О́mirzaq Shókeev: Túrkistandy damytýda aldaǵy jyl – sheshýshi kezeń

Ár salada ósim bar

Oblys ákimi málim etken derekter boıynsha, ekonomıkanyń basty kór­setkishi bolyp tabylatyn jalpy óńirlik ónim kólemi bıylǵy II toqsanda 4,2%-ǵa artyp 770,2 mlrd teńge bolǵan. Jyl qorytyndysy boıynsha ósim qarqyny osy deńgeıde saqtalady dep boljanýda. О́nerkásip óniminiń kólemi 434,5 mlrd teńgeni qurady. Búginde óńirde 142,3 myńǵa jýyq shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri 224,1 mlrd teńgeniń ónimi shyǵarylǵan. Mańyzdy jobalardy iske asyrý boıynsha atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde oblysqa 480,9 mlrd teńge ınvestısııa baǵyttalǵan. Qolaıly ınvestısııalyq ahýal quryp, iskerlik belsendilikti yntalandyrý úshin barlyq sharalar jasalýda.

– Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaevtyń Joldaýynda aıtyl­ǵan aýqymdy máselelerdiń barlyǵy eli­miz­diń ekono­mı­kalyq ósimi men turmystyq ál-aýqa­tynyń jaqsarýyna baǵyttalǵan. Jol­daýdy iske asyrý boıynsha oblysta is-sharalar jospary bekitilgen. Úkimet der kezinde qabyldaǵan antıkrızıstik sharalar, kásipkerlikke, otandyq ta­ýar óndirýshilerge jan-jaqty qoldaý kór­se­tý nátıjesinde bıyldyń 10 aıynyń qory­tyndysynda óńirdiń oń serpindi dam­ýy saqtalyp, mańyzdy áleýmettik-eko­nomıkalyq kórsetkishterdiń ósimine qol jetkizildi. Aýyl sharýashylyǵynda 635,3 mlrd teńgeniń ónimi óndirilip, ósim 101,8% boldy. Jalpy, 831,2 myń tonna ónim eksporttalyp, 90,5 mln AQSh dollaryn qurady. О́nimdilikti 2,5 esege arttyrý úshin, ony 3 negizgi baǵytta damytýǵa basymdyq berip otyrmyz, – deı kele, oblys ákimi ár baǵyt boıynsha atqarylyp jatqan isterge jekeleı toqtaldy.

Mysaly, birinshi baǵyt aıasynda Túr­­kistan qalasy aýmaǵynda azyq-tú­lik beldeýin qalyptastyrý boıynsha quny 25,2 mlrd teńge bolatyn 7 iri ın­ves­­tısııalyq joba júzege asyrylýda. Aldaǵy ýaqytta qala aýmaǵynda 1 458 sharýa qojalyǵyn 9 kooperatıvke birik­ti­rý arqyly 11 myń gektar alqapqa tamshylatyp sýarý mashınalaryn orna­tý jos­parlanýda. Ekinshi baǵyt boıynsha, «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jo­ba­sy sheńberinde bıyl 127 aýyl okrý­ginen 5,2 myń gektar aýmaqta 1 999 joba iske asyrylyp, 141 myń tonna bi­rin­shi ónim, 109,3 myń tonna ekinshi ónim alyndy. Búginde agroqurylymdar 1,6 myń gektardan úshinshi ónim alýǵa kiris­ti. Sondaı-aq oblys ákimi esepti ke­zeń­ge qurylys jumystarynyń kólemi 194,5 mlrd teńge bolyp, 78,3%-ǵa ulǵaı­ǵanyn atap ótti. Paıdalanýǵa berilgen tur­ǵyn úıdiń jalpy alańy 492,4 myń sharshy metr bolyp, ótken jyldyń sáı­kes kezeńine 107,9%-dy qurady. Aýyz sý­men qamtamasyz etý maqsatynda, 56 nysannyń qurylysyna 18,9 mlrd teńge qarastyrylǵan. Turǵyndardy aýyz sýmen qamtý deńgeıi 82,7% boldy. Tabıǵı gazben qamtý boıynsha bıyl 43 nysanǵa júrgizýge 14 mlrd teńge bólinip, bıyl 20 nysannyń qurylys jumystary aıaqta­lady. Nátıjesinde 423 eldi meken neme­se 1 mln 275 myń turǵyn tabıǵı gazben qamtylady.

Indetpen kúresýdiń jospary jasaldy

Koronavırýs ınfeksııasynyń ekin­shi tolqynyna daıyndyq bary­syn­da oblystyń medısınalyq uıymdaryn dá­rilik zattar men arnaıy qorǵanysh qu­ral­darymen qamtamasyz etý maqsatynda 2,1 mlrd teńge bólindi. Onyń ishinde res­pýb­lıkalyq bıýdjetten 1,4 mlrd teńge, oblystyq bıýdjetten 0,8 mlrd teńge qarastyryldy. Atal­ǵan qarjy­nyń 361,8 mln teńgesine dári­­lik zattar, 1,6 mlrd teńgege medı­sı­nalyq buıymdar, 185 mln teńgege de­zın­feksııalyq eritindiler satyp alyn­ǵan. О́kpeni jasandy jeldetý appa­rat­tarynyń sany 178-den 337-ge deıin, ottegi stansasynyń sany 2 esege artyp, qosymsha 4 stansa ornatylǵan. Jalpy, oblys aýmaǵynda 557 bólshek saýda dárihanalarynyń qyzmet atqara­tyn 238-imen ózara árekettesý týraly me­morandýmǵa qol qoıylǵan. PTR zert­ha­nalarynyń sany 3 birlikten 9-ǵa deıin ósti.

Aýdandar jyljymaly medısınalyq keshenmen tolyq qamtamasyz etilgen. Jedel járdem qyzmetine 122 avtokólik sa­typ alý josparlanýda. Bul jedel járdem qyzmeti parkin 96,0%-ǵa jańar­tý­ǵa múmkindik beredi. Oblys ákimi, sondaı-aq áleýmettik salada atqarylǵan ju­mystarǵa, jastardy qoldaý baǵy­tyn­da­ǵy ózgeristerge toqtaldy.

«Memleket basshysy Joldaýynda bilim salasyndaǵy basty máseleniń biri – ustazdar jalaqysynyń azdyǵy ekenin aıta kele, 2021 jyldyń qańtar aıynan bastap muǵalimderdiń eńbekaqysyn 25 paıyzǵa kóbeıtý jóninde sheshim qabyldaǵanyn málim etti. Bul maqsatqa aldaǵy úsh jylda qosymsha 1,2 trıllıon teńge bólinetinin atap kórsetti. Sonymen birge Prezıdent kásibı bilim be­rýdiń búkil júıesin eńbek naryǵynda su­ranysqa ıe bilikti mamandar qalyptastyrýǵa baǵyttaý qajettigin aıtty. Osy oraıda, mektepke deıingi, orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi bilim berý memlekettik uıymdary pedagogteriniń eńbekaqysyn ulǵaıtýǵa 2021-2023 jyldarǵa arnalǵan respýblıkalyq bıýdjet jobasynda úsh jylǵa jalpy somasy 489,3 mlrd teńge bólý kózdelgen. Nátıjesinde, orta bilim berý uıymdaryndaǵy pedagogterdiń jalaqysy kezeń-kezeńmen 2 esege artady. Al az qamtylǵan otbasynan shyqqan stýdentter úshin 5 myń grant bólinbek. Túrkistan oblysyna Ulttyq qordan maq­satty transfert arqyly kóp bala­ly jáne áleýmettik az qamtamasyz etil­­gen otbasylardyń balalary úshin 2019-2020 oqý jylyna joǵary bilimi bar kadrlardy daıarlaýǵa arnalǵan 1 345 bilim granty bólindi. Sondaı-aq 10 jo­ǵary oqý ornyna memlekettik tap­sy­rys ornalastyrylǵan. Konkýrs nátı­je­si­men kópbalaly jáne áleýmettik az qam­ta­masyz etilgen otbasylardyń balalary bolyp tabylatyn 1 018 talapkerge grant taǵaıyndalǵan. Búgingi tańda, atal­ǵan grant negizinde tabysy tómen otba­sylardan shyqqan 1 040 jas bilim alýda. Jumysshy mamandyǵyna oqyp jatqan stýdentterdiń shákirtaqysyn kóbeıtýge bıyl jalpy sıpattaǵy transfert esebinen 829,9 mln teńge qaraldy», dedi О́mirzaq Estaıuly.

Sondaı-aq oblys ákimi Maqtaaral aýdanyndaǵy apat kezinde atqarylǵan jumystardy da eske saldy. «1 mamyrda О́zbekstan Respýblıkasy, Syrdarııa oblysyndaǵy Sardoba sý qoımasynyń bógeti buzylyp, ortalyq betpaqdala kollektorynan tasyǵan sý saldarynan Maqtaaral aýdanynyń 5 eldi mekenin (6 211 turǵyndy) sý basty. Tótenshe jaǵdaı saldarynan 1030 turǵyn úı, 3 mektep, 5 bala baqsha, 4 densaýlyq saqtaý, mádenıet úıi, 10 saýda obektileri, avtomobıl joldary, kópir, 5 695 ga egistik pen jaıylym jerler sý astynda qaldy. Búgingi tańda, aýdandaǵy Jeńis, Jańaturmys, Dostyq eldi mekenderiniń turǵyndaryna, Myrzakent kentinde jańadan boı kótergen yqsham aýdanynda 386 jeke turǵyn úıdiń qurylysy tolyq aıaqtalyp, paıdalanýǵa berildi. Sonymen qatar Fırdoýsı men О́rgebas eldi mekenderinde jalpy 504 turǵyn úıdiń 494-niń qurylysy aıaqtalyp, 10 úı jaqyn arada tabys etiledi», dedi oblys ákimi.

Qurylys qarqyny qatty

Al Túrkistan qalasynda qurylys ju­mystary qarqyn alyp, bıyl oblys or­ta­ly­ǵyn damytý maqsatynda mem­leket­tik bıýdjetten 161 nysannyń qurylysyna 124,2 mlrd teńge baǵyttalǵan. Sonyń aıasynda, qurylys alańyna aınalǵan kóne shahardyń ákimshilik-iskerlik ortalyǵynda 14 nysannyń qurylys jumystary aıaqtaldy. Tuńǵysh Pre­zı­dent saıabaǵy, N.Nazarbaev alleıasy, Qoja Ahmet Iаsaýı men Rábııa Sultan Begim kesenelerin qalpyna keltirý, Áziret Sultan qoryq murajaıynyń aýma­ǵyn abattandyrý, Kúltóbe kóne qony­synyń tarıhı oryndaryn qalpyna kel­tirý, jelilik saıabaq, dendrosaıabaq jáne jeke kásipkerler tarapynan «Kerýen - Saraı» kesheni, 3 halyqaralyq stan­dartqa saı qonaqúı, meshit syndy iri jobalardyń qurylystary qarqyndy júr­gizilýde. О́ńirdiń áleýeti men týrızm salasyn kóteretin birden-bir iri mem­­le­kettik-jekemenshik áriptestik aıasyn­da júrgizilip jatqan Túrkistan qala­­synyń halyqaralyq áýejaıynyń qu­­ry­lysy ótken jyldyń shilde aıynda bastalyp, bıyl qyrkúıek aıynda teh­nıkalyq turǵydan iske qosylǵan bo­latyn. Endi 1 jeltoqsannan bastap Almaty jáne Nur-Sultan qalalarynan Túrkistan qalasyna áýe reısteri usha bastaıdy. Sondaı-aq О́mirzaq Shókeev ákimshilik iskerlik ortalyǵynda jalpy aýdany 773,6 myń sharshy metr nemese 9 052 páterdi quraıtyn 177 kópqabatty turǵyn úıdiń qurylysy júrgizilip jat­qa­nyn, jyl qorytyndysymen 40 úıdiń qu­rylysy aıaqtalyp, 1 822 páter paı­da­lanýǵa beriletinin atap ótti.

Jýrnalısterdiń suraǵyna bergen jaýabynda oblys ákimi Túrkistan qalasyn álemdik standartqa saı damytý baǵy­tyn­da atqarylyp jatqan jumys­tar­ǵa toqtaldy. «Túrkistan qala­sy­nyń qurylysy – memlekettik mańyzy bar mindet, bul Elbasynyń tapsyrmasy. Túrkistan oblys ortalyǵy retinde ǵana emes, túrki jurtynyń rýhanı ortalyǵy retinde de qalyptasýy tıis. Iаǵnı barlyq ǵımarattar, qurylystar, kommýnıkasııa­lar – qaladaǵy barlyq ınfraqurylym halyqaralyq talaptarǵa saı bolýy kerek. Sondyqtan aldaǵy jyl bolashaqta qalany odan ári damytý úshin baza qurý jaǵynan sheshýshi jyl bolady dep sanaımyz», dedi О́mirzaq Estaıuly. Sondaı-aq oblysy ákimi kelesi jyly Naýryz merekesi kezinde túrki memleketteriniń Sammıtin ótkizý josparlanyp otyrǵanyn málim etti. Oǵan daıyndyq jumystary júrgizilýde, sharalardyń bir bóligi mádenı ortalyqta ótedi. Bıyl ónimi mol maqta daqylynyń búgini men erteńine qatysty másele de nazardan tys qalmady. «Maqtanyń baǵasy álemdik naryqqa baılanysty. Bul oraıda onyń ónimdiligin artyrý mańyzdy. Gektarynan 25 sentner jáne odan joǵary ónim alatyn sharýalar shyǵynǵa batpaıdy. Iаǵnı ónimdilikti artyrý qajet. Iá, sońǵy jyldary maqta basqa daqyldarǵa qaraǵanda tıimsiz bolyp otyr. Sondyqtan sharýalarǵa egistikti árta­raptandyrý joldary usynylýda. Jal­py maqta daqylyn daıyn ónimge deıin jetkizý mańyzdy jáne bul oraıda klaster qurý, kóptegen is atqarý qajet», dedi oblys ákimi. Sondaı-aq brıfıngte óńirdegi sý qaýipsizdigin qamtamasyz etý, Túrkistandaǵy aǵyn sý tapshylyǵy máse­lesin sheshý baǵytyndaǵy atqarylyp jat­qan jumystar aıtyldy. Saıram aýdany Qarabulaq aýylyndaǵy mal baza­ry­nyń jumysyna qatysty túsinik­teme berildi. Ordabasy aýdanynda qazaq­tyń birtýar uly Qajymuqan Muńaıt­pa­sovqa arnalǵan keshen salý boıynsha tıis­ti qujattar ázirlenip, Úkimetke usynyl­ǵa­ny habarlandy.

Brıfıngte oblys ákimi Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna Joldaýyn iske asy­rý boıynsha óńirde bekitilgen is-sha­ralar jospary aıasyndaǵy mindet­te­meler júıeli túrde oryndala­ty­nyn aıtty. «Bizdiń maqsat – Memleket bas­shy­synyń Joldaýynda kórse­tilgen ártarap­tandyrylǵan jáne tehno­logııa­lyq damyǵan ekonomıka qurý. Bul eń aldymen halqymyzdyń turmys-jaǵda­ıyn odan ári jaqsartyp, oblystyń ekono­mı­ka­lyq qýatyn arttyrary sózsiz», dedi О́mirzaq Shókeev.