Qurylys strategııasy ne úshin qajet?

Oblystyq qurylys basqar­masynyń málimetinshe, byltyr qarjylandyrýdyń barlyq kózderi esebinen 332,5 myń sharshy metr turǵyn úı salyn­dy. Al bıyl Indýstrııa jáne ın­fraqurylymdyq damý mınıstr­ligi Qurylys jáne turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyq ko­mıteti belgilegen josparǵa sáıkes, óńirde 346 myń sharshy metr úı turǵyzylýǵa tıis.

Aımaq ákimdiginiń habarlaýynsha, jospardy júzege asyrý úshin – 70 mln dana kirpish, 60 myń tekshe metr beton blok, jalpy uzyndyǵy 400 shaqyrymdyq qubyr qajet eken. 2030 jylǵa qaraı óńirdegi ár azamatqa shaq­qanda 30 sharshy metr páterge qol jetkizý úshin jyl saıynǵy qurylys kólemi 11 paıyzǵa artyp otyrýy tıis.

– Turǵyn úı baǵasyn arzandatý úshin aldymen qurylys ındýstrııasyna qajetti materıaldar óndirisin jolǵa qoıý kerek. Kásiporyndar ashý qajet. Qazir materıaldardyń basym bóligi shetten ákelinedi, – deıdi qurylys salasynyń ardageri Baıtemir Ilııasov.

Aıtalyq Ekibastuzda kir­pish shyǵarylǵanymen, jergi­likti qurylysshylar kirpishti Semeıden jetkizýde. О́ıtkeni Ekibastuzda óndiriletin kirpishti Nur-Sultan, Qaraǵandy qala­larynyń qurylys kompanııa­lary satyp alady. О́ńir­de qu­rylysqa qajetti qum shy­ǵa­ratyn, qubyr, beton, plıta shy­ǵaratyn kásiporyndar da bar. Biraq qurylys kompanııa­la­ry jergilikti zaýyttardyń óni­mi ólshem boıynsha joba­lyq qujattarǵa sáıkes kelmeıtin­dikten, syrttan ákelýge májbúr. Santehnıkalyq qural-jabdyqtar kóbinese Reseıden jetkiziledi. Qum bolsyn, qubyr bolsyn, san­teh­nıkalyq quraldar bolsyn, sonshalyqty kúrdeli tehnologııa­lardy qajet etpeıtin dúnıeler. Onyń bárin «Qarapaıym zattar ekonomıkasy» jobasy boıynsha elimizde jasaýǵa bolar edi ǵoı.

Nurly Ertis baǵdarlamasy Nur-Sultan qalasyndaǵy kópbalaly otbasylar men jas mamandardy óńirge kóshirip ákelýge tıimdi ekeni baıqaldy. Bıyl da bul baǵdarlama jalǵasyn taýyp, Ekibastuz qalasynda – 11, Aqsýda 4 úı salynyp jatyr.

Qurylys strategııasynyń bir basym baǵyty – kommýnaldyq sektordy, jylýmen jáne elektr­men jabdyqtaý jelilerin qaıta jańǵyrtý. Búginde oblys ortalyǵyndaǵy jáne jalpy óńirdegi turǵyn úı qorynyń basym bóligin ótken ǵasyrdyń 70-jyldary salynǵan úıler quraıdy. Oblystaǵy turǵyn úı qorynyń 55 paıyzy eskirgen, oblys ortalyǵynyń ózinde 1300-den asa turǵyn úıdi jóndeý qajet.

Qazir oblys ortalyǵynda qy­zyl kirpishten salynǵan kóp- qabatty turǵyn úıler qaptap ket­ti. Qalanyń ár jerinen boı kóterip, beı-bereket salyný­da. Tipti Ertis ózeni jaǵalaýyndaǵy sý qorǵaý aımaqtaryna deıin qy­zyl kirpishten salynǵan kóp- qabat­ty úıler turǵyzylýda. Jal­py, Pavlodar qalasy Keńes ókimeti kezinde sol kez­degi Le­nıngrad qa­lasynyń arhı­tek­týralyq jobasyna laıyq­ta­lyp, erekshe sáý­letpen salyn­ǵany belgili. Kó­sheleriniń keń­­digi, aınalma jol­dardyń tıim­­di salynǵany, Ertis ózeni jaǵa­la­ýynyń ásemdigi Ne­va jaǵa­laýyndaǵy qalaǵa uqsaı­tyny sodan. Bertinge deıin qa­la qurylysynda ákimdik osy úl­gini saqtap kelgen-di. Sóıtip jańa aýdan­dar qalanyń shet ja­ǵynan salyndy. Baıdala, Ken­jekól aýyldaryna qaraı oblys ortalyǵyn keńeıtý jospary da boldy. О́kinishke qaraı, keıingi jyldary oblys basshylyǵy ásem qalanyń keńistigin taryltyp, qurylys kompanııalaryna qyzyl kirpishten úı salýǵa ruqsat berdi.

Qala qurylysy jáne jerdi basqarý basqarmasynyń basshysy Azamat Neǵmatovtyń aıtýynsha, qurylys salýǵa oraı júrgizilgen tekserister kezinde zań talaptary saqtalmaǵany úshin 183 quqyq buzýshylyq anyqtalyp, 66,1 mln teńge aıyp­pul salynǵan, 3 joba­lyq uıym­nyń lısenzııasy toqta­tylypty.

Taǵy bir daýly másele – oblys ortalyǵyndaǵy áýejaı qa­la­shyǵy shaǵyn aýdanynyń qurylysy. Shaǵyn aýdanda 37 jeke paneldi úıdiń ortaq sáý­lettik stıli bar. Qalalyq qury­lys bóliminiń mamany Dáýlet Nesipqazıevtiń aıtýynsha, bul eki qabatty, 18 páterden turatyn úıler «Nurly jer» baǵdarlamasy boıynsha salynǵan, 1 sharshy metri – 120 myń teńge. Joba bo­ıynsha qatty otynmen jylytylady, sý qubyrlary, káriz júıesi, elektr jelisi tartylǵan. О́tken jyly bul aýdanda 72 jeke turǵyn úı qurylysy úshin jer telimderi berilgen. Bir qaraǵanda bári jaqsy sııaqty. Alaıda sha­ǵyn aýdandaǵy turǵyn úılerdi áýe­jaıdyń ushý jolaǵynan bir-aq shaqyrym jerde salý jospar­lanǵan.

Qalalyq sáýlet jáne qala qurylysy bóliminiń deregine sensek, jobany ázirleý kezeńinde «Pavlodar áýejaıy» AQ basqar­ma tóraǵasynyń kelisimi, tehnı­ka­lyq-ekonomıkalyq negizdemesi boıynsha ekologııalyq sarap­tamanyń qorytyndysy berilgen. Iаǵnı memlekettik baǵdarlama boıynsha salynǵan úılerdiń qurylysy áýejaıǵa jaqyn bolsa da, barlyǵy zań sheńberinde ekeni anyqtaldy. Ushý jolaǵyna deıingi qashyqtyqtan úı ıelerine qaýip joq deıdi ákimdik mamandary.

PAVLODAR