Maraldy aýylynda kópten beri kóz kórip, qulaq estimegen sumdyq jaǵdaı bolyp, jergilikti jurttyń záre-quty ushyp otyr. Buryn en dala men ný ormannan ǵana keziktiretin qandyaýyz bóri tórde taırańdap, adamǵa shapty. 30 qańtar kúni túnde aýylǵa kirgen arlan Maraldynyń 59 jastaǵy turǵyny M.Beksultanovtyń áıeli men segizinshi synypta oqıtyn ulyn esiktiń kózinde talap, qaýipti dene jaraqatyn salǵan eken. Olar qazirgi kezde aýdandyq ortalyq aýrýhananyń hırýrgııa bólimshesinde em-dom qabyldap jatyr.
– Saǵat toǵyzdan asqan ýaqyt, keshki tamaǵymyzdy iship, teledıdar kórip otyrǵanbyz, – deıdi biz arnaıy baryp jolyqqan Ásem Qajymbekqyzy. – Kenet aýladan shabalanyp úrgen ıttiń daýsy estildi. Basynda mán bergen joqpyz, biraq ıttiń úrýi údeı bastaǵan soń syrtqa shyqtyq. Men aıaǵyma pıma suǵyp, ıyǵyma bir jempirdi jamyla salǵan bolatynmyn. Kórshi úıdiń ıesi kóshkende onyń qora-saımanyn tegis satyp alǵanbyz, maldyń kóbi sol jaqta jatqan. Kúıeýim solaı qaraı ketti, arǵy jaqtan kórshiler shyǵyp, abyr-dabyr kúsheıe bastaǵan-dy.
Ulym ekeýimiz esik aldyna oraldyq. Kenet ol: «Mama, qarashy, qasqyr ǵoı deımin, birdeńe júr», – dep qolymen qashanyń syrtyn nusqady. «Qoı, qaıdaǵy qasqyr?», dep betteı bergenim sol edi, qashaǵa kirip kelgen sur arlan «ars» etip maǵan qaraı atyldy. Sasqanymnan sol jaq qolymdy tóseı berdim, qaýyp kep alǵanda kózimniń oty jarq ete qaldy, odan ári qaraı ne bolǵanyn emis-emis bilemin. Bóri ıyqtan bir qaýyp ótip, qolymdy tistelep, silkileı jónelgende shyryldap umtylǵan ulyma: «Jolama, aýlaq ket bul jerden!» dep aıqaılaǵanym esimde. Maǵan jany ashyǵan ulym tyńdamaı janyma jetip kelgen edi, qasqyr ony da sannan ala túsip, laqtyryp jiberdi. «Apyr-aı, oqys qyldy-aý», dep bar kúshimdi jıyp, qaıta umtyldym, sol kezde kórshi aýlada júrgen Muqan da jetip úlgerdi. Abyroı bolǵanda ol qolyna aıyr ustaı kirgen eken. Eshteńeden taıynbastan ózine atylǵan qasqyrdyń keýdesine shanshyp úlgergen aıyrdy otaǵasy odan ári nyǵyzdap qadap, jibermeı turǵanda kórshiler de kelip jetip, jabyla soǵyp, jyrtqyshty jer qaptyrdy.
Iyǵyna tis batyp, bileginiń bulshyq eti parsha-parsha bolyp, saýsaǵy synǵan Ásem men sanynyń qalyń etinen jaraqat alǵan Jigerdiń ómirine tóngen qaýip seıildi, degenmen, olar basy kesilip, medısınalyq saraptamaǵa ákelingen qasqyr qutyrǵannan aman bolsa eken dep alańdaýly.
Ádeıilep aýlaıtyn ańshynyń joqtyǵynan óńirimizde jyrtqysh ataýlynyń emin-erkin jortyp júrgeni shyndyq. Budan jarty aı buryn taǵy bir kókjal osy aýyldyń turǵyny T.Muhametýálıevtiń qorasyna túsip, aldynan jolyqqan taımas tóbetpen alysyp jatqanda dereý kelip jetken úı ıesi ony súımenmen soǵyp óltirgen bolatyn. Osy betpen kete berse, túbinde adam shyǵynyna jolyǵýymyz ábden múmkin. Endeshe, qaterdiń aldyn alyp, tıisti sharalar qoldanbasaq, orny tolmas ókinishke urynarymyz haq. «Saqtansań – saqtaımyn» degen naqyldy umytpaıyq, aǵaıyn!
Hasen ZÁKÁRIIа
Shyǵys Qazaqstan oblysy,
Kúrshim aýdany