Kollektordyń josyqsyz áreketine jol berilmeıdi

Otyrysta birinshi kezekte «Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaqqa múshe memleketterdiń temeki ónimderine aksızder salasyn­daǵy salyq saıasatyn júrgi­zý qaǵıdattary týraly keli­simdi ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasy maquldandy. Kelisimge sáıkes 2024 jyldan bas­tap EAEO elderi temekige 1 myń dana úshin 35 evro ındıkatıvtik mólsherlemeni tıisinshe 20%-ǵa aýytqý quqyǵymen qoldanýy tıis. Bul rette temeki ónimderine ak­sızderdi kezeń-kezeńimen úı­lestirý kózdeledi.

Osy zań jobasyn talqylaý barysynda Májilis Tóraǵasy Nurlan Nyǵmatýlın eger ulttyq valıýtanyń eýroǵa qatysty baǵa­my ózgerse, bul temekige aksızdiń mól­sherlemesine, sondaı-aq ból­shek saýda baǵalaryna qalaı áser etetinine kóńil bólý kerektigin aıtty.

Zań jobasyn tanystyrǵan Ult­tyq ekonomıka mınıstri Áset Erǵalıev baǵam kúrt ózger­gen jaǵdaıda EAEO-ǵa múshe elder­diń árqaısysy aksızderdiń ındı­katıvtik mólsherlemesin qaı­ta qaraýdy surap, Eýrazııalyq eko­nomıkalyq komıssııaǵa júginýge quqy bar jáne sheshim tolyq konsensýsqa qol jetkizilgen kezde, ıaǵnı EAEO-nyń barlyq múshesi kelisken kezde qabyldanady. Osyǵan oraı Nurlan Nyǵmatýlın bul jerde kóp jaǵdaı Ulttyq ekonomıka mınıstrligi qyz­met­kerleriniń, sondaı-aq Eýra­zııalyq ekonomıkalyq komıs­sııa ókilderiniń baǵamnyń barlyq ózgerisine qatysty jedel is-áreket etýine baılanysty bola­tynyn atap ótip, osy Kelisim sheń­berinde Qazaq­stannyń múddesin, elimizdiń mindettemelerin de saqtaý maqsatynda ýaqtyly sharalar qabyldaý qajettigin aıtty.

Jalpy zań jobasy temeki ónimine arnalǵan aksızder mól­sherlemelerin úılestirý jolymen EAEO sheńberinde temeki ónim­deri naryǵynyń jumys isteýi úshin jaǵdaılardy qamtamasyz etýge baǵyttalǵan. Bul temeki ónimderiniń zańsyz aınalymyn tejeýge múmkindik beredi.

Otyrys barysynda depýtattar «Eýrazııalyq ekonomıkalyq odaqtyń taýar belgileri, qyzmet kórsetý belgileri jáne taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýlary týraly shartty ratıfıkasııalaý týraly» zań jobasyn maquldady. Shartqa qatysty baıandama ja­saǵan Ádilet mınıstri Marat Beketaev qujattyń maqsaty taýar jáne qyzmet kórsetý belgilerine, taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýlaryna qatysty quqyqtardy alýdyń óńirlik júıesin qurý ekenin aıtyp ótti.

Bul júıeni qurý EAEO aýma­ǵynda taýar belgilerine, qyzmet kórsetý belgilerine jáne taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ata­ýyna qatysty qorǵaýdy alý rásimin ońaılatady, bir eýrazııalyq ótinim berý arqyly ótinish berýshiler úshin ákimshilik jáne qarjylyq kedergilerdi tómendetedi. Shartta taýar, qyzmet kórsetý belgilerin jáne taýarlar shyǵarylǵan jerlerdiń ataýyn quqyqtyq qorǵaý erekshelikteri, onyń qoldanylý qaǵıdattary, quqyq ıelenýshilerdiń quqyqtary, sondaı-aq Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıssııa men EAEO-ǵa qatysýshy memleketter berilgen ótinimderge qatysty júzege asyratyn mindettemeler men ókilettikter kózdelgen.

«Shartta Eýrazııalyq ekono­mı­kalyq odaqtyń taýar belgi­lerine jáne taýarlary shyǵa­rylǵan jerlerdiń ataýlaryna quqyqtyq qorǵaýdy berý tártibi, ótinim berýshiler men quqyq ıelenýshilerdiń quqyqtary, sondaı-aq tıisti ótinimderdi qa­raý kezinde ulttyq patenttik vedomstvolardyń ózara is-qı­myl jasaý tártibi kózdelgen. Kór­setilgen obektilerdi tirkeý­diń óńirlik júıesin engizý Eýra­zııalyq ekonomıkalyq odaq týraly shartta kózdelgen. Bul júıeniń artyqshylyǵy bir qorǵaý qujatyn bes memlekettiń aýmaǵynda bir ýa­qytta alý múmkindigi bolyp otyr», dedi mınıstr.

Sonymen qatar ónerkásiptik menshik obektilerine qatysty tıisti qorǵaýdy alý úshin eń mańyzdy faktorlardyń biri – berilgen ótinimniń basymdyq kúni ekeni málim boldy. Bul júıe bir ótinim berý arqyly bes memlekette bir basymdyq kúnin belgileýge múmkindik beredi. «Shartty ratıfıkasııalaý ulttyq taýar belgileri ıeleriniń quqyqtaryn shektemeıdi, sonymen birge eýrazııalyq naryqqa baǵdarlanǵan otandyq taýar óndirýshilerdiń quqyqtaryn qorǵaý deńgeıin arttyrýǵa múmkindik ashady», dedi Marat Beketaev.

Odan keıin depýtattar ekin­shi oqylymda «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń keıbir zańna­malyq aktilerine Qazaq­stan Res­pýblıkasynda mıkro­qar­jylyq jáne kollektorlyq qyzmetti ret­teý máseleleri boıynsha ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engi­zý týraly» zań jobasyn maquldady. Zań jobasynyń maqsaty – qarjylyq qyzmetterdi tutynýshylardyń quqyǵyn qorǵaýdy kúsheıtý. Atalǵan zań jobasyna qatysty depýtattar birqatar túzetý engizdi. Olar: kredıt berý táýekelderiniń ósýine jáne azamattardyń boryshtyq júktemesiniń shamadan tys artýyna jol bermeý, daý­lardy retteý, boryshkerlerdiń quqyǵyn kúsheıtý tetigin je­tildirý, kredıtorlardyń qaryz alýshylardyń ótinishterin qaraý jáne problemaly bereshekti retteý merzimderin qysqartý (180 kúnnen 90 kúnge deıin), mıkrokredıtter boıynsha turaqsyzdyq aıybynyń (aıyppuldyń, ósim­puldyń) mólsherin shekteý, sondaı-aq ıpotekalyq qaryz­dar­dyń barlyq túri boıynsha merzimi ótken 180 kúnnen keıin syıa­qylar men komıssııalardy esepke jazýǵa tyıym salý. Kol­lektorlyq uıymdardyń jo­syq­syz áreketterine jol ber­meý úshin kollektorlarǵa bóten telefon nómirlerinen ózara is-qımyl jasaýǵa tyıym sa­lýdy, boryshkerlermen ózara is-qı­myl jasaý prosesin beıne-aýdıo tirkeý mindetin belgi­leýdi, kollektordyń úshinshi tul­ǵalarmen ózara is-qımylyn ja­saýyn shekteý usynylyp otyr.

Otyrys sońynda Májilis depýtattary memlekettik organdar basshylaryna depýtattyq saýaldar joldady. Atap aıtar bolsaq, depýtat Qazybek Isa «Aq jol» QDP fraksııasy depýtattarynyń Premer-Mınıstrdiń orynbasary Eraly Toǵjanovqa joldaǵan saýalyn oqydy. Saýalda Alash qozǵalysynyń qaıratkerlerine qatysty másele aıtyldy. «Alash dese qarapaıym kópshiliktiń esine tek Alashorda úkimetiniń kórnekti kósemderi Álıhan Bókeıhan, Ahmet Baıtursynuly, Mirjaqyp Dýlatuly sekildi birneshe tulǵanyń esimi keledi. Shyn máninde bul tizim áldeqaıda keń. Elimizdiń túkpir-túkpirindegi Alash ustanymyn nasıhattaǵan, sol úshin qurban bolǵan jergilikti Alash qozǵalysy qaıratkerleriniń erligi eskerilmeı, esimderi álige deıin belgisiz bolyp otyrǵany ókinishti. Bulardyń bári Táýelsiz Qazaq eli úshin qurban bolǵandar! Sol sebepten 2019 jyly «Aq jol» partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashev «Alash» mádenıet jáne rýhanı damý ınstıtýtymen birigip, buryn belgisiz bolyp kelgen 700-den astam tulǵany quraıtyn jergilikti Alash qaıratkerleriniń tizimin daıyndady. Alashtanýshy ǵalymdardyń zertteýiniń negizinde jasalǵan tizimge kópshilik qaýymǵa esimi umyt bolǵan ár óńirden shyqqan Alash qaıratkerleri engizildi. Árbir oblