"Endi halyqaralyq qaýymdastyq damýshy elder úshin bazalyq tabystyń eń tómengi deńgeıin engizý týraly usynyspen shyǵyp otyr. Bastama basqa damýshy elderge de qatysty. Olardyń ishinde bizdiń el de bar", - dep habarlaıdy Egemen.kz BUU-na silteme jasap.
Birqatar memleketterde qabyldanyp jatqan ekonomıkalyq sharalar BUU-nyń kóńilinen shyqpaı otyrǵan tárizdi. Uıym komıssııasynyń esebinshe, Azııa-Tynyq muhıty aımaǵyndaǵy damýshy elder densaýlyq saqtaý salasyna bólinetin bir jyldyq qarajat kólemin 880 mln dollarǵa kóterýi tıis. Sonymen qatar baıandamada aımaqtaǵy elderdiń qazirgi pandemııa sııaqty tótenshe jaǵdaılarǵa arnalǵan qor qurýy kerektigi jazylǵan. Komıssııa jarııalaǵan sholýda "Pandemııadan keıin saıasatkerler aımaqtyń ekonomıkasyn turaqtandyrý maqsatynda makroekonomıkalyq sharalar qabyldaýy kerek. Bıýdjettik-salyqtyq jáne nesıe-qarjylyq saıasat indetten zardap shekken kásiporyndarǵa, úı sharýashylyǵyna baǵyttalýy tıis. Osy pandemııadan keıin memleketter ekonomıkalyq damý strategııalaryn qaıta qarastyryp, ınklıýzıvti, turaqty jáne qorshaǵan ortaǵa zııan keltirmeıtin ekonomıka qurýǵa talpyný kerek", - degen úndeýler bar.
Qazaqstanda jáne basqa damýshy elderde kedeı adamdar úshin ýaqytsha bazalyq tabystyń engizilýi COVID-19 kóterilýin báseńdetip, adamdardyń úıde bolýyna múmkindik berýi múmkin.
Bul týraly uıymnyń veb-saıtynda jarııalanǵan BUU Damý baǵdarlamasynyń esebinde aıtylǵan. Esep avtorlary negizgi kiristi tóleýdiń birneshe nusqalaryn usynady. Birinshi nusqaǵa sáıkes aı saıyn soma tólenedi, bul alýshyǵa kedeılik sheginen shyǵý úshin jetkiliksiz. Ekinshi nusqa boıynsha, ortasha ómir súrý deńgeıine sáıkes keletin somany tóleý usynylady.
Qazaqstanda birinshi ssenarıı boıynsha oǵan aıyna 136,91 dollar (56,6 myń teńge), ekinshisine sáıkes - aıyna 150,23 dollar (62,2 myń teńge) tólenedi. BUUDB baǵalaýy boıynsha JIО́-degi shyǵystardyń aılyq úlesi sáıkesinshe 0,35% jáne 0,38% quraıdy. Esep avtorlary negizgi kiristerdi engizýdi "múmkin bolatyn" shara retinde sıpattaıdy, óıtkeni pandemııa aptasyna álemde 1,5 mıllıonnan astam adamdy juqtyrýdy jalǵastyrýda, ásirese on jumysshynyń jeteýi resmı emes naryqtarda jumys isteıtin jáne olardyń basym kópshiligi qosymsha tabys tabýǵa múmkindik az damýshy elderdiń azamattary.
"Áleýmettik saqtandyrý baǵdarlamalarynda qamtylmaǵan adamdardyń kópshiligi beıresmı jumysshylar, jalaqy az jumysshylar, áıelder men jastar, bosqyndar men mıgranttar jáne múgedekter. Olarǵa daǵdarys óte aýyr tıdi", - delingen habarlamada.
Osyǵan baılanysty, BUUDB sáıkes 132 damýshy elderde kedeılik sheginen tómen nemese odan joǵary 2,7 mlrd. Adamǵa "belgilengen merzimmen kepildendirilgen negizgi kiristi" qamtamasyz etý qajet. Esep avtorlarynyń pikirinshe, osy sharaǵa jumsalatyn memlekettik shyǵyndar aıyna 199 mıllıard dollardan asady.
"Kómek kórsetý jáne saýyqtyrý josparlaryn tek iri naryqtar men iri bızneske baǵyttaýǵa bolmaıdy. Ýaqytsha negizgi kiris úkimetterge oqshaýlanǵan adamdarǵa qarjylyq qoldaý kórsetýge, sondaı-aq shaǵyn bıznesti ustap turýǵa jáne COVID-19-nyń joıqyn taralýyn baıaýlatýǵa kómektesý úshin jergilikti ekonomıkaǵa ınvestısııalar tartýǵa múmkindik beredi", - dedi BUUDB ákimshisi Ahım Shtaıner.
Pandemııa saldarynan kóptegen elder áleýmettik qorǵaý sharalarynyń kólemin keńeıtkenimen, mundaı shyǵystardyń kóp bóligi tabysy joǵary elderge ketedi, dep jazady avtorlar. Áleýmettik qorǵaýǵa az jáne ortasha tabysy bar elderdiń jalpy shyǵystary bar-joǵy 77,9 mlrd AQSh dollaryn nemese álemdik shyǵyndardyń 13,2% quraıdy.