HALQY BIRDIŃ – DAŃQY BIR

Osy uǵymnyń astarynda tereń maǵyna turǵandaı. О́ıtkeni, kópet­nosty elimizdiń ortaq Otany – Qazaqstannyń búgingi ataq-dańqy, bıigi barshanyń mereıi ekeni daý­syz. Qoǵamdaǵy ishki saıası turaq­tylyqtyń irgetasyna negiz bolǵan etnosaralyq tatýlyq pen kelisim áleýmettik saladaǵy tabys pen ekonomıkanyń ósýine oń yqpal etip keledi. Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń sarabdal saıasaty, baıypty baǵyty nátıjesinde elimizde turaqtylyq saqtalyp, bolashaqqa nyq qadam jasalyp keledi. Osy irgeli isterge budan 15 jyl buryn jumysyn bastaǵan Qazaqstan halqy Assambleıasy ózindik úlesin qosqany daýsyz. Jer jánnaty Jetisýda birlik pen yntymaqtyń berik ornyǵýy­men halyqtyń jaǵdaıy kún sanap jaqsaryp keledi. Júzden astam etnos ókilderi mekendegen óńirde ulys ókilderiniń salt-dástúri, tili men mádenıetin órkendetýge meı­lin­she múmkindikter jasalǵan. Ob­lystyq Qazaqstan halqy Assamb­leıa­sy búginderi 71 etnomádenı bir­lestiktiń jumysyn úılestirip otyr. Bul elimizdegi jaqsy kórsetkish desek, birlestikter Taldyqorǵan tórindegi jańa Dostyq úıine qonystanǵannan bergi kezeńde etnostyq toptardyń shyn mánindegi ortalyǵyna aınalyp, olardy elge syıly, kózqarasy qalyptasqan azamattar basqarý ústinde. Almaty oblystyq Qazaqstan hal­qy Assambleıasy óz jumysyn QHA-nyń ótken jyly bolǵan XV sessııasynda Elbasy qoıǵan maq­sat-mindettermen ushtastyra júr­gi­zip otyr. Ortaq shańyraqta az ýaqyt­ta 12 konferensııa, 17 “dóń­gelek ústel”, 11 forým ótkizilip, olarǵa 30 myńnan astam adam qam­tyldy. Jurtty uıystyratyn mun­daı sharalarǵa qarjy qajettigi de belgili. Sońǵy bes jylda orta­lyq­ty qarjylandyrý eselep artty. Máselen, 2005 jyly oblystyq Assambleıaǵa 5,5 mln. teńge bólinse, bıyl bul kórsetkish 55 mln. teńgege jetip otyr. Nursultan Nazarbaevtyń Qa­zaq­­stan halqyna arnaǵan “Jańa on­jyldyq – jańa ekonomıkalyq ór­leý – Qazaqstannyń jańa múm­kin­dikteri” atty Joldaýyna oraı ótken merzimde jekelegen etnos ókil­deri tyǵyz ornalasqan aımaq­tarda aq­parattyq-nasıhattyq top­tar qury­lyp, túsindirý jumystary keńinen júrgizilýde. Bul jumysqa oblystyq Assambleıa atynan saı­lanǵan depý­tat­tardyń qosyp jat­qan úlesi qo­maqty. Sonymen birge, ótken jyly oblystyq ishki saıasat departa­menti­men birlesip, qoǵam­dyq pikirdi zert­teý maqsatynda 4 áleýmettik saýaldama júrgizildi. Oǵan 8 myń­­nan asa respondent qa­tys­ty. Nátı­jesinde halyqtyń basym bóligi elimizdegi qoǵamdyq-saıası ahýalǵa oń kózqarastaryn bildirse, oblys turǵyndary kez kel­­gen másele boıynsha adamdar­dyń ultyna emes, olardyń adamı qa­sıetterine kóńil bóletinin aıtqan. Almaty oblystyq Qazaqstan hal­qy Assambleıasy, etnomádenı birlestikter oblystyq, respýb­lı­kalyq, halyqaralyq jobaǵa qaty­sýǵa talpynýda. Mysaly, “Vıder­gebýrt” nemis etnomádenı birlestigi álemdik ekologııalyq qormen bir­lesip, ólkemizdiń ekologııalyq taza­lyǵy úshin jumys júrgizdi, ıaǵnı Balqashtyń ishki óńirindegi 200 gek­tar jerge azaıyp bara jatqan sekseýil aǵashyn otyrǵyzdy. Al, Tekeli aımaǵynda tabıǵattyń bıo­lo­gııalyq ártúrliligin saqtaý úshin kúresken birlestik týrızm men alpı­nızmdi damytýǵa da nazar aýdaryp keledi. Jastardyń “Bir­lik” qaýymdastyǵy “Almaty obly­syndaǵy ekonomıkalyq jáne qar­jy júıesin turaqtandyrý jumy­syn túsindirý” taqyryby boıyn­sha, al koreı etnomádenı birlestigi “Etnosaralyq jáne konfessııa­ara­lyq túsinistikti qalyptastyrýdy uıymdastyrý” taqyryby boıynsha memlekettik tapsyrystardyń jeńim­pazy boldy. Olar osy baǵyt­ta turǵyndarmen kóptegen jumys­tardy birlese atqaryp keledi. Oblystyq Qazaqstan halqy Assambleıasy – ulttyq salt-dás­túri­miz ben tilimizge degen berik kózqarasty árdaıym basty másele retinde qarastyryp keledi. Halqy­myz “Til – býynsyz, oı túpsiz” degen ǵoı. Sol túpsiz oıdy qoryt­saq, ana tilimizdiń keleshegine ózimiz qamqor bolyp, aýqymyn keńeıtsek, nur ústine nur. Memlekettik tildi meńgerý máselesine Qazaqstan hal­qy Assambleıasynyń qosar úlesi de aıtarlyqtaı. Osy oraıda qazaq tilin úırený ortalyqtarynyń júıe­sin keńeıtip, ár aýdanda, jo­ǵary oqý oryndarynda ortalyqtar ashýdyń mańyzdylyǵyna mán berilýde. Elbasy memlekettik tildi meńgerý Úkimettiń qoldaýyna ǵana baıla­nysty emes, jalpy qoǵam ókilderi­niń belsendiligine, etno­máde­nı birlestikterdiń bastama­shyl­dyǵyna da baılanysty degen bolatyn. Bul jerde oblystyq orys etnomádenı birlestigi jumysyn erekshe atap ótýge bolady. Búginde 9 memlekettik tildi meńgerý orta­lyǵy qurylsa, 3-eýi Aleksandr Býzykınniń qarjylaı kómeginiń arqasynda Kóksý aýdanyn­da jumys istep jatyr. Konfessııaaralyq túsinistikti qalyp­tastyrýda Qazaqstan musyl­man­darynyń dinı basqarmasy men orys pravoslavıe shirkeýiniń jáne elimizdegi ózge de dinı ortalyq­tar­dyń alatyn orny erekshe. Jumys barysynda bul máselege de baryn­sha kóńil bólinip, rýhanı senim arqyly jetisýlyqtardyń túsinis­tik­te, tatýlyqta tirlik jasaýyna nazar aýdarylýda. Oblystyq As­sambleıa janynan qurylǵan aq­saqal­dar alqasy da ortaq iske ózin­dik úlesin qosyp keledi. Bul jerde Svetlana Zýnýnovanyń basshyly­ǵymen ju­mys isteıtin “Ulaǵat” aq­saqal­dar al­qa­synyń qyzmetin atap aıtýǵa bolady. Ásirese, Altyn Búr­keev­a, Azıza Nadyrova, Deonezııa Belıav­skaıa, Murathan Eginbaev, Borıs Lı, Lıdııa Lıý sııaqty aǵa býyn ókilderi ózgelerge úlgi kór­setý­de. Oblystyq Assambleıa urpaq sabaqtastyǵyn qalyptastyryp, qoǵamdyq uıymdar men jergilikti bıliktiń birlese jumys jasaýyna úles qosýy tıis dep oılaımyz. О́t­ken jyly “Aýy­lym – altyn besi­gim” atty oblys­tyq forým ótkizi­lip, aýyl ákimderi, ýchaskelik ıns­pek­torlar, qoǵamdyq birlestik­ter­diń bas­shylary ortaq keli­simge kele otyryp, yntymaq pen birlikti qalyp­tastyrý baǵytyn­da atqarǵan sharalaryn ortaǵa sal­ǵan edi. Forým qorytyndysy bo­ıyn­sha Ile aýdanynyń KazSık aýyl­dyq okrýgi jeńimpaz dep tany­lyp, bas báıgege ıe boldy. Osy fo­rým aıasynda elimizge belgili saıa­sat­tanýshylar E.Alııarov, N.Erim­betov, S.Bor­basov­tyń qaty­sýy­men “Qa­zaq­stan halqy As­sambleıa­synyń aımaq­tyq etnomáde­nı birlestik­ter­men ózara áreketiniń tıimdiligin kó­terý” taqyrybynda dóńgelek ústel ótti. Árıne, oblystyq Qazaqstan hal­qy Assambleıasynyń jumys­taryn tolyq aıtyp shyǵý múmkin emes. Májilister men forýmdar, festıvaldar ólkemizdegi tatýlyq pen birliktiń qalyptasýyna óz úlesin qosqany anyq. Bastysy – hal­qymyz tatýlyq, kelisim ahýa­­lyn­da ómir súrip, memleketimizdiń erteńine degen senimderiniń berik­tigimen erekshelenýde. Oblystyq Assambleıa halyq bir­ligin, etnosaralyq kelisimdi saq­taý, ósip kele jatqan urpaq boıyn­da qazaqstandyq patrıotızm ıdeıa­laryn qalyptastyrý úshin qyzmet etip, ejelgi qazaq jerinde qonys tepken barlyq etnostardyń múdde­sin kózdeıdi. Sondaı-aq memleket quraý­shy ult – qazaqtardyń erlik­ke toly ótkeni men búgini tóńire­ginde oı qorytyp, árdaıym elimiz­diń irgesi tynysh, shańyraǵy bıik bolýy jolynda ter tógip keledi. Ǵabıt TURSYNBAI, Almaty oblystyq Qazaq­stan halqy Assambleıasy tóraǵasynyń orynbasary, hatshylyq meńgerýshisi. Almaty oblysy.