Oralda Orynbek Meńdiqul deıtin aqyn, sazger dosym bar. Ánshi Ábdijappar Álqojanyń oryndaýyndaǵy «Mahabbatsyz bul ómirdi kim súrmek» degen ánniń sazyn jazǵan azamat. Sol jigittiń áleýmettik jelidegi paraqshasyn qarap otyryp, qasqyr qushaqtaǵan boıjetkenniń sýretine kózim tústi. Dereý Orynbekke habarlastym. Amandyq, saýlyqtan soń sýrettiń syryn suradym. Ol da bógelmedi. Másele bylaı eken.
«Qatelespesem, 2019 jyldyń 13 jeltoqsany bolýy kerek, Batys Qazaqstan oblysy Bilim basqarmasynyń Oblystyq ekologııalyq-bıologııalyq ortalyǵyna bir saıysqa qazylar alqasynyń quramyna shaqyrtý aldym. Sol sharany uıymdastyrýshy Symbat esimdi zamandas zoobaqty aralatty. Ishinde túrli ósimdikter, susty jylan, kúlkili maımyl, tylsym minezdi úki, mysyq tuqymdas mańǵaz pýma... Zoobaqty aralap kele jatyp bir erekshe bolmysqa kózim túsip kilt toqtap, qaraǵan kúıimde qatyp qaldym. Senesiz be, tor ishinde siz ben biz biletin qasqyrdan múlde basqasha qara qasqyr tur. Symbattan anyqtap surap edim, kanadalyq qasqyr eken. Áńgime osy jerden qyzyp, suraqtardy jaýdyra jóneldim. Symbat sál kúlip jiberip: «Bul qasqyrdy ózim ósirgenmin», dedi. Mine, keremet! Áńgime aýany odan saıyn keńı tústi.
Mıra esimdi kanadalyq bul qasqyr Oralǵa eki aılyq bóltirik kezinde ákelinipti. Zamandastyń aıtýynsha, alǵashynda Mıra úıshiginen shyqpaıtyn jasqanshaq bolypty, onyń ústine burynnan osy jaqty mekendep jatqan ańdar jańadan kelgen bólek bolmysty jatsynǵan kórinedi, ishimnen jańadan kelgenderdi múıizdeý bularda da bolyp tur ǵoı dep oılaǵanmyn. Sóıtip Symbat súıkimdi bóltirikti úıshiginen alyp shyǵyp, qarǵybaý baılap ustap qydyrtyp júripti. Boı úırete bastaǵan bóltirik shópterdi ıiskep, tárbıeshisiniń betin jalap, tistep, oınap asyr salady. Symbattyń bul ańdy baǵý kezinde baıqaǵany áli azýy aqsımaǵan Mıra zoobaqtaǵy jylqylardy kórse, qulaǵyn tikireıtip, aıbat shegedi eken jáne tynyshsyz boldy.
Árıne túri sál ózgeshe bolsa da jemtigin jortyp júrip tabatyn túzdiń tóresi ǵoı bul, qanyna tartpaı qoıa ma, buıryq bergendi onsha unatpaıdy eken. О́zi tor ishinde qamaýda bolsa da oıy erkindikte ekenin sezdirdi deıdi. Biz biletin qasqyrlardan aıyrmashylyǵy – bul tektesterdiń moıny jýan, basy men aıaqtary úlken jáne de óte uzaq jolǵa tózimdi keledi eken. Symbattyń aıtýynsha, qasqyr – qastandyq qylsań da, jaqsylyq jasasań da umytpaıtyn tirshilik ıesi. Shynynda Mıra qazir ósip, jelkesi kúdireıgen úlken bolsa da Symbattyń daýsyn estise qyńsylap, erkelep, oınaqtap ketedi, munysy maqulyq bolsa da adam jasaǵan jaqsylyqty umytpaǵany ǵoı. Bul áńgime barysynda meni tańǵaldyrǵany, qarshadaı qyzdyń jyrtqyshtan qoryqpaı, baýyryndaı mápelep ósirgeni, qaısarlyq degen osy emes pe!», deıdi Aqjaıyqtyń aqyny.
Árıne aqyndar sezimtal keledi ǵoı. Ne kórse, soǵan tebirenip jatady. Biraq Orynbektiń oramdy oılarynyń ar jaǵynan «tabıǵatty súıseń, Symbatsha súı» degen peıili qylań berip turǵanyn ańǵardym. Sazger dosymnyń salmaqty pikirinen soń Mıra esimdi kanadalyq qasqyrdy baǵyp, baptaǵan Symbattan syr sýyrtpaqtadym. Jıyrmadan endi asqan boıjetken M.О́temisuly atyndaǵy BQMÝ jaratylystaný-geografııa fakýltetiniń bıologııa mamandyǵyn bitirgen eken. Oqýyn aıaqtaı sala oblystyq Bilim basqarmasynyń Oblystyq ekologııalyq-bıologııalyq ortalyǵyna qosymsha bilim berý pedagogi bolyp jumysqa ornalasqan.
«2019 jyldyń sáýir aıynda ortalyǵymyzdyń janýarlar meńgerýshisi Tatıana Nıkolaevna Mazıarkına zoobaǵymyzǵa Saratov qalasynyń zoobaǵynan kanadalyq qasqyrdyń bóltirigin ákelgen bolatyn. Ol kezde 2 aılyq edi. Janýardyń atyn Mıra dep atadyq. Zoobaǵymyzda ár janýardyń esimi men qujaty bar. Sodan meniń oǵan qyzyǵýshylyǵym arta tústi. О́te súıkimdi, sıraqtary ıttiń kúshiginen úlken. Osy aıyrmashylyǵyn birden baıqadym. Alǵashynda Mıra jasqanshaq boldy, aınalasyndaǵy janýarlardan qorqyp, úıshiginen shyqpady, ortaǵa úırenise almady, keıinnen beıimdeldi. Tordyń syrtynan atyn qaıtalap, qulaǵyn jattyqtyra berdim. Sebebi kúshik bolsa da jyrtqysh qoı. Sodan toryna kirip, sıpap, ózime úırete bastadym. 1-2 aptadan keıin janýarlar meńgerýshisi Tatıana Nıkolaevna ony syrtqa, kúnniń kózine shyǵarý kerek ekenin aıtty. Men qýana kelistim. Mırany syrtqa alyp shyǵýdyń ózi jyr boldy. Jan-jaǵyndaǵy janýarlardyń dybysynan qorqyp, qyńsylap, basyn salbyratyp, qaıta-qaıta toryna júgire berdi. Sodan qolyma kóterip alyp syrtqa shyǵardym. Syrtqa úırene bastady. Kóbinese tynysh, kóleńkeli jerlerde serýendettim. Ábden úırengen soń moınyndaǵy qarǵybaýdy tistelep, «al» degendeı áreket tanytady. Qansha degenmen bostandyqty ańsaıdy ǵoı. Serýen barysynda óte tynymsyz. Aıaǵyma oratylyp, tistep, betimdi jalap, ıiskelep, yryldap oınaıdy. Mıraǵa «jat», «tur», «sekir» degen nusqaýlardy úıretkim keldi, biraq onymnan eshteńe shyqpady. О́ıtkeni buıryqty jaqtyrmaıtynyn túsindim. Jalpy janýarlardyń ishinde tek qasqyr ǵana sırkte óner kórsetpeıdi. Bul da buıryqty unatpady», dedi Symbat Anvarqyzy.
Iá, bóltirik bolsa da bóriniń tuqymy ǵoı. Qalaı degenmen de qasqyrlyq qasıet qanynda bar. Aıtqanǵa kónip, aıdaǵanǵa júrý minezsiz adamnyń mini emes pe? Janýar bolsa da janyna jat qasıetti boıyna sińirmeı, tuqymyna tartqan Mıranyń bul áreketi súısindirmeı qoımaıdy. Ári qaraı qalaı bolǵanyn Symbattyń ózinen suraıyq.
«Serýen kezinde qaıta-qaıta jylqylarǵa barǵysy kelip turady, al jylqylar úrkedi. Bir kúni Mırany bizdiń zoobaǵymyzdy burynnan meken etetin Shyńǵys esimdi qasqyrǵa aparyp edim, tordyń syrtynan qyńsylap, ıiskelep, qulaǵyn jymyraıtyp alyp, «jiber» degendeı kúı tanytty. Ol óziniń tuqymyn tanyp turǵanyn baıqadym. Shilde aıynyń ortasynda eńbek demalysyna kettim. Qyrkúıek aıynda Mıra 1 jasqa toldy. Jumysqa kelsem, onyń boıy uzaryp, kádimgi dáý qasqyr bolypty. О́zim tanymaı qaldym. Bóltirik kezinen baqqan Mıramdy burynǵy torynan shyǵaryp, basqa qasqyrdyń qasyna ornalastyrypty. Birge emes, bólek torda, ortasy temirmen bólingen. Bir-birine úıretý maqsatynda osylaı jasalǵan. О́zimniń qaýipsizdigim úshin onyń janyna jolamadym, qoryqtym, tek syrtynan baqyladym. Qaıtkenmen de jyrtqysh qoı, oıynda ne baryn bilmeısiń. Mıra dep shaqyrdym, al ol meni 2 aı kórmese de daýsymdy tanyp, sekirip, qyńsylap, tordyń ishinde aınalyp qýanyp júr. Soǵan qaraǵanda daýsymdy umytpaǵan sııaqty. Bıyl Mıra 2 jasqa tolady», deıdi Symbat.
Paıǵambarymyzdyń (s.ǵ.s) «Árbir tirshilik ıesine jasalǵan jaqsylyq saýap retinde jazylady» degen sózin eskersek, Symbattyń bul áreketi qyzmeti men qyzyǵýshylyǵynan bólek janýarlarǵa da jan jylýyn tóge bilý kerek ekenin ańdatady.