MÁShINE JASAÝ JAŃǴYRADY

Qazir eske túsirsek, kezinde Qaraǵandy óńirinde irili-usaqty 60-qa jýyq máshıne jasaý zaýyttary bolǵan eken. О́tpeli kezeń qıyn­dyǵy aldymen osy salaǵa aýyr tıip, ol biraz jylǵa turalap qaldy. Sońǵy ýaqyttarda teń jartysy isti qaıta jańǵyrtyp, burynǵy qarym­dy qalpyna keltirip keledi. О́n­diristi damytý otandyq úlespen baı­lanysty bolyp turǵanda ony kóterý búgingi basym mindetterdiń biri re­tin­de alǵa qoıylyp otyr. Bir táýiri buǵan múmkindik barshylyq. Saqtal­ǵan óndiristik alańdar, tehnıkalyq qýat, bilikti mamandar óńdeý óner­kásibi tynysyn keńeı­týdi jeńil­deter­lik alǵysharttar. Osyǵan baılanysty belgilengen baǵdarlama boıynsha máshıne jasaý konsorsıýmy quryldy. 1000-ǵa tar­ta adamnyń eńbekke tarty­lýy­na jol ashatyn atalǵan qury­lymǵa ázirge 11 zaýyt engen. Ázirge deı­ti­ni­­miz, olardyń qatary tolyǵa túspek. ­Konsorsıým birinshi kezekte ken-shahta jabdyqtaryn jasaýdy jandandyrýdy qolǵa alýdy kóz­deıdi. Atap aıtqanda, kómir qabat­taryn daıyndaý keshenderine, kon­veıerlerge mehanıkalandyryl­ǵan tireýlerdi shyǵarý óndirisin qurý júrgizilip jatyr. Al keleshekte bas­ty kásiporyndardyń negizinde kom­mýnaldyq jáne aýylsharýa­shylyq teh­nıkalary úshin qosalqy bólshek­ter qurastyrý jalǵastyry­lady. Dońǵalaqty jeńil traktorlar jasaý da oıda bar. Muny ekska­va­tor zaýy­ty moıynǵa júkteýge daıyn. Son­daı-aq, kóterý kóligi jab­dyqtary, júk lıftileri, ener­getıkalyq agre­gat­tar qazaqstandyq tutynýshylar qoly­na tıetin bola­dy. Sóıtip atal­ǵan zattardyń tap­shylyǵy, syrttan qymbat baǵaǵa satyp alynýy tómen­deı bastaıdy. Osylaısha máshıne ja­saý salasyn saýyq­tyrý arqyly oblystyń qa­jet­­ti tehnologııalyq qural-jab­dyq­tarmen ózin-ózi tolyq qam­tama­syz etýin qalyptastyrý jańa eko­no­mıkalyq talaptan týyn­daǵan mindet. Bul kúnde onyń qyzmetin úı­les­­tirýge baǵyttalǵan sharalardyń aldy bastalyp ketti. Sol úshin quryl­­ǵan tehnoparkte máshıne jasaý zaýyt­taryna arnalyp aımaq­tyq iri konstrýk­torlyq bıýro jumys istegeli tur. Barlyq jańa teh­nologııa, utymdy izdenister sonda taldanyp, óndiriske joldama alady. Ǵylymı-zertteý ınstıtýt­tary da osy iske jumylady. Konsorsıým quramyndaǵy bir­lesken máshıne jasaý zaýytyn qurý­ǵa “Arselor Mıttal Temirtaý” kom­panııasy ynta tanytty. Qajetti jab­dyqtardy tutynýǵa tapsyrys berý­shiler arasynda memorandým jasa­lyp, soǵan sáıkes óndiriletin ónim­der taıaý arada qoldaryna tımek. Buǵan deıin ataq-dańqy alysqa tanymal bolǵan salanyń qaıtadan óńir ónerkásibinde jetekshi ornyn oraltýyna múmkindigi keń. Ábden oılastyrylyp, mindetter naqty belgilenip bastalǵan osynaý ma­ńyz­dy jobanyń tyńǵylyqty iske asy­rylýyna úmit úlken. Oblystyń bas­­ty nazaryndaǵy sharanyń oryn­dalý barysy turaqty baqy­laýǵa alynǵan. Keıingi birer jyldan beri belo­rýstyq isker toptar ókilderiniń ob­lysqa kelip-ketýi jıileı bas­tady. Jaqynda osy el iri kásiporyndary basshylary men jaýapty maman­dary­nan quralǵan delegasııa kezekti jumys saparymen bolyp qaıtty. О́ndiristi óńirdiń ekonomıkalyq kúsh-qýatyna qanyq meımandar bul joly ekijaqty baılanysty tereń­detýge keń múmkin­dikter baryn anyqtady. Aımaq pen Belorýsııa arasyn­daǵy taýar aınalymy búginde 85 mıllıon teńgeni qurap otyrsa, ony ulǵaıta berý ortaq basty maqsat. 7 birlesken kásiporynnyń jemisti qyz­meti soǵan qolaıly jaǵdaı tý­ǵy­zady. Endi Qaraǵandynyń ózinde áıgili BelAZ máshınelerin quras­tyrý bastalmaqtaǵy eń iri jobalar­dyń biri. Sonyń arqasynda óńirde buryn sońdy bolyp kór­megen jańa óndiris qalyptas­qaly otyr. Mınsk dońǵalaqty júk súıre­gish tehnıkalary zaýyty ónimi ob­lys­ta qaıta jandanýǵa bet alǵan máshıne jasaý ónerkásibine úlken kómek bol­ǵaly tur. Jergilikti árip­tes­terimen iskerlik kezdesýde atal­ǵan zaýyt ókili Sergeı Feofılov ortaǵa salǵandaı, el ındýstrııa­sy­nyń bul alyby byltyr óndiriletin ónim kólemin 50 paıyzǵa arttyryp, betonsorǵysh sııaqtyly ótimdi zattar shyǵarýdy da ıgergen. Onyń biraz bóligin satyp alýǵa “Qazaq­mys” korporasııasy tarapynan ynta tanytyldy. Yntymaqtas memleket ókilderi tikeleı kóz jetkizgendeı BelAZ quras­­tyrýǵa yńǵaılanǵan Qaraǵan­dy zaýytynda daıyndyq jumys­tary aıaqtalyp keledi. О́z tájir­bıelerin úıretýge, sheberlikterin bólisýge kelgen jerles mamandary­nyń baıan etýi boıynsha jańa ká­sip­orynnyń tehnıkalyq ta, kadr­lyq ta áleýeti qoıylǵan mindetti iske asyrýǵa jetkilikti. Jaz orta­syna taman ol iske kirisedi dep kútilýde. Aıqyn NESIPBAI. QARAǴANDY.