Birlesken júıeli jumys kerek

Búgingi qoǵamnyń ózekti máse­lesine arnalǵan taqyryp tur­ǵysynda oı qozǵaýǵa Aqparat jáne qoǵamdyq damý mınıstri Aıda Balaeva, Prezıdent ja­nyn­daǵy Áıelder isteri jáne otba­sylyq-demografııalyq saıasat jónindegi ulttyq komıssııanyń tóraıymy Lázzat Ramazanova, Májilis depýtattary, quqyq qorǵaý organdarynyń ókilderi, úkimettik emes uıymdar basshylary men qoǵam belsendileri qatysty.

Mınıstrdiń aıtýynsha, epıdemııa bastalyp, karantındik sharalar engizilgen ýaqytta úıdegi zorlyq-zombylyq 25 pa­ıyzǵa artqan. «О́zderińiz bile­sizder, bul – ǵalamdyq problema. О́ıtkeni halyqaralyq uıym­dardyń málimeti boıynsha álem­de 5 mınýt saıyn bir ana men bala zorlyq-zombylyq qurbany bolady eken. Sondyqtan da onymen kúresý – qoǵamnyń mindeti. Bir ókinishtisi, bul álemdik problema bizdiń qoǵamda da ózek­tiligin joǵaltpaı otyr. Bas pro­­ký­ratýranyń Quqyqtyq sta­tıs­tıka jáne arnaıy esepke alý jónindegi komıtetiniń de­rek­­teri boıynsha, otbasylyq-tur­­mys­tyq salada jasalǵan qu­qyq buzý­shylyqtar sany 2017 jy­ly 446, 2018 jyly 919, al 2019 jyly 1 055-ke jetti», dedi A.Balaeva.

Qazir elimizde koronavırýs indetiniń saldarynan qatań karantındik sharalar engizil­gen­nen keıin otbasyndaǵy zor­lyq-zombylyq qylmys sany 25 pa­ıyzǵa kúrt ósken. Osy oraı­da mınıstr: «Árıne, bul bi­zdi alańdatpaı turmaıdy. Onyń ústine, úıdegi zorlyq-zom­bylyq taqyryby úlken qo­ǵam­dyq rezonans týdyryp otyr. Kúndelikti aqparattardan, áleýmettik jelilerdegi jazbalardan otbasyndaǵy zorlyq-zombylyqtyń kúsheıip, qan­shama balanyń jetim qalyp jat­qa­nyn, tipti jan túrshigerlik qaı­ǵyly oqıǵalardyń da bolyp jatqanyn kórip otyrmyz. Búgingi kúni memleket bul máse­leni júıeli túrde sheshýmen aı­nalysyp keledi. Mysaly, pan­demııa bastalǵannan beri ot­ba­sylyq janjaldarǵa qatys­ty 37 myńǵa jýyq qorǵaý nus­qa­masy shyǵarylyp, quqyq buzý­shylardyń tártibine baılanys­ty 5 myńǵa jýyq  erekshe talaptar belgilengen», dedi.

Sonymen qatar A.Balaeva bul máselede tek quqyqtyq sha­ra­lar jetkiliksiz ekenin, jú­ıe­li qoǵamdyq jumys pen qoǵam­dyq uıymdardyń jumyla kúsh biriktirýi aýadaı qajet ekenin atap ótti.

Parlament Májilisiniń depýtaty Aıgúl Nurkına turmystyq zorlyqqa qatysty zań jobasy týraly áńgimelep, qujattyń daıyndalý barysynan habardar etti. Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta zań jobasyn ázirleýmen aınalysyp jatqan jumys toby qoǵamdaǵy ózekti máselelerge qulaq salyp, qyzý talqylaý júrgizip turady.

Sonymen birge ol jergilikti ákimshilikterdiń jumystary naq­tylanǵanyn habarlady. Zor­lyq faktisi anyqtalǵan jaǵ­daı­da eri men áıeline bir úıde qalý­ǵa ruqsat berilmeıtini, zor­­lyq kórsetken taraptyń psı­ho­­­lo­gııalyq tekserýden ótki­zi­le­tinine qatysty usynysty depý­tat­tardyń qoldaǵany málim boldy.

Odan ári «#NeMolchı kz» qo­ǵam­dyq qorynyń prezıdenti Dına Smaılova 2016 jyldan beri jumys istep kele jatqan uıymy týraly aıta kele, qyz­metk­erlerdiń erikti túrde qyzmet kórsetip, eshqandaı aqy almaıtynyn habarlady. «Bizdiń qor eli­mizde zorlyq-zombylyq týraly ashyq aıtýdy bastaǵan alǵashqy uıym sanalady», dedi belsendi.

D.Smaılova memleket zań­na­malyq deńgeıde úıdegi zorlyq-zombylyq máselelerin sheshýge kúsh salyp otyrǵanyn atap ótti. «Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Úkimetke áıelder men balalardyń quqyq­taryn qorǵaıtyn zańdar ázir­leýdi tapsyrdy. 2020 jylǵy qańtardan bastap jynystyq zorlyq-zombylyq týraly zań qabyldandy, onda zorlaý aýyr qylmystardyń quramyna aýys­tyryldy jáne jazalaý merzimi ulǵaıtyldy. Qazir Parlamentte elimiz úshin mańyzdy otbasylyq-turmystyq zorlyq-zombylyqqa qarsy is-qımyl týraly zań qarastyrylýda. Biz blogerler komandasy emespiz, biz – bar­lyq mindetterdi keshendi jáne júıeli túrde sheshetin quqyq qorǵaýshylarmyz. Biz­diń mıssııamyz – qoǵamdaǵy zor­lyq-zombylyqqa múldem tózbeý­shilik!» dedi ol.

Sondaı-aq D.Smaılova bizge japa shekkendermen baılanys­ta bolatyn, máseleniń túpki sebebin taýyp, onymen kúres joldaryn anyqtaıtyn, quqyq qorǵaý organdary arasynda kópir bolatyn biregeı uıym kerek», dedi.

Ishki ister mınıstrligi Ákim­shilik polısııa komıtetiniń tóraǵasy Murat Baımuqashev sońǵy 4 jylda turmystyq zor­lyq-zombylyq faktisi 2 ese óskenin, ólim 35 paıyzǵa ulǵaı­ǵanyn málimdedi.

«Áriptesterimiz atap ótken­deı bıyl turmystyq zorlyq-zombylyq 20 paıyzǵa artqan. Muny qazir álemde oryn alǵan epıdemııalyq jaǵdaımen baılanystyramyz. Oqshaýlaný ke­zinde otbasylyq-turmystyq qa­tynastar salasynda quqyqqa qaıshy áreketter úshin 7,5 myń­nan astam quqyq buzýshy ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Olardyń jartysyna jýyǵy ákimshilik qamaýǵa alyndy», dedi M.Baımuqashev.

Sonymen birge ol zańdy ózgertip, kinálini jazalaýdyń jaǵdaıdy túzetpesin aıtyp ótti. «Balalarymyzǵa úlkenge qurmet kórsetý sekildi adamshylyqtyń alǵysharttaryn úıretýimiz qajet. Áıelderge qurmet kór­setý, olarǵa qamqor bolýdyń mańy­zyn jıi aıtý shart. Mem­le­kette júıeli jumystar júr­gizilýi kerek», dedi komıtet tóraǵasy.

Adam quqyqtary jónindegi ýákil Elvıra Ázimova otba­syn­daǵy zorlyq-zomby­lyq máse­lesinde zańdy nekede bolmaı, birge turyp jatqan juptardy da eskerý keregin eske saldy. Turmystyq zor­lyq-zombylyq oryn alǵan otbasy­larǵa durys qoldaý bildirip, otbasynda zor­lyq kórgen balalarǵa tıisti psı­hologııalyq kómek kórsetý, jazyqtylarǵa ádil jazasyn berý qajettigine ekpin berdi.

Olardan bólek «Qazaqstan daǵdarys ortalyqtarynyń odaǵy» ZTB tóraǵasy Zýlfııa Baısaqova, Bas prokýrordyń aǵa kómekshisi Muratbek Áli­bekov, «Adam quqyqtary, ınklıý­zııa men azamattyq qoǵam zert­teýler ortalyǵynyń» dırek­tory Halıda Ájiǵulova,  «Qazaq­stannyń áıelderi kúshteriniń alıansy» tóraǵasynyń orynbasary Azıza Shójeeva atalǵan taqyrypta óz pikirlerin bildirip, ózekti máselelerge toqtaldy.

Dóńgelek ústeldi qorytyn­dylaı kele, A.Balaeva memleket­tik organdar men azamattyq qoǵam arasyndaǵy birlesken is-qımyldyń mańyzdylyǵyn atap ótti.

«Búgin dóńgelek ústeldiń barlyq qatysýshylary otbasy­lyq-turmystyq zorlyq-zomby­lyq máselelerin júıeli sheshýde kúsh biriktirýdiń mańyzdylyǵyn atap ótti. Shynynda da, bul úshin vedomstvoaralyq ju­mys­ty úılestirý qajet. Jalpy alǵan­da, turmystyq zorlyq-zomby­lyqtyń árbir jaǵdaıy erekshe bolǵandyqtan, osy máselelerdi sheshý úshin biryńǵaı tetikterdi ázirleýge erekshe muqııat qaraý qajet», dedi mınıstr.