2 jáne 3 toptaǵy múgedek eresek adamdardy oqytý men jumysqa ornalastyrýdy júzege asyratyn «Progress» kolledji «Inklıýzıvti bilim berý jáne erekshe qajettilikteri bar adamdardy jumysqa ornalastyrý máseleleri» atty konferensııany ótkizdi. Qazirgi ýaqyt talabyna sáıkes onlaın rejıminde ótken is-sharaǵa «Progress» kolledjiniń basshylary men túlekteri, «Atameken» Ulttyq Kásipkerler palatasynyń, Ile aýdandyq máslıhatynyń jáne BAQ ókilderi qatysty, - dep habarlaıdy Egemen.kz
Álemde barlyǵy 650 mıllıon adam erekshe qajettilikteri bar jandar qataryna kiredi, bul jer halqynyń shamamen 10 paıyzyn quraıdy. Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymynyń (DDSU) málimetteri boıynsha bul kórsetish halyq sanynyń ósýine, medısına ǵylymynyń jetistikteri men halyqtyń qartaıý prosesine baılanysty artyp keledi. Al Halyqaralyq eńbek uıymynyń (HEU) baǵalaýy boıynsha álemdegi eńbekke qabiletti jastaǵy halyqtyń jalpy sany ishinde 386 mıllıon adam múgedek bolyp tabylady. Keıbir elderde múgedekter arasyndaǵy jumyssyzdyq 80 paıyzǵa jetedi, óıtkeni qyzmet berýshiler múgedekter jumys isteı almaıdy dep sanaıdy. Qazirgi ýaqytta bul máseleni sheshýdiń negizgi joly ınklıýzıvti bilim berý bolyp tabylady.
«Men ınklıýzıvti oqytýdy qoldaımyn, óıtkeni erekshe qajettilikteri bar adamdar qoǵamda áleýmettenýdi qajet etedi. Múmkindigi shekteýli eresekterge nazar aýdarý óte mańyzdy, óıtkeni olar jumysqa ornalasý jáne jańa daǵdylardy úırený úshin kásibı qoldaýdy kerek etedi, al oqytý jáne beıimdeý baǵdarlamalarynyń kópshiligi bizdiń elimizde múgedektigi bar balalarǵa baǵyttalǵan, eresekterge emes. Paıda bolǵanynan bastap «Fılıp Morrıs Qazaqstan» kompanııasynyń qoldaýymen júzege asyrylyp kele jatqan «Progress» kolledjiniń jobasy bıyl onynshy ret 2 jáne 3 toptaǵy múgedek adamdardy kásibı daǵdylarǵa oqytý baǵdarlamasynyń túlekterin shyǵardy, onyń ereksheligi - eresekterge arnalýynda. Bul olardyń qoǵamǵa áleýmettik ıntegrasııalanýyna baǵyttalǵan, óıtkeni olarǵa qarym-qatynas pen bilim almasý mańyzdy», - dep atap ótti Progress kolledjiniń dırektory Janna Telpekbaeva.
Spıker baǵdarlama erekshe qajettilikteri bar adamdardy naryqtaǵy suranysqa baılanysty ózgerý jáne tolyqtyrylý ústindegi mamandyqtarǵa oqytýǵa baǵyttalǵanyn aıtty. Ár jyldary arnaıy daıyndyqtan ótken oqytýshylar ózderiniń erekshe oqýshylaryna pishý jáne tigý, sabyn jasaý, aspazdyq isiniń negizderi, shashtaraz, sańyraýqulaq ósirýshi, manıkıýr mamany, aıaq kıimdi jóndeý mamany, sonymen qatar kompıýterlik saýattylyq syndy mamandyqtarǵa úıretti. Jaqynda oqý baǵdarlamalaryna SMM negizderi qosyldy, buǵan qosa stýdentter bıznes, býhgalterııa jáne salyq salý júıesi negizderimen tanysýda. Osy jyldar ishinde joba aıasynda oqýdan ótken 300 adamnyń 60-tan astamy jeke kásipker atanyp, óz isin ashqanyn aıta ketý mańyzdy. 2018 jyly «Erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa arnalǵan kásiptik-tehnıkalyq bilim» jobasy resmı túrde tanyldy – ol Amerıkalyq Saýda Palatasy uıymdastyrǵan korporatıvtik áleýmettik jaýapkershilik salasyndaǵy úzdik jobalardy marapattaý rásiminde «Qoǵam aldyndaǵy eńbegi úshin» atalymynda úzdik dep tanyldy.
6 shaqyrylymdaǵy Májilis depýtaty, Ile aýdandyq máslıhatynyń hatshysy Roza Ábilova Almaty oblysynyń Ile aýdanynda 4 myńǵa jýyq múgedek turyp jatqanyn jáne olardy oqytý, jumysqa ornalastyrý, beıimdeý jáne áleýmettendirý máselelerin bıznes, qoǵamdyq uıymdar men memleket arasyndaǵy áleýmettik seriktestik arqyly tıimdi sheshýge bolatynyn atap ótti. Bul tásildiń sátti mysaly retinde Progress kolledjiniń baǵdarlamasyn ataýǵa bolady.
