Tarıhtyń almaǵaıyp kezeńinde qýdalaýǵa taǵdyrlar ǵana emes, tarıhtyń tereńinen syr shertetin qasıetti mýzyka aspaby –qylqobyz da ushyraǵany aıan. “Eskiliktiń qaldyǵy” dep otqa órtelip, qıratylǵanyn kórgen kýálar aramyzda áli de bar.
Alaıda, yqylym zamandardyń kózi ispetti aspapty óz kıesi jebep, ǵajaıyp ta ǵalamat kúıleri bizdiń zamanymyzǵa da jetti. Onyń arǵy-bergi tarıhyn óner zertteýshilerdiń enshisine qaldyra otyryp, taıaýda “Qylqobyzǵa arnalǵan hrestomatııa” atty úsh kitaptan turatyn jınaqtar toptamasy jaryq kórgenin aıtsaq deımiz.
Tuńǵysh ret qolymyzǵa tıip otyrǵan hrestomatııalyq oqýlyq tanymal qylqobyzshy, K.Baıseıitova atyndaǵy daryndy balalarǵa arnalǵan Respýblıkalyq mamandandyrylǵan mýzykalyq orta mektep-ınternatynyń ustazy, QR bilim berý isiniń úzdigi, “Jańashyl pedagog” atanǵan Ábdimanap Jumabekulynyń qajyrly eńbegi men uzaq jylǵy izdenisiniń arqasynda dúnıege keldi.
Osy ýaqytqa deıin qylqobyzǵa arnalǵan eshqandaı oqýlyq-hrestomatııa bolmaǵandyqtan, mýzyka mektepteri men kolledjderiniń shákirtteri kerekti notalardy basqa aspaptarǵa arnalǵan oqý quraldarynan izdep áýrege túsetini ár kez mamandardyń aýzymen aıtylyp, ara-tura másele bolyp kóterilip kelgenin bilemiz. Basqa oqý quraldary qylqobyzdyń dıapazonyna laıyqtalyp túsirilmegendikten, birese oktava joǵary shyǵyp, birese tómen túsip, tyńdarmannyń dittegen deńgeıinen shyqpaı jatatyn bolsa, endigi jerde oqýshylar men stýdentter ondaı qıyndyqtan qutylady.
Kitaptyń tusaýkeser rásimine jınalǵan mýzyka mamandary onyń sátti qurastyrylǵanyna kelisip, qylqobyzdyń tabıǵatyna saı shyǵarmalar saýattylyqpen iriktelgendigin, olardyń ornalasý reti de durys sheshimin taýyp, ońaıdan qıynǵa, qarapaıymnan kúrdelige qaraı qaǵıdatty túrde óristep otyratyndyǵyn qýattady.
О́ner janashyrlary Ábdimanap Jumabekulynyń hrestomatııalar toptamasynyń qalǵan eki kitaby da tezirek jaryqqa shyǵýyn qozǵap, alańdaýshylyqtaryn bildirip jatty. “Sonda ǵana orta jáne joǵary mýzykalyq oqý oryndarynyń qylqobyz synyptary negizgi mamandyq boıynsha oqýlyqtan tapshylyq kórmeı, burynǵydaı bólek-salaq kúı notalaryn kótermeı, ónerdiń dańǵyl jolyna túser edi” desedi. О́ıtkeni, qazirge “Qylqobyzǵa arnalǵan hrestomatııanyń” ekinshi kitaby ǵana qolǵa tıip otyr. Onyń álippesi de, keıingi tomy da daıyndalyp qoıǵan, tek demeýshilerin kútip otyrǵan jaıy bar eken.
Atalmysh kitaptyń tusaýy tuńǵysh kesilip otyrǵandyqtan, bul oqıǵany mýzyka mamandary men ónertanýshylar aıtýly oqıǵa dep baǵalady.
Tusaýkeser barysynda qylqobyzdyń tarıhyn túgendep, tamasha estelikter aıtqan professor, belgili mýzyka zertteýshisi Pernebek Momynov: “Ábdimanap Jumabekuly áıgili ustazdary – qylqobyzshy Dáýlet Myqtybaev jáne etnograf-professor Bolat Sarybaevtan úırenip, kóne dástúrdi ustap qalǵan alǵashqy kásipqoı qobyzshynyń biri retinde moıyndalǵan. Ol kóne qylqobyz dástúrin ári qaraı jalǵastyrýshylardyń biri ǵana emes, ony jańa zamanǵa laıyq jetildirip, damytýshy da. Olaı deıtinimiz, ol elimizde tuńǵysh ret qylqobyzdy mektep qabyrǵasynan-aq oqytý isin 1977 jyly A.Jubanov atyndaǵy respýblıkalyq arnaýly mýzyka mektebinen bastap, ony túbegeıli jolǵa qoıa aldy. Jáne bul úrdisti K.Baıseıitova atyndaǵy respýblıkalyq mýzyka mektebinde jalǵastyryp, osy eki mektepten ártúrli respýblıkalyq jáne halyqaralyq baıqaýlardyń laýreattaryn shyǵardy. Olar – R.Orazbekova, Á.Qazaqbaev, B.Baınazarov, J.Jetpisova, A.Omarova-Sháripbaeva, A.Itekeeva, A.Saıjanov, A.Jurbaı, M.Medeýbek, J.Amanova, Á.Ázbaev, O.Qurmanbekuly” dedi.
Osylaısha, baqsy-balgerlermen birge náýbetke ushyrap, ulttyń rýhanı ómirinen shettetilgen, tipti birte-birte umyt bolýǵa aınalǵan qasıetti aspap óziniń qasterli ornyna jaıǵasyp keledi.
Aınash ESALI.
ALMATY.