Tarıhı laýhalar jańǵyrtyldy

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń «Bolashaq­qa baǵdar: rýhanı jańǵyrý», «Uly dalanyń jeti qyry» atty baǵ­­darlamalyq maqalalarynda kórsetilgen basymdyqtar ne­gi­zinde, ejelgi kezde baıraq sa­by­nyń ushyna ornatylatyn rá­­sim laýhalardy jań­ǵyrtý is-sha­rasyna Túrkistan qala­sy­nyń ákimi Rashıd Aıýpov jáne ob­lystyq, qalalyq ardagerler ke­ńesiniń mú­sheleri men zııaly qaýym ókil­deri qatysty.

Búgingi tańda tarıhı turǵydan jańǵyrtylyp otyrǵan 10 laýhanyń tarıhy tereńde jatyr. Mysaly, Qoja Ahmet Iаsaýı kesenesindegi Taıqazandy qor­shaı ornalasqan 10 laýha jó­­ninde 1871-1872 jyldary orys saıahatshysy A.L.Kýnnyń al­­bomynda jáne 1928 jyly M.E.Masson Túrkistanǵa arnaıy kelgen saparynda: «Taıqazannyń qulaqtaryna jylqy qylymen ushtalǵan, keıbiri jarty aı sekildi ıilip bitken, temirmen qaptalǵan uzyn 10 laýha bekitilgen» dep jazsa, 1935-1940 jyldary kesene qaraýsyz qalǵan tusta laýhalar qoldy bolǵandyǵy jaıynda derekter kezdesedi.

Ǵalym P.N.Ahmerovtiń «Ahmet Iаsaýı móriniń jazbasy» at­ty eńbeginde laýhalarda jáne mórde musylman álemine belgili Ahmet esimimen áıgili bolǵan sha­­ıyqtardyń esimderi oıyp ja­zyl­­ǵandyǵy aıtylady. Qazirgi jań­­ǵyrtylyp otyrǵan 10 laýhada oıyp jazylǵan esim-sózderdiń ­re­tine toqtalsaq:

«Ahmet (ıaǵnı Muhammed (s.a.ý.) Allanyń elshisi». «Shaıyq Ahmet Hanbal». «Ahmet Heırýn-nasaj» (toqymashylardyń eń úzdigi). «Shaıyq Ahmet Arkam» (shubar ala). «Shaıyq Ahmet Hazravı». «Shaıyq Ahmet Ravııa» (ravııalik). «Shaıyq Ahmet Muhtar» (tańdaýly). «Shaıyq Ahmet Hamı» (saqtaýshy). «Shaıyq Ahmet Kabır» (uly). «Shaıyq Ahmet Saǵarı».

Joǵaryda aty atalǵan 10 laý­hany jańǵyrtý oqıǵasyna qatys­qan qala basshysy Rashıd Abatuly tarıhı mańyzǵa ıe jádigerlerdi qaıta jańǵyrtyp, baıyrǵy ornyna ornalastyrǵan «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qo­ryq-mýzeı ujymyna alǵys bil­dirse, qoryq-mýzeıi dırektory Nurbolat Ahmetjanov: «Búgin – ótkenimizdi qaıta jańǵyrtyp, joǵaltqanymyzdy tapqan erekshe kún. Elbasy Nursultan Ábish­ulynyń «Bolashaqqa baǵdar: rý­hanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda Muhammed (s.a.ý.) paı­ǵambarymyzdan bastap musylman álemine máshhúr Ahmet esimimen áıgili shaıyqtardyń esimderi jazylǵan laýhalar Taıqazannyń aınalasyna, burynǵy tarıhı ornyna qaıta ornatyldy. Tól jádigerlerimizdi, tarıhymyzdy túgendep, nasıhattaý bolashaq urpaq úshin mańyzdy mura bolyp qalary sózsiz. Tarıhymyzdy taný, jańǵyrtý jolyndaǵy ma­ńyzdy kúnmen barshańyzdy qut­tyqtaımyn», dedi.

«Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı qoryq-mýzeıiniń baspasóz qyzmetiniń málimetine júginsek, jańǵyrǵan laýhalardy qala turǵyndary men qasıetti mekenge at basyn burǵan qonaqtar tamashalaýǵa múmkindik bar eken.