Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń 2020 jylǵy 31 naýryzdaǵy málimdemesinde kásipkerlik sektordy qoldaýǵa baǵyttalǵan birqatar mindetter belgilengen. Sonyń ishinde Prezıdent agroónerkásiptik keshendi úzdiksiz qamtamasyz etý, shaǵyn jáne orta bıznesti nesıeleýdi arttyrý qajettigin erekshe atap ótken bolatyn.
«QazAgro» holdınginiń enshiles kompanııasy Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda kásipkerlerge jeńildetilgen shaǵyn nesıe berý úshin bıyl 36 mlrd teńge qarjy bólýdi josparlap otyr. Qor sońǵy 2 jylda osy baǵdarlama aıasynda jalpy somasy 160 mlrd teńge bolatyn 53 myńnan astam shaǵyn nesıe bergenin aıta keteıik. Sonyń nátıjesinde 53 myńnan astam aýyl halqy jumyspen qamtyldy.
Qazir aýyl-aımaqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna kóńil bólinip jatqany ras. Árıne, bárin keremet deýge bolmas, birqatar máseleler áli de bar. Degenmen memlekettik baǵdarlamalardyń aıasynda aýyldaǵy aǵaıynǵa qoldaý kórsetilip, mal sharýashylyǵymen qatar, basqa da túrli kásippen aınalysýdy qolǵa alǵan azamattardyń qatary kóbeıip kele jatqany anyq.
Qoı qozdap, qorada shý...
Nesıe qarjysyna azyn-aýlaq mal satyp alyp, qoı sharýashylyǵymen aınalysýdy bastaǵan qyz-kelinshekter de bar. Mysaly, qorasyn qoıǵa toltyryp, bıyl alǵashqy tólin alyp jatqan Sáýle Aıdarqan Saryaǵash aýdanyna qarasty Aqnıet aýylynda turady. Kásipker «Bastaý Bıznes» jobasy boıynsha oqyp, bıznes negizderin meńgergen. Sosyn Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń Túrkistan fılıalynan 2 mln teńge nesıe alyp, 63 bas qoı men 3 qoshqar satyp aldy. Qazir qoılary qozdap, mal basy kóbeıip jatyr.
Osy oraıda aıta keteıik, «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý baǵdarlamasy aıasynda Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory mal sharýashylyǵymen aınalysamyn deıtinderge 6 paıyzben 6,5 jylǵa 4 mln teńgege deıin jeńildetilgen nesıe beredi. Nesıeniń jeńildik merzimi de bar.
Yrǵyz aýdanynda turatyn Bolat Tuıaqbaev bala kúninen jylqyǵa qumar azamat. Ol kópten beri jylqy sharýashylyǵymen aınalysýdy josparlap júrgen. «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý memlekettik baǵdarlamasy men Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynyń nesıeni kepildendirý jobasy arqyly josparyn iske asyryp otyr. Aqtóbe oblysyndaǵy «KT Yrǵyz» JShS quramyna kirgen ol 5,4 mln teńge nesıege qol jetkizip, 16 bas jylqy men mal azyǵyn satyp alǵan.
Aıta ketý kerek, bul somaǵa qol jetkizýine Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory usynǵan kepildemeniń kómegi kóp bolǵan. Qor alǵan nesıesiniń 50 paıyzyna deıin kepildeme bergen.
– Biz sııaqty aýyldyqtar úshin jobamyzdy iske asyrýǵa qarjylyq kepildeme quraly úlken múmkindik. О́ıtkeni aýyldyqtar nesıe alaıyn dese, kepildik máselesi týyndaıdy. Memlekettiń osy baǵytta qoldaý kórsetkenine rızamyn, – deıdi Bolat.
Bıznesin keńeıtken kásipker
Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qorynan jeńildetilgen nesıe alyp, jańadan is bastaǵan jáne burynnan bar bıznesterin keńeıtip jatqan kásipkerler barshylyq. Mysaly, Pavlodarda turatyn jeke kásipker G.Majınova byltyr jyl sońynda qordyń Pavlodardaǵy fılıalynan nesıe aldy. Ol aqshaǵa «Sakýra» estetıkalyq medısına ortalyǵyna qural-jabdyqtar satyp aldy jáne aınalym qarajatyn tolyqtyrdy. Qazir ortalyq halyqqa qyzmet kórsetýge daıyn. Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory «Eńbek» nátıjeli jumyspen qamtýdy jáne jappaı kásipkerlikti damytý memlekettik baǵdarlamasy aıasynda kásippen aınalysamyn degenderge 5 jylǵa 6 paıyzben 6 mln teńgege deıin nesıe beredi. Bir jylǵa deıingi jeńildik merzimi taǵy bar.
Dál osy keıipkerlerdeı qanshama kásipker memlekettiń qoldaýyna ıe bolyp otyr. Eńbek etemin degen adamǵa eshteńe bóget bola almaıtynyn, burynǵy jyldardaǵydaı emes, múmkindiktiń bar ekenin jurt qazir jaqsy biledi. Shıkizat baǵasy quldyrap, basqa da salalardaǵy óndiris keıindegen kezeńde aýyl sharýashylyǵy salasyn órkendetý elimizdiń basty ekonomıkalyq strategııasy bolýy shart degen oıdamyz. Shıkizatqa ıek artatyn zamannyń artta qalǵanyn álemdegi ahýal ańǵartyp otyr.