Mańǵystaý oblysynda sońǵy jyldary Prezıdent tapsyrmasymen uzaq ýaqyttan beri qordalanǵan ınfraqurylym máseleleri sheshildi. Olar Keńes zamanynan beri kún tártibinen túspeı kelgen edi. Búginde óńir qaryshtap damyp, ár salada aýqymdy jobalar júzege asýda. Májilis tóraǵasy Erlan Qoshanov bastaǵan «Ádiletti jáne Progressıvti Qazaqstannyń Halyqtyq Konstıtýsııasy úshin!» jalpyulttyq koalısııasy osy jáne Ata zańnyń jańa normalary týraly oblys turǵyndarymen sóılesti, dep habarlaıdy Egemen.kz.
Kezdesýde Erlan Qoshanov Mańǵystaýdyń qýatty ónerkásiptik áleýetine qaramastan, óńirde ondaǵan jyldar boıy turǵyndardyń oryndy narazylyǵyn týdyratyn máseleler jınalyp qalǵanyn atap ótti. Osyǵan oraı, Memleket basshysy alty jyl buryn bul máselelerdi sheshý jáne О́ńirdi damytý jónindegi keshendi jospar ázirleýdi tapsyrdy, ony iske asyrýdy ol óziniń jeke baqylaýynda ustady. Barlyq qajetti resýrstar bólindi. Búgingi tańda jospar tolyq oryndalyp, mańǵystaýlyqtar onyń nátıjelerin kórip otyr.
«Eń birinshi jáne eń ózekti másele – aýyz sý tapshylyǵy boldy. Bul másele Keńes dáýirinde de, Táýelsizdik jyldarynda da tolyq sheshilmegen edi. Ol máseleni óz shyǵarmalarynda Ábish Kekilbaev ta jazǵan bolatyn. Prezıdenttiń júıeli qoldaýynyń arqasynda ótken jyly Mańǵystaýda aýyz sý problemasy tolyq sheshimin tapty. Kaspıı sý tushytý qondyrǵysynyń qýaty artty, Túpqaraǵanda, Kendirli men Jetibaıda jańa sý tushytý qondyrǵylary iske qosyldy», dedi Erlan Qoshanov.
Sonymen birge óńirde elektr qýatynyń úzilýi men ajyratylýy toqtady. Qazir balamaly energııa kózderi júıeli damyp keledi, sonyń ishinde Jańaózendegi biregeı gıbrıdti elektr stansııasy bar. Memlekettik qoldaýymen MAEK jańartylyp, jylý jáne elektr jelileri jóndeýden ótkizilýde.
Al áleýmettik ınfraqurylym máseleleri keshendi túrde sheshimin taýyp otyr. Sońǵy eki jylda «Keleshek mektepteri» jobasy aıasynda 13 zamanaýı mektep salyndy, jaqyn arada úsh aýysymdy mektepterdiń máselesi tolyq sheshiledi. Jańaózende zamanaýı Oqýshylar saraıy paıdalanýǵa berildi, Aqtaýda halyqaralyq standarttarǵa tolyq saı keletin jańa muz aıdyny ashyldy. Oblys ortalyǵynda jedel kómek kórsetýge arnalǵan kópfýnksıonaldy ortalyq boı kóterdi, al Munaıly aýdanynda kópsalaly aýrýhana iske qosyldy.
Prezıdent tarapynan óńirlik ekonomıkany damytýǵa da erekshe kóńil bólinip otyr. Jalpy alǵanda Memleket basshysynyń jeke baqylaýyna alynǵan, oblystyń ekonomıkasyn aıtarlyqtaı ártaraptandyratyn 52 mindet bar. Atap aıtqanda, kelesi alty jyl ishinde oblysta 10 trıllıon teńge turatyn 55 ınvestısııalyq joba iske asyrylmaq. О́ńdeýshi ónerkásip, logıstıka, týrızm jáne aýyl sharýashylyǵy salasyndaǵy iri jobalar shamamen 10 myń jumys ornyn qurýǵa jol ashady. Jańaózende salynyp jatqan gaz óńdeý zaýytynyń da óndiristik áleýeti zor.
Aıbek Dádebaı: Qasym-Jomart Toqaev jańa Konstıtýsııamyzdyń basty avtory
О́z kezeginde óńir turǵyndary Mańǵystaý oblysyna erekshe kóńil bólgeni úshin, jergilikti jurtshylyqqa degen qamqorlyǵy úshin Prezıdentke shynaıy alǵystaryn jetkizýdi ótindi. Búginde óńirde turmys sapasy jaqsaryp keledi. Adamdar sý, jylý, elektr qýatynyń toqtap qalýy syndy keleńsizdikterdi umytty, oblystyń ári qaraı damýy úshin berik negiz qalyptasty.
Negizi kún tártibine kóshken Májilis tóraǵasy jańa Ata zań jobasy Qasym-Jomart Toqaevtyń prezıdenttik qyzmetke kirisken alǵashqy kúninen bastap kezeń-kezeńimen júzege asyrylǵan júıeli reformalardyń nátıjesi ekenine atap aıtty. Bul reformalardyń aıasynda barshaǵa teń múmkindik týǵyzýǵa berik negiz qalanyp, bıliktiń bir qolǵa shoǵyrlanýy múmkindigi joıyldy, elden zańsyz shyǵarylǵan aktıvterdi qaıtarý prosesi bastaldy.
«Osy qadamdardyń ózeginde – ádilettilik, teńdik pen birlik ıdeıasy tur. Zań men tártip sonyń berik irgesi bolyp qalanýda. Bul qoǵamnyń sanasyna serpilis bergen basty qundylyqtarymyzǵa, negizgi qaǵıdattarymyzǵa aınaldy. Jańa Ata zań – osy júıeli jumystyń zańdy jalǵasy, túpki túıini. Eń negizgisi, munyń bári – halyqtyń suranysynan týyndap otyr. Sondyqtan eldiń bolashaǵyna baǵyttalǵan baptar, preambýlada kórinis tapqan qundylyqtar, halyqtyń qalaýynan týǵan qaǵıdattar – bári Prezıdenttiń júreginen shyqqan deýge bolady. Bir sózben aıtqanda, jańa Konstıtýsııada Memleket basshysynyń jyldar boıǵy oı-tolǵamdary halyqtyń únimen úndesip tur», dedi Erlan Qoshanov.
Májilis tóraǵasy ǵalamdyq turaqsyzdyq kúsheıip turǵan kezeńderde Prezıdent syrtqy saıasatta syndarly baǵyt ustanýǵa úlken kúsh jumsap, sol arqyly álemniń barlyq elderimen seriktestik pen teń quqyqqa negizdelgen qarym-qatynasty qamtamasyz etip otyrǵanyn erekshe atap ótti. Elge ınvestısııalar salynyp, shet memleketterdiń basshylary kelip, Qazaqstanmen yntymaqtastyq ornatýǵa nıet tanytýda. Búginde jahanda aýmaly-tókpeli ahýal beleń alǵan tusta ishki turaqtylyq pen qoǵamnyń birligi erekshe mańyzdy. Tek osy arqyly Qazaqstan damyp, alǵa jyljı beredi.
Kezdesý barysynda Ata zań jobasyndaǵy jergilikti ózin-ózi basqarýdy damytý, sıfrlandyrý jáne memlekettiń áleýmettik mindetteri máseleleri de kóterildi. Jergilikti turǵyndar jańa Konstıtýsııa paradıgmasynyń aýysýy, jer asty qazba baılyqtaryna emes, adam kapıtalyn damytýǵa baǵyttalǵanyn talqylady. Endi Qazaqstan tek mıneraldyq resýrstarǵa emes, ıntellektýaldyq resýrstarǵa, bilim ekonomıkasyn qurýǵa ıek artady. Sondyqtan qujatta ǵylym, bilim jáne ınnovasııalardy damytý normalary memlekettiń strategııalyq basymdyqtary retinde bekitilip, ǵylymı jáne tehnıkalyq shyǵarmashylyq erkindigine kepildik beriledi.
Mańǵystaý oblysynyń óndiristik kásiporyndarymen kezdesý áserli ótti. Tuz qyshqyly men kalsıı hlorıdin shyǵaratyn «Topan Chemical Industries» zaýytynyń ujymy jańa Konstıtýsııadaǵy laıyqty eńbek quqyǵy, ýaqytyly jáne ádil jalaqy, sondaı-aq qaýipsiz eńbek jaǵdaılaryn qamtamasyz etý normalaryn talqylady. Bul erejeler memlekettik saıasattyń aıqyn baǵdary bolyp otyr.
О́ndiristiń bolashaǵy týraly Koalısııa músheleri Jańaózen qalasynda «О́zenMunaıGaz» munaıshylarymen de pikir almasty. Áńgime Konstıtýsııanyń negizgi ıdeıasy – «adam memleket úshin emes, memleket adam úshin» qaǵıdasy aıasynda órbidi. Áleýmettik jáne eńbek kepildikteri, munaı-gaz salasyn damytý, jastardyń ǵylymı áleýeti, otbasyna qoldaý kórsetý, ınnovasııalyq tehnologııalardy engizý, «Zań pen tártip» qaǵıdatynyń nyǵaıýy sııaqty máseleler talqylandy. Osy atalǵandardyń barlyǵy Ata zań jobasynda kórinisin tapty.
Munaıshylar óńirdegi ekologııa ahýalyna bólek toqtaldy. Uzaq ýaqyttan beri jumys isteıtin Qoshqar ata qaldyq qoımasy ornalasqan Mańǵystaý oblysy úshin jańa Konstıtýsııada joǵary ekologııalyq mádenıet qalyptastyrý, tabıǵatty aıalaý, sondaı-aq memlekettik organdar men laýazymdy tulǵalardyń qorshaǵan ortany qorǵaý, apattardyń, lastanýlardyń jáne qaldyq tógýdiń aldyn alý boıynsha jaýapkershiligin bekitý erekshe ózekti bolyp otyr.
Mańǵystaý munaıshylary jańa Konstıtýsııany qoldaıdy
Qazaqstan halqy Assambleıasynyń ókilderimen kezdesýde Qazaqstanda turatyn 130-daı etnos pen 20-ǵa jýyq konfessııanyń birligin bekemdeý máselesi talqylandy. Ata zań jobasynda etnosaralyq kelisim prınsıpi negizgi memlekettik baǵdarlardyń qatarynda tur. Bul prınsıp preambýla men birqatar negizgi baptarda kórinis tapqan. Kemsitýshilikke jol bermeý, mádenı alýandyqty qurmetteý memlekettiń strategııalyq qundylyǵy retinde erekshe atap kórsetilgen.
Barlyq kezdesýlerdiń qorytyndysy boıynsha qatysýshylar barshaǵa teń múmkindikter qarastyrylǵan «Ádiletti Qazaqstandy» qurý jónindegi Prezıdenttiń bastamasyn qoldaıtyndaryn bildirdi.