«О́kinishke qaraı, kóptegen múmkindigi shekteýli adamdarǵa qoldanystaǵy baǵdarlamalar týraly aqparat jetpeıdi jáne olar úıiniń, páteriniń aınalasynda qalyp qoıady. Sondyqtan bul qyzmetke biz depýtattardy belsendi túrde tartamyz, olar óz saılaýshylaryna aqparat berýde osy máseleni qozǵaı alady. Mysaly, bizde Kásipkerlikti damytýdyń 2017-2021 jyldarǵa arnalǵan baǵdarlamasy jumys isteıdi, oǵan sáıkes múmkindigi shekteýli adamdar kásibı biliktilik ala alady, al onyń jeteginde óz bıznesin ashý úshin grantty ıelenýge úmitker atanýyna múmkindigi bar. Sondaı-aq, múgedektigi bar adamdardy jumysqa ornalastyrý boıynsha memlekettik kvota bar, biraq is júzinde kásiporyndar erekshe qajettilikteri bar adamdardy árdaıym jumysqa qabyldaı bermeıdi jáne bizdiń aýdanda osy kvota boıynsha tek 15 adam jumysqa ornalastyryldy. Biraq bul baǵytta biz turaqty jumys júrgizip jatyrmyz jáne jaǵdaıdy oń baǵytqa ózgertýge úmittenemiz», - dedi Roza Ábilova.
QR Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrliginiń resmı derekteri boıynsha Almaty oblysynda 67 648 múgedek turady, alaıda oblystyń ózge aýdandarynda olardy oqytý men jumysqa ornalastyrý problemalary Ile aýdanyndaǵydaı sátti sheshilýde dep aıtý qıyn. Almaty oblysy Qapshaǵaı qalasyndaǵy «Atameken» kásipkerler palatasynyń dırektory Almagúl Qambarova erekshe qajettilikteri bar tulǵalarǵa arnalǵan ınklıýzıvti bilim berý máselelerin sheshý boıynsha týyndaǵan problemalar men bastamalar týraly atalmysh qala úlgisinde aıtyp berdi. Negizgi problemalardyń qatarynda keıbir saýda obektilerine qajettilikteri shekteýli adamdar úshin qol jetimdiliktiń bolmaýy, arnaıy kóliktiń bolmaýy (qalada bir ǵana ınvataksı bar), jalpy bilim beretin mektepterde erekshe qajettilikteri bar balalar úshin ınklıýzıvti bilim berýdi júzege asyrýdaǵy qıyndyqtar jáne basqalar ataldy.
«Barlyq problemalyq baǵyttar boıynsha biz kásipkerlerdi áleýmettik seriktestikke tarta otyryp, jumys júrgizip jatyrmyz, biraq ázirge bul, negizinen jergilikti birli-jarym jobalar. Bizdiń «Atameken» palatamyz júıeli negizde múgedektigi bar adamdardy bıznes negizderine oqytady. Sonymen qatar, pandemııa kezinde ol toqtatylmady, onlaın rejımge kóshti. Barlyq sany 56 qashyqtyqtan oqytý sabaqtarynyń serııalary ázirlendi, osynyń aıasynda «Bastaý bıznes» baǵdarlamasynyń qatysýshylary onlaın testileýden ótip, ózderiniń bıznes-jobalaryn qorǵady. Oqýdy sátti támamdaǵandar sertıfıkat ıelenip, bizdiń baǵdarlama boıynsha da, «Bıznestiń jol kartasy – 2025» memlekettik baǵdarlamasy boıynsha da grant baıqaýyna qatysa alady», - dedi Almagúl Qambarova.
2 jáne 3 toptaǵy múgedek adamdardy kásibı daǵdylarǵa oqytý baǵdarlamasynyń qatysýshysy Shyryn Maralbekova «Progress» kolledjiniń baǵdarlamasynan ótý tájirıbesi týraly aıtyp berdi:
«Men bala kezimnen estý qabiletim boıynsha múgedekpin, estý qabileti buzylǵan balalarǵa arnalǵan arnaıy mektep-ınternatynda oqydym. Orta mektepte bizdi tigý negizderi men túrli kásipterge baýlydy. Dekrettik demalystan keıin men aýdan ortalyǵynda ártúrli mamandyqtar boıynsha bilim beretin kolledj bar ekenin bildim. Men endi kásibı kúrdeli buıymdardy tigýdi úırenetinime óte qýanyshty boldym. Al eń bastysy, munda men qatarly múgedektigi bar adamdar oqıdy. Oqý barysynda biz «Kásipkerlik is» kýrsyn oqı bastadyq. Maǵan óte qyzyqty boldy, endi biz Araı shebermen birigip, buıymdy tapsyrys boıynsha tigemiz. Fılıp Morrıs kompanııasy uıymdastyrǵan jármeńkelerge jáne basqa da sheberler jármeńkelerine qatysamyz. Endi men qoǵam ómirine tolyq qatysamyn. Meniń eki balam bar, ókinishke qaraı, kúıeýimnen aıyrylyp, olardy jalǵyz tárbıelep otyrmyn. Men kolledjde oqyp, barlyq is-sharalarǵa belsendi qatysqanymnyń arqasynda balalarymdy qamtamasyz ete alamyn. Meniń úlken qyzym ýnıversıtetke tústi, men onyń oqýyn ózim tóleımin, muny maqtan tutamyn. Oqý-bilimge umtylý kerek, úıde tekten-tek otyrmaı, belsendi bolý kerek dep sanaımyn».
Sarapshylar men BAQ ókilderi úshin tıimdi dıalog alańyna aınalǵan konferensııada erekshe qajettilikteri bar adamdarǵa arnalǵan ınklıýzıvti bilim berý salasyndaǵy qazirgi problemalar men bastamalar, jumysqa ornalasý turǵysynan erekshe qajettilikteri bar adamdardy qoldaý, erekshe qajettilikteri bar qazaqstandyqtardy qoldaýdyń memlekettik baǵdarlamalarynyń qoljetimdiligi men tıimdiligi jáne taǵy basqa ózekti máseleler talqylandy.
Qazaqstandaǵy jáne álemdegi sońǵy jańalyqtardy birinshi bolyp oqý úshin Telegram jelisinde bizge jazylyńyz.