OQÝShYLARDYŃ DENSAÝLYǴY ALAŃDATADY

Respýblıkalyq sanıtarlyq-epıdemıologııalyq stansasynda oqýshylardyń juqpaly jáne parazıtarlyq aýrýlary, mektepterdiń materıaldyq-tehnı­kalyq negizin jaqsartý, olardy ystyq tamaqpen qamtamasyz etý, t.b. máse­lelerge qatysty dóńgelek ústel ótti. Onyń jumysyna Asfendııarov atyn­daǵy Qazaq ulttyq medısına ýnıversıtetiniń, Almaty dárigerlerdiń bilimin jetildirý ınstıtýtynyń, Salamatty ómir saltyn qalyptastyrý ulttyq ortalyǵynyń jetekshi ǵalymdary, Almaty qalalyq densaýlyq saqtaý jáne bilim basqarmalarynyń, DSM memlekettik komıteti sanıtar­lyq-epıde­mıo­logııalyq qadaǵalaý departamentiniń mamandary qatysyp, oqýshylardyń densaý­lyǵyn jaqsartý, juqpaly aýrýlardyń aldyn alý maqsatynda pikir almasty. Búginde respýblıkada 7590 jal­py bilim berý mekemesi bolsa, olar­da 2 495 898 oqýshy oqıdy. Soń­ǵy jyldary mektepterdiń ma­terıal­dyq-tehnıkalyq bazasy bir­tindep jaq­saryp keledi. Tek byl­tyrdyń ózinde elimiz boıynsha 82 mektep paıdalanýǵa berilse, “Jol kartasy” boıynsha myńnan asa bilim osha­ǵyna kúrdeli jóndeý júr­gizilgen. Soǵan baılanysty tıptik ǵımarat­tarda ornalasqan mektepter sany 57 paıyzdan 64-ke, oqýshy­lar­dy ystyq tamaqpen qamtý kór­set­kishi 57-den 65 paıyzǵa artqan. Solaı desek te bir­qatar oblystarda mektepterdi ortalyq­tandyrylǵan sýmen, ystyq tamaqpen qamtamasyz etý máseleleri jete sheshil­gen joq. Synyptaǵy oqýshylar­­dyń tyǵyz­dyǵy da normadan artyq. Bul ózek­ti másele, árıne, oqýshylar­dyń juqpaly jáne parazıtarlyq aýrý­larmen aýrýyna óz áserin tıgizýde. Ásirese, epıd­maýsym aǵymynda oqý­­shy­lar ara­synda JRVI jáne tumaý­men syr­qattanýshylardyń úles salmaǵy res­pýblıkadaǵy barl­yq syr­qat­taný­shylyqtyń 65 paıyzyn quraı­dy. Respýblıkalyq sanepıdstansa dırektorynyń orynbasary Vıta­lıı Sheıanovtyń baıandaýynsha, jalpy bilim beretin mekemelerdegi ortalyq­tan­dyrylǵan sýmen qamtý, kanalıza­sııa men jylý júıesi buryn­ǵydaı ózekti másele bolyp qalyp otyr. Má­se­len, elimizdegi barlyq mektepter ortalyqtan­dy­ryl­ǵan sýmen 50 paıyz ǵana qamtylsa, 24 paıyzy sýdy tasyp qoldanýda. Ortalyqtandyrylǵan kana­lızasııa 25, al ortalyqtan­dy­ryl­ǵan jylý júıesi tek 20 paıy­zynda ǵana bar. Búginde jasa­lyp jatqan shara­larǵa qaramastan, 98 mektep ǵımaraty qaýipti jaǵ­daıda. Ásirese, Ońtústik Qazaqstan obly­synda 45, Shy­ǵys Qa­zaq­stan obly­synda 20 mek­tep syn kóter­meıdi. – Búginde parazıtarlyq aýrý­lar­dyń ózektiligi sonsha, adam boıyn­daǵy barlyq aýrýlardyń ishinde onyń aǵzaǵa zııandyǵy tórtinshi orynda desek, bul kesel Qazaq­standaǵy bar­lyq juqpaly aýrýlar­dyń kóshin bastap otyr. Jyl saıyn 30 myńnan astam adam osy aýrýmen tirkeletin bolsa, olardyń 80 paıyzy balalar, – deıdi Vıtalıı Nıkolaevıch. Dóńgelek ústel barysynda Qazaq tamaqtaný akademııasynyń ǵalym­dary da oqýshylardyń tamaq­tanýyna qatysty óz oılaryn bil­dirdi. Qazaq tamaqtaný akademııa­synyń labora­torııa meńgerýshisi, medısına ǵyly­my­nyń doktory, professor Musa Aıtjanov jalpy alǵanda jyldan jylǵa oqýshy­lardyń tamaqtanýy jaqsaryp kele jatqanyna, Úkimet tarapynan qarajat qarastyrylyp, ásirese, bastaýysh synyptaǵy bala­lardyń tegin tamaqtanýyna úlken kóńil bólinip otyrǵanyna toqtala kelip, osy rette Qazaq tamaqtaný aka­demııasy tórt aptalyq as mázirin daıyndap, ony Almaty qalasynda endirip jatqanynan habardar etti. Sondaı-aq Elba­synyń tapsyr­masy­men Almatynyń mańynda sút taǵamdaryn daıyndaıtyn úlken zaýyt salynyp jatqanyn, onyń ónimderi Almaty qalasy men obly­syn qamtamasyz etetinin, dál son­daı óndiris orny Astanada salynatynyn jetkizdi. Búginde balalardyń densaý­lyǵy sonshalyqty jaqsy dep aıta almaımyz, – dedi óz sózinde ǵalym. – Nege dese­ńiz, balalardyń 5 paıy­zynyń boıy, 5 paıyzynyń salmaǵy standart­tan tómen. Al 10 paıyzynyń artyq sal­maǵy bar. Bul jaqsy emes. Respýblıka bo­ıyn­sha mektepterde tamaqtaný máselesi durys sheshimin tappaǵan. Sonyń saldarynan temir tapshy­lyǵy – anemııa jıi kezdesedi. Kók­temgi kezde óte jıi kezdesetin vıtamın jetis­peýshiliginen túrli aýrýlar asqynýda. Gúlzeınep SÁDIRQYZY.