Jyldyń sońǵy aıy merekelik datalarǵa toly. Ásirese bul kezeńde poshta, kýrerlik, sondaı-aq logıstıkalyq qyzmetterdi usynatyn kompanııalardyń jumysy kóbeıedi. О́ıtkeni sálemdemelerdi jóneltý men merekelik syılyqtardy, hat-habarlardy jetkizý naýqany qarqyn alyp, tasymaldaýshy uıymdarda óndiristik prosester kúsheıe túsedi. Alaıda álemdegi karantındik shekteýlerdiń saldarynan naryqtaǵy qatysýshylardyń jańa talaptarǵa ıkemdelýine týra keldi.
Ulttyq operator halyqaralyq jóneltimderdi jandandyrmaq
«Qazposhta» AQ halyqaralyq poshta jóneltimderiniń tranzıtin jandandyrmaq nıette. Osyǵan baılanysty taıaýda ulttyq poshta operatory Reseı jáne Belarýsııanyń poshta qyzmetterimen yntymaqtastyq týraly kelisimge qol qoıdy. Álemde qalyptasqan jaǵdaıdy eskerip, bul rásim beınekonferensııa rejiminde qashyqtan ótkizildi. Taraptar logıstıkalyq jáne ilespe poshta qyzmetterin qarastyratyn halyqaralyq poshta jóneltimderiniń (HPJ) tranzıtin qamtyp, damytýda uzaq merzimdi jáne ózara tıimdi áriptestik baılanysty arttyrýdy kózdep otyr.
«Bul kelisim ortaq salany birlesip órkendetýde mańyzdy. Sebebi jańa úrdister, atap aıtqanda elektrondy kommersııa bizden jumysqa tyń tásilmen kirisýdi talap etedi. Osy rette aımaqtaǵy eń iri úsh poshta operatory Azııa men Eýropa arasyndaǵy aýqymdy tranzıtti arttyrý úshin kúsh biriktiredi», dedi «Qazposhta» AQ basqarma tóraǵasy Qanat Alpysbaev.
Úshjaqty kelisimde Azııa – Eýropa, Eýropa – EAEO elderi jáne oǵan irgeles naryqtar, sol sekildi AQSh – EAEO elderi men kórshiles naryqtar baǵytynda halyqaralyq poshta jóneltimderiniń tranzıtin uıymdastyrý maqsatynda ónimderdi daıyndap, iske qosý kózdelgen. Sonymen qosa tıisti ýaǵdalastyqtyń aıasynda qatysýshylar halyqaralyq poshta jóneltimderin óńdeıtin biryńǵaı tehnologııany jáne tarıftik saıasatty ázirlemek.
«Osy kelisimge otyrý – búginde belsendi damyp jatqan tranzıt naryǵynda birlesken ónimderdi arttyrýda mańyzdy qadam. Tutynýshymyzdyń talǵamy ózgerdi. Onlaın rejimindegi qyzmetke jyldam aýysýǵa elektrondy kommersııa salasyndaǵy zamanaýı logıstıkalyq qyzmetter qajet. Sondyqtan áriptesterimizben birigip, osy baǵyttaǵy jumysty jalǵastyryp kelemiz», dedi «Pochta Rossıı» AQ bas dırektory Maksım Akımov.
Atalǵan kelisimde ekonomıkalyq múddelerdiń, sondaı-aq ár organnyń basqarý táýelsizdigi saqtalýynyń mańyzdylyǵy qarastyrylǵan. Arnaıy jol kartasy ázirlengennen keıin poshta operatorlary kózdelgen jumystardy iske asyrýǵa kirisedi. Bul qujat keler jyldyń birinshi toqsanynda daıyn bolýy tıis.
«Qazposhta» AQ byltyrǵy qarjylyq esebi boıynsha kompanııanyń uzaq jáne qysqa merzimdi aktıvteri 111 685 969 teńgeni qurady. Menshikti kapıtaldyń jıyntyǵy 40 813 175 teńgege jetse, uzaq jáne qysqa merzimdi mindettemelerdiń kólemi – 70 872 794 (2018 jyly 94 434 444 teńge) teńge. Bıylǵy qyrkúıektegi jaǵdaı boıynsha ulttyq operatordyń uzaq jáne qysqa merzimdi aktıvteri – (61 643 637/ 45 811 103 teńge) 108 454 740 teńge. Menshikti kapıtaldyń jıyntyǵy – 38 608 180 teńge. Uzaq jáne qysqa merzimdi mindettemelerdiń kólemi – 69 846 560 (10 485 644/ 59 360 916 teńge) teńge.
Jańa tarıf sapany arttyra ma?
10 qazannan bastap «Qazposhta» jeke tulǵalarǵa arnalǵan qarjylyq qyzmetterge baılanysty jańa tarıfterdi engizdi. Bul tarıftik keste bank shotyndaǵy operasııalardy (ashý, júrgizý jáne jabý), kassalyq jáne aýdarym prosesterin, sol sekildi brokerlik qyzmetterdi qamtıdy. Kez kelgen qyzmetke qatysty tarıfti qaıta qarap, ózgertý ýaqyt óte júretin úrdis bolǵan soń ádette bul naryqtyq jaǵdaıdyń ózgerýimen, sonymen qosa operasııalyq tıimdilikti arttyrýdaǵy korporatıvtik talaptarmen aıqyndalady dep túsindiredi ulttyq poshta operatory.
«Máselen, kommýnaldyq tólemniń túbirtegin óńdeýge baılanysty tarıf 4 jyldan beri ózgermegen. Sondyqtan kompanııanyń tikeleı shyǵyndaryn qysqartyp, operasııalyq shyǵyndardy rentabeldi deńgeıge deıin teńestirý maqsatynda qaıta qarastyryldy. Kompanııa áleýmettik jaýapkershilik saıasatyn ustana otyryp, azamattardyń jekelegen sanattaryna jeńildikter berý týraly sheshim qabyldady. Olarǵa qarjylyq qyzmetterdiń keıbir túrleri boıynsha tólem mólsheri (atap aıtqanda, kommýnaldyq tólem túbirtek qujatyn óńdeý) 0 teńgeni quraıdy. Bul sanatqa soǵys ardagerleri, múgedekter, eńbek ardagerleri jatady (zeınetkerlik kýáligin nemese jeke kýáligin kórsetken kezde, sondaı-aq tóleýshiniń derekteri kommýnaldyq túbirtekte kórsetilgen derektermen sáıkes kelgen jaǵdaıda)» delingen kompanııa taratqan aqparatta.
Salalyq uıymnyń 2027 jylǵa deıingi damytý strategııasyndaǵy basymdyqtardyń biri – kompanııany jańǵyrtýda birizdilikti ustaný. Ulttyq poshta operatory bıznes-prosesterdi jetildirýdi jáne óndiristik ónimdilikti arttyrýǵa baılanysty mindetti turaqty túrde sheshýdi maqsat etip otyr. Osy qyzmettiń negizinde óńirlerdegi poshta bólimsheleri jelisiniń óndiristik, ekonomıkalyq jáne áleýmettik tıimdiligi baǵalanatynyn aıta ketken oryndy.
Kompanııanyń aqparatyna súıensek, sońǵy jyldary jazbasha hat-habarlardy jóneltý men merzimdi basylymdardy jetkizý kóleminiń qysqarý úrdisi baıqalýda. Buryn bul qyzmetterdiń aýyldyq jerlerde suranysy joǵary bolyp, óńirlik poshtashylardyń negizgi jumysyn quraǵan edi. Qazir jaǵdaı túbegeıli ózgerse kerek. Áıtse de Aqparat jáne kommýnıkasııalar mınıstriniń 2016 jylǵy 20 shildedegi №44 «Poshta baılanysynyń ámbebap qyzmetteriniń sapa kórsetkishterin bekitý týraly» buıryǵyna sáıkes, poshta qyzmetimen qamtý talaptary boıynsha aýyldy eldi mekenderde keminde 2 myń adamǵa bir stasıonarlyq poshta bólimshesi (nemese jıyntyq aýyldyq okrýg boıynsha) qyzmet kórsetýi tıis.
«Qyzmetter suranysyn baǵalaý nátıjelerine sáıkes, sondaı-aq joǵarydaǵy buıryqtyń talaptaryna súıene otyryp, kompanııa erekshe jaǵdaılarda keıbir poshta bólimshelerin biriktirýge, kóshirýge nemese poshtalyq-logıstıkalyq jáne qarjylyq qyzmetterdi stasıonarly formattan jyljymaly qyzmetke aýystyrýǵa qatysty sheshimdi qaıta qaraýdy qabyldaıdy. Belgili bir bólimshelerdiń jumys formatyn nemese rejimin tolyq jumys kestesinen qysqartylǵan ýaqytqa ózgertip, kompanııa «Qazposhtanyń» qyzmetter spektri qaıta qaraýǵa jatpaıtynyn jáne onyń klıentterge tolyq, burynǵy kólemde qoljetimdi bolyp qalatynyn habarlaıdy. Buǵan qosa qazir aýyldyq bólimshelerde kórsetiletin qyzmetter paketin keńeıtý máselesi pysyqtalyp jatyr. 2021 jyly shalǵaıdaǵy aýdandar men aýyl halqy poshta bólimshelerinde asa suranystaǵy memlekettik qyzmetterdi ala alady dep josparlanýda», deıdi kompanııa ókilderi.
Jemqorlyq tyıylmaı tur
Tutastaı «Qazposhta» búginde aýyldy jerlerdegi poshta qyzmetkerlerine óndiristik qyzmetpen birge eńbekaqy mólsherin keńeıtýge múmkindik beretin korporatıvtik sheshimderdi daıyndap jatyr.
Alaıda bul kvazımemlekettik uıymnyń qyzmeti kóptiń kóńiline birdeı jaqpaıdy. Ulttyq poshta operatoryna qatysty problemalyq jaǵdaılar az bolǵan joq. Aıtalyq, osydan eki aı buryn Ekibastuzdaǵy poshta bólimshesiniń basshysy 9,4 mln teńge kólemindegi qarajatty urlady dep kúdikke ilingen bolatyn.
«Atalǵan tulǵa 9,4 mln teńge kólemindegi bıýdjet qarajatyn jeke tulǵalardyń karta shottaryna aýdarý arqyly jymqyrdy dep kúdikke ilindi, tergeý jumystary jalǵasyp jatyr», degen edi Sybaılas jemqorlyqqa qarsy is-qımyl agenttiginiń baspasóz qyzmeti.
О́kinishtisi sol, mundaı jaǵdaı elimizdiń basqa óńirlerinde de kezdesedi. Jyldyń basynda «Qazposhtanyń» Tarazdaǵy fılıalynyń burynǵy basshysy sybaılas jemqorlyq qylmys deregi boıynsha sottyń sheshimimen kináli dep tanylyp, oǵan 7,5 mln teńge kóleminde aıyppul belgilenýimen qosa, ómir boıy memlekettik qyzmetten alastatý úkimi taǵaıyndaldy. Al kóktemde Batys Qazaqstandaǵy kompanııaǵa qarasty poshta bólimshesiniń basshysy 37 mln teńge kóleminde aqshany jymqyrdy degen aıyppen 7 jylǵa bas bostandyǵynan aıyryldy. Tergeý málimetterine sáıkes, sottalǵan azamat arnaıy baǵdarlamalyq jasaqtamany paıdalaný arqyly óziniń karta shotyna zańdy jáne jeke tulǵalardyń aqshalaı qarajatyn aýdaryp, sol sekildi sálemdemelerdi tóleýge arnalǵan qarajatty ıemdenip otyrǵan. Bul rette klıentterge baǵdarlamalyq jasaqtamanyń aqaýyn alǵa tartyp, túbirtekterdi bermeýdiń jolyn tapqan.
Budan bólek qoǵamnyń ashýyna tıetini – ortalyq basqarma basshylary men qatardaǵy poshta operatorlarynyń jalaqysyndaǵy alshaqtyq.
«Kompanııa top menedjerleriniń aılyǵy 1 mln teńgeden asady. Poshta operatorynyń eń tómengi eńbekaqysy – 47 myńnyń tóńireginde. Tipti ony 50 myńǵa kóbeıtkenniń ózinde basshylyqtyń jalaqysy 24 esege kóp», dep jazady áleýmettik jeli qoldanýshylary.
Jemqorlyq faktilerin ysyryp qoıǵannyń ózinde ulttyq operatordyń qyzmetine syn taǵýshylar az emes. Jasyratyny joq, aqparattyq tehnologııa dáýirlegen zamanda kópshilik jekelegen kýrerlik jáne logıstıkalyq kompanııalardyń qyzmetine júgingendi qup kóredi. Iаndeks pen Glovo-dan bólek, otandyq naryqta Amazon kompanııasynyń qyzmetine suranys birtindep artyp keledi. Sarapshylardyń aıtýynsha, taıaý bolashaqta «Qazposhta» korporatıvtik strategııasyn zamanaýı úrdiske ıkemdeı almasa, ishki naryqty sheteldik oıynshylarǵa berýine májbúr bolady.
Alpaýyttar vaksına tasymaldaýǵa daıyndalýda
Otandyq poshta qyzmeti hat-habar men sálemdemelerdi jóneltýmen álek bolyp jatqanda, álemdik alpaýyttar pandemııaǵa qarsy vaksınany jetkizýdi meńgerip jatyr. Basqa-basqa, biraq medısınalyq dári-dármekti jetkizýdiń ózindik tártibi bar.
Qazir álemdik logıstıkanyń aldynda buryn-sońdy bolmaǵan mindet tur. Sala kóshbasshysy germanııalyq Deutsche Post DHL kompanııasynyń boljamynsha, aldaǵy bir-eki jylda shamamen 10 mlrd dozany jetkizýdi qamtamasyz etý kerek. Qalaı bolǵanda da Jer turǵyndaryna qaraǵanda ekpeniń áldeqaıda kóp bolatyny kúmánsiz. DHL-dyń esepteýleri boıynsha túrli kólik quraldarymen 200 myń júktaban (júktiń astyna qoıylatyn aǵash taban) túpqoımasyn tasymaldap, shamamen 15 myń áýe tasymalyn júzege asyrý qajet.
IATA halyqaralyq áýe kóligi qaýymdastyǵy Jer shary boıynsha vaksınalardy taratý naýqanyn «Buryn-sońdy bolmaǵan iri keshendi logıstıkalyq operasııa» dep baǵalap otyr. Bul uıym álem elderiniń úkimetterin shekaralardy ashyp, áýe qatynasyn qalpyna keltirýge shaqyrdy. О́ıtkeni karantındik sharalarǵa baılanysty reısterdiń sany kúrt tómendedi. Osynyń saldarynan áýe júk tasymalynyń kólemi aıtarlyqtaı shektelip, jolaýshylar ushaqtarymen aýqymdy júk jóneltýdiń múmkindigi az.
AQSh-tyń jetekshi 7 avıakompanııasy qarashada Kongreske «vaksınany taratýdaǵy logıstıkalyq máseleni» sheshý úshin qarjylaı kómek kórsetýdi talap etip hat joldady. Másele tasymaldaýmen ǵana shektelmeıdi. Nege deseńiz, vaksınalardy erekshe jaǵdaıda, atap aıtqanda, tómen, tipti óte tómen temperatýrada jetkizý kún tártibinde turǵan negizgi máseleniń biri.
«COVID-19-dyń saldarynan qatty muzdatylǵan dári-dármekterdi tasymaldaýmen betpe-bet keletin logıstıka salasy úshin óte kúrdeli mindet», deıdi DHL kompanııasynyń menedjeri Tomas Elman.
Bul eń aldymen germanııalyq BioNTech kompanııasy men onyń amerıkalyq seriktesi Pfizer-diń vaksınasyna qatysty. Sebebi ony mınýs 70 gradýs temperatýrada saqtaý kerek. Atalǵan vaksınany tosyp otyrǵan elder az emes. Sondyqtan joǵarydaǵy eki kompanııa da Qurama Shtattarǵa shuǵyl tirkelýge ótinish jiberip, jeltoqsannyń sońynda Amerıkada ekpeni salý naýqany bastalýy ábden múmkin. Eýropalyq odaq osy dáriniń 300 mln dozasyn jetkizý týraly kelisimge qol qoısa, AQSh 600 mln dozany alyp úlgerdi. Tutastaı alǵanda, eki kompanııa kelesi jyly shamamen 1,3 mlrd vaksınany shyǵarýdy josparlap otyr. Sol sebepti logıstıkalyq uıymdardyń aldaǵy tájirıbesinde atalǵan kompanııalar eń kúrdeli klıentterdiń biri bolýy múmkin.
DHL bul naýqanǵa jazdan beri daıyndala bastady. О́ıtkeni kompanııa klınıkalyq synaqtardan ótip jatqan vaksınalardyń bireýin erekshe jaǵdaıda tasymaldaý qajet ekenin der kezinde túsindi. Buǵan qyrkúıekte McKinsey halyqaralyq konsaltıngtik kompanııasymen birlesip jarııalanǵan zertteý dálel. Onda temperatýraǵa sezimtal dári-dármekterdi tasymaldaýdy qamtamasyz etýge baılanysty usynystar qarastyrylyp, arnaıy tońazytqyshtar men termobokstarda vaksınalardyń 15 mln danasyn jetkizý jóninde aıtylǵan.
Deutsche Post DHL men shveısarııalyq Kühne + Nagel kompanııasy COVID-19-ǵa qarsy vaksınalardy tasymaldaýǵa qatysty alǵashqy kelisimshart jasaǵandaryn habarlap, biraq tolyq málimetti ázirge jarııalamaı otyr. Sol sekildi bul baǵytta Qurama Shtattardan bólek Eýropada da mańyzdy róldi amerıkalyq FedEx jáne UPS logıstıkalyq kompanııalary atqarmaq.