Jýyrda Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstrligi «Zerde» holdıngimen birlesip «Turaqty damý jolynda: álemdi sıfrlandyrý» taqyrybynda onlaın-sessııa ótkizdi. Kezdesý BUU Bas Assambleıasynyń 75-shi májilisi aıasynda ótti.
Halyqaralyq deńgeıde ótken alqaly jıynda sıfrly salany damytýdyń ózekti jáne perspektıvaly trendteri boıynsha BUU Bas hatshysynyń orynbasary Fabrısıo Hohshıld, GIGA jobasynyń jetekshisi, UNICEF Innovation aǵa keńesshisi Krıstofer Fabıan, elimizdiń Sıfrlyq damý, ınnovasııalar jáne aeroǵarysh ónerkásibi mınıstri Baǵdat Mýsın, saıası kóshbasshylar, halyqaralyq sarapshylar, halyqaralyq uıymdardyń ókilderi sóz sóıledi.
Sıfrlandyrý salasyndaǵy kóshbasshylardyń barlyǵy pandemııa kezinde álem aldynda turǵan negizgi mindetterdiń barlyq salalardy sıfrlandyrýǵa tireledi degen ortaq pikirde. Atap aıtqanda dúnıe júzin qaýipsiz ári sapaly ınternetpen qamtamasyz etý máselesi kezek kúttirmeıdi. Qazaqstan, Gvatemala, Úndistan, Nıgerııa, Meksıka, Argentına jáne Bangladesh sııaqty elderdiń aldyńǵy qatarly startaptary usynyldy. Sıfrly tehnologııalar men derekterdiń barlyq áleýetin ashýǵa kómektesetin startaptar sıfrly damý salasyndaǵy turaqty damý maqsattaryn júzege asyrýǵa saı keledi.
Mınıstr óziniń alǵy sózinde álem pandemııa jaǵdaıynda jańa shyndyqqa jáne jańa synaqtarǵa beıimdelýi kerek ekenin atap ótti.
– COVID-19 pandemııasy bizge álemniń ózgergenin jáne sıfrlandyrýǵa bet alǵanyn kórsetti. Sondyqtan pandemııa barysynda alǵan sabaqtarymyzdy, jınaǵan tájirıbemizdi eskere otyryp «Sıfrly Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyna ózgerister engizildi. Ýaqyt talabyna sáıkes biz eldiń sıfrly damýynyń bes basym baǵytyn aıqyndadyq, – dedi.
Mınıstr aıtqan bes baǵytqa jeke-jeke toqtalar bolsaq, ol: aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar ınfraqurylymyn damytý; sıfrly úkimetti damytý; halyqtyń sıfrly saýatyn arttyrý; sıfrly keńistikte qaýipsizdikti jáne quqyqtardy qorǵaýdy qamtamasyz etý; ekonomıka salalaryn sıfrlandyrý jáne aýqymdy derekterdi engizý.
B.Mýsın Qazaqstannyń sıfrlandyrý salasyndaǵy negizgi kórsetkishterin atap ótti. Onyń baıandamasynda aıtylǵandaı, búgingi tańda elimizde halyqtyń 97 paıyzy ınternetke qol jetkizdi. Sıfrly saýattylyq deńgeıi 82,1 paıyzǵa teń. Avtomattandyrylǵan memlekettik qyzmetterdiń úlesi 83 paıyzǵa jetti. BUU reıtınginde Qazaqstan «Elektrondy úkimetti» damytý boıynsha 193 eldiń ishinde 29-oryndy alady.
BUU Bas hatshysynyń orynbasary Fabrısıo Hohshıld pandemııa kezinde zamanaýı tehnologııalarǵa qol jetkize almaǵandar qıyndyqqa tap bolýy múmkin ekenin aıtyp, alańdaýshylyq bildirdi.
– Álem boıynsha 3,6 mıllıard adam áli kúnge deıin ınternetke qol jetkize alǵan joq. Onyń 360 mıllıony, ıaǵnı 10 paıyzy – 15-24 jas aralyǵyndaǵy jastar. COVID-19 pandemııasy damýshy elderde ǵana emes, teńsizdiktiń túrli formalarynyń shıelenisýine baılanysty aýyr zardaptarǵa ákelýi múmkin, – dedi ol.
Fabrısıo Hohshıld BUU Bas hatshysynyń sıfrly yntymaqtastyq aıasynda Jol kartasynyń usynymdaryn iske asyrý, baılanyspen, ınternetpen qamtý, sıfrly ınklıýzııany keńeıtý jáne sıfrly áleýetti damytý jónindegi GIGA bastamasyna Qazaqstannyń qosylǵany erekshe mańyzdy oqıǵa bolǵanyn atap ótti. Ol UNICEF, HEO jáne Qazaqstan jahandyq maqsattarǵa qol jetkizý jolynda GIGA-ny iske asyrýda alǵash jol ashqany úshin alǵysyn bildirdi.
Onlaın rejimde ótken jıynnyń qanshalyqty mańyzdy ekenin mınıstr B.Mýsın óziniń facebook-tegi jeke paraqshasynda da atap ótti.
– Men óz tarapymnan birneshe qarapaıym ári ózekti problemalardy sheshýdi usyndym. Birinshiden, memleketaralyq elektrondy qujat aınalymyn retteý qajet. О́ıtkeni biz sıfrly kún tártibi týraly burynnan aıtyp kelemiz, al úıilgen qaǵazdar áli kúnge adasyp júr. Ekinshiden, avtokólik saýdasyna qatysty másele bar. Kólikter bir elden satyp alynyp, ekinshi elde ereje buzady, al onyń aıyppulyn kimnen alý kerektigin bilmeımiz. Mine, osy eki keısti alǵa tartyp, men árbir elge bastapqyda kem degende, osyndaı 10 servısti tańdaýdy usyndym, ony bárimiz birlesip pysyqtap, ıntegrasııalaýymyz kerek, – dedi ol.
Mınıstr aıtyp ótkendeı, jıynda UNICEF pen Halyqaralyq elektrbaılanys odaǵy GIGA-nyń álemdegi árbir mektepti ınternetke qosýǵa jáne árbir tulǵany aqparatpen, múmkindiktermen qamtamasyz etýge baǵyttalǵan bastamalary talqylandy. Pandemııa kezinde, qashyqtan bilim berýge kóshý jaǵdaıynda kóptegen elder osy jahandyq áriptestikti qoldaıdy.
– ...BUU Bas hatshysynyń orynbasary keltirgen keıbir faktiler meni tańǵaldyrǵanyn atap ótkim keledi. Mysaly, Nıý-Iorkte balalardyń 20 paıyzynyń onlaın rejimde oqýyna jaǵdaı jasalmaǵan. Árıne, pandemııa shyndyqqa ózgeris engizdi, qazir biz kúndelikti onlaın rejimde isteıtin jumys kólemin túsindik, álem endi burynǵydaı bolmaıdy. Bizdiń aldymyzda oılandyratyn máseleler men jańa syn-qaterler tur. Olardy sheshý – árqaısymyzdyń ómir súrý sapasyna mindetti túrde oń áser etetin múldem jańa deńgeıge shyǵýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan asyra siltemeı, kishkentaı bolsa da, naqty ispen aınalysýymyz kerek, – dedi mınıstr.