyshylyǵy taýar­laryn óndirýshilerdiń qata­ry óse túsedi, dedi ol.

Buǵan deıin bul shaǵyn bazar­lar­da saýda jasaýshylardan aı saıyn 19 myń teńge tólem alyndy. Jańa tujyrymdamaǵa sáıkes aldaǵy ýaqytta atalǵan tólem aly­nyp tastalmaq. Qysqasy, azyq-túlik baǵasyn turaqtandyrý jáne onyń tapshylyǵyn boldyr­maý jóninde Aqtóbe oblysynda qurylǵan jedel shtab mú­she­­leri búginde qaýyrt qımyl-qar­e­ket ús­tin­de. Qolǵa alynǵan áleý­met­tik sıpattaǵy is-sharalar alda­ǵy ýaqytta tıisti nátıjesin bere­ti­ni­ne senim mol.

Aqtóbe oblysy