Astana qalasynyń Memlekettik muraǵatyna taıaýda Atyraýda turatyn Bekes Supyǵalıev aqsaqaldan qomaqty hat kelip tústi. Ol jarty ǵasyrǵa jýyq ákesi Járdem jóninde tirnektep jınaǵandary men ózine tym keshigip jetken sońǵy jyly habarǵa qatysty qujattardy da qosa joldapty.
Bekeńniń aıtýyna qaraǵanda, ákesi Járdem 1936 jyly ásker qataryna alynady. Ol japon mılıtarısterine qarsy G.Jýkov qolbasshylyq etken №57 erekshe korpýs quramynda Halkın-Gol mańyndaǵy shaıqasqa qatysady. Al Uly Otan soǵysy bastalǵan tusta tájirıbeli jaýynger retinde ol “Smersh” tobyna qabyldanady. Moıyndaryna aýyr mindet artylǵan ózge joldastarymen birge budan keıin Járdem Supyǵalıuly Máskeý, Lenıngrad, Smolensk, Stalıngrad qalalaryn qorǵaý jolynda ata jaýmen naǵyz erlershe arpalysady. Jan alysyp, jan berisken urys qımyldarynyń bel ortasynda júredi.
Soǵys jyldarynda Supyǵalıevtar otbasyna Járdemniń qaza tapqandyǵyn estirtken úsh márte “qara qaǵaz” da keldi. Biraq olarda onyń qaı jerde, qashan opat bolǵandyǵy jóninde eshteńe aıtylmaıtyn. Bul kúnderi aqsaqaldyqqa qol artqan Bekes bolsa, kezinde óziniń aldyna ákesiniń qaı mekende jerlengendigin anyqtaý mindetin basty maqsat etip qoıady. Reseıdegi Qorǵanys mınıstrliginiń Ortalyq muraǵatyna birneshe qaıtara suraýlar da salady. Biraq ol talaby kezinde kútkendegideı nátıje de bermeıdi.
Uly Jeńistiń 50 jyldyǵy qarsańynda, úmitiniń naǵyz úzile túsken shaǵynda Reseıdiń Orlov qalasyna qarasty Doljansk aýdanynyń basshysy V.Semenovtan Bekestiń atyna hat keledi. Onda Járdem Supyǵalıevtiń súıegi Kalınovka derevnıasynda jerlengendigi taıǵa tańba basqandaı etip jazylyp, izdeýshiniń asyl armanyna jol ashqandaı bolady. Shuǵyl saparǵa attanyp, Bekes baýyrlastar zıratyndaǵy áke basyna taǵzym etedi. Osynda erekshe erlik jasaǵan tórt jaýyngerge jeke tasbelgi qoıylypty. Onda: “Sýpıgalıev Djardem. Kazah.1914 goda rojdenııa. KazSSR. Zapadno-Kazahstanskaıa obl. Djanıbekskıı raıon. Krasnoarmees. Pogıb 27.01.1943 g. Zahoronen Orlovskaıa obl., Doljınskıı raıon. Selo Rodnıkı” dep jazylǵan.
Kózi tirisinde erjúrek jaýynger “III dárejeli Otan soǵysy”, “II dárejeli Otan soǵysy”, “III dárejeli Dańq”, “II dárejeli Dańq” jáne úsh márte “Qyzyl juldyz” ordenderimen marapattalady. Al qaza tapqannan keıin “I dárejeli Dańq”, “I dárejeli Otan soǵysy” ordenderin berý jóninde jarlyq shyǵady. Atalǵan nagradalar jerlesimizdiń Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna teń bolyp esepteletinin kim-kimge de aıqyn uǵyndyrǵandaı.
Respýblıkanyń elordasy atanǵan Astananyń Memlekettik muraǵatyna maıdanger ákesine qatysty qujattaryn jibere otyryp, Bekes qarııa ony turaqty saqtalatyn qorǵa qabyldaýdy suraıdy. Batyr jaıynda keıingi jas tolqynnyń habardar bolýyna onyń az da bolsa septigi tıer dep úmittenedi.
Uly Jeńistiiń 65 jyldyǵy keńinen atap ótiletin aıtýly tusta biz atalǵan ótinishke túsinistikpen qarap, ony “Uly Otan soǵysy ardagerleriniń qoryna” qabyldadyq. Al Reseı jerinde oryndy qurmet kórsetilip jatqan Járdem Supyǵalıev esimin máńgi este qaldyrý málesin respýblıkalyq, oblystyq deńgeıdegi quzyrly organdardyń enshisine qaldyryp, jarty ǵasyr tostyrǵan súıinshi habardan basqalar da qulaǵdar bolsa dep oıladyq.
Erler esimi – el esinde. Erlik eshqashan eskirmeıdi. Ol jyldar ótken saıyn urpaq zerdesinde bar bolmysymen jańǵyryǵa beretin bolady.
Kóshkinbaı KENEBAEV,
Qazaqstan Jýrnalıster odaǵynyń múshesi, joǵary sanatty muraǵatshy.
Astana.