Qyzylorda qalasyna jaqyn Qoǵalykól aýyly aýmaǵyndaǵy orta ǵasyrlyq Barshynkent shaharynyń ornyna úshinshi jyl qatarynan arheologııalyq qazba jumystary júrgizilýde. Arheologtar ótken jyly úlgisi erekshe medrese ornyn anyqtap, bıyl sol tóńirekti tolyq arshyp bitti. Baǵzy zaman kýási sanalatyn qaladan taǵy bir ǵajaıyp ǵımarattyń sulbasy anyqtalyp tur. Ǵalymdardyń boljaýynsha ol úlken medrese orny bolýy múmkin.
Tarıhı derekterde túrli ataýmen belgili Barshynkent orta ǵasyrlarda dárpi alys-jaqynǵa jaıylǵan saltanatty shahar bolǵan desedi. О́tken ǵasyrdyń orta sheninde alǵash ret arheologııalyq zertteý júrgizilgen qala ornynan tarıh úshin mańyzdy talaı dúnıeler tabyldy. Kóne tarıh derekteri ataqty Joshynyń jaraǵy kelisken áskerine tabandy qarsylyq kórsetken de osy qala turǵyndary bolǵanyn aıtady. Sol mańdaǵy ózen arnasyn buryp, sýǵa bastyrý arqyly tas qamalǵa kirer jol tapqan ásker keıin qıraǵan shahardy qalpyna keltirip, qala Joshy ulysynyń Syr boıyndaǵy ortalyǵyna da aınalǵan.
«Arheolog» halyqaralyq ǵylymı-zertteý ortalyǵy» JShS jetekshisi, tarıh ǵylymdarynyń doktory Madııar Eleýov Barshynkenttegi ár tóbeniń astynda talaı dúnıe jatqanyn aıtady. Byltyrǵy jyldyń basty oljasyna aınalǵan segizburyshty medreseden tabylǵan oıý-órnekter osy ýaqytqa deıin esh jerden kezdese qoımaǵan. Bıyl topyraq úıindisinen tazartylǵan kesene orny da ileýde bir tabylatyn qazyna.
Arheologtar keseneniń arhıtektýralyq ereksheligin Altyn Orda dáýirine jatqyzyp otyr. Ǵımarattyń soltústik jaǵy úlken qasbeti bolǵany baıqalady. Keıinnen qulaǵan qabyrǵanyń bıiktigi onshaqty metrden asqan degen boljam jasaldy. Bir tańdanarlyǵy, este joq eski zamandaǵy ǵımarat qurylysynda osy kúni ózimiz jıi paıdalanatyn kafelge uqsas materıaldyń qoldanylǵany. Betine túrli órnek túsken kók tastar kúni keshe ǵana qalanǵandaı jarqyrap tur.
Qazba jumystary bastalǵan sátte-aq qala ataýy jazylǵan moneta tabylyp, ol osy ýaqytqa deıin aıtylyp kelgen «Barshynkentte teńge saraıy bolǵan» degen pikirdi tirilte túsken. Odan bólek qysh kúıdirgen oryndar da anyqtalyp otyr.
– Qazba jumystarynan keıin arshylǵan ǵımarattar ornyn keıingiler kórip, tanysýǵa múmkindigi bar nysan retinde qaldyrǵymyz keledi. Osy úshin de qazir birneshe nysandy syrtynan kesekpen órip, jaýyp jatyrmyz, – deıdi Madııar Eleýov.
Álemdi sharlaǵan talaı jıhankez sáýletine tańdaı qaqqan Barshynkenttegi ǵımarattardyń deni kúıdirilgen qyshtan salynǵan. Osynyń ózi qala ornynan ashyq aspan astyndaǵy mýzeı jasaqtaý ıdeıasyna túrtki bolyp otyr. Arheologtardyń bul bastamasyna jergilikti bılik te qoldaý tanytypty.
QYZYLORDA