Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtary Federasııasynyń tóraǵasy Ádilǵazy Qusaıynov jýrnalıstermen kezdesip, osy uıymnyń aldyndaǵy mindet-maqsattary týraly aıtyp berdi. Áńgimeniń negizgi ózegi elimizde ázirlenip jatqan «Kásiptik odaqtar týraly» jańa zań jobasy tóńireginde órbidi.
Keshe Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtary Federasııasynyń tóraǵasy Ádilǵazy Qusaıynov jýrnalıstermen kezdesip, osy uıymnyń aldyndaǵy mindet-maqsattary týraly aıtyp berdi. Áńgimeniń negizgi ózegi elimizde ázirlenip jatqan «Kásiptik odaqtar týraly» jańa zań jobasy tóńireginde órbidi.
– Endi eki jyldan keıin Qazaqstanda kásipodaqtardyń qurylǵanyna 110 jyl tolmaq. О́zderińiz bilesizder, Keńes odaǵy tusynda kásipodaq qoǵamda úlken ról atqarǵan bolatyn. Ol bıliktiń úsh tarmaǵynyń birin qurady. Sol kezde Qazaqstanda 7,4 mln. kásipodaq múshesi boldy. Qazirgi kúni bul san 2,1 mln. adamdy qurap otyr. Kórsetkishtiń tómendeýine elimizde júrgen ózgeristerdiń ózindik yqpaly boldy. О́ıtkeni, naryqtyq qatynasqa kóshken kezde kóptegen eńbek ujymdary tarady. Munyń syrtynda, ekonomıkada jeke menshik uıymdar quryldy. Olar ózderinde kásipodaqtyń bastaýysh uıymynyń bolýyn onshama qalaǵan joq. 1993 jyly elimizde «Kásipodaq týraly» zań qabyldanǵan bolatyn. Bul zań qazir eskirip, zaman talabynan artta qalyp qoıdy. Sondyqtan Elbasymyz kásipodaqtyń rólin kúsheıtý baǵytynda jańa zań qabyldaý qajettigin birneshe ret eskertip, aqyrynda naqty tapsyrma bergen bolatyn. Sonyń nátıjesinde jańa zań jobasy jasalynyp otyr. Bul zań zaman talabyna durys jaýap beredi degen oıdamyz. Jobany jer-jerlerde talqylaýdan ótkizdik. Sondaı-aq, jýyqta halyqaralyq sarapshylardyń qatysýymen taǵy bir jan-jaqty talqylaý jasadyq. Oǵan Halyqaralyq eńbek uıymynyń ókilderimen qatar, elimizdiń depýtattary da qatysyp, óz pikirleri men usynystaryn ortaǵa saldy, – degen Ádilǵazy Qalıaqparuly zań jobasynda qarastyrylyp otyrǵan negizgi ózgerister men tolyqtyrýlar jaıly aıtyp berdi. Bul ózgerister negizinen alǵanda, qoǵamdaǵy kásipodaqtyń rólin kúsheıtýge baǵyttalyp otyrǵandyǵyn atap kórsetti.
Kásipodaqtar qyzmeti ábden damyǵan batys elderinde jumysshy men jumys berýshiniń arasynda kásipodaqtyń turatyndyǵy, ol negizinen alǵanda jumysshynyń múddesin kózdep, osy baǵytta jumys berýshimen saýatty, zań talaptaryna saı kelissózder júrgizip, oryn alǵan kıkiljińnen shyǵýdyń eki jaqtyń da yńǵaıyna keletin ortaq jolyn tabatyndyǵy belgili. Kásipodaqtar, mine, osyndaı qyzmetimen baǵaly. Kez kelgen ujymda eńbek adamdarynyń múddesi durys qorǵalý úshin eń aldymen, jumys berýshi men eńbek ujymy arasynda ujymdyq shart jasalynyp, onda eńbek ujymyna jumys berýshiniń usynatyn áleýmettik qorǵaý sharalary, taǵy da basqa jaıttar belgilenýi kerek te, osy sharttyń durys oryndalýyn kásipodaq uıymy baqylaýda ustaýy tıis. Mine, osylaısha ortaq túsinikpen jumys isteýdiń ózi ujymdy kezdeısoq silkinisterden qorǵaıtyn bereke bastaýy bolyp tabylady.
Búgingi kúni elimizde Qazaqstan Respýblıkasy kásipodaqtar Federasııasynan basqa da Eńbek konfederasııasy, Erkin kásipodaqtardyń konfederasııasy sekildi uıymdar jumys isteıdi eken. Osylardyń ishinde eń irisi Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtary Federasııasy bolyp tabylady. Bul uıymnyń ár oblysta oblystyq býyndary, sondaı-aq 26 salalyq kásipodaqtar qurylymy jumys isteıdi. Aldymyzǵa qabyldanatyn zań jobasynda kásipodaqtardyń bastaýysh uıymdarynan bastap árbir býynynyń quqyqtary men jaýapkershilikteri kórsetilgen.
Jumysshylar men jumys berýshiler keıbir jaǵdaıda nege til tabysa almaıdy? Kásipodaqtar Federasııasy osy máseleni zerdeleı kele kóp máseleniń eki jaqtyń da eńbekke qatysty zańdylyqtardy durys meńgermeıtindiginen ekendigin anyqtaǵan. Osy problemany sheshý úshin Kásipodaqtar federasııasy elimizdegi bastaýysh uıymdardan bastap, kásipodaqtar jetekshilerin oqytý isin uıymdastyrǵan. 8 aıda 2553 bastaýysh kásipodaq jetekshileri oqýdan ótken. Al jumys berýshilerdi oqytý máselesin ákimdikter, ıaǵnı jergilikti atqarý organdary qolǵa alǵan.
Ádilǵazy Qusaıynov jýrnalısterdi Kásipodaqtar Federasııasy tarapynan júrgizilip jatqan jumystarmen tanystyra kele budan bylaıǵy ýaqyttary BAQ-pen tyǵyz yntymaqtastyqta jumys isteıtindikterin málimdedi. 10 qazan – Kásipodaqtar kúni ekendigin aıtyp, bıylǵy jyly bul sharany laıyqty atap ótýge ázirlikter jasalynyp jatqandyǵyn da habarlaı ketti.
Suńǵat ÁLIPBAI,
«Egemen Qazaqstan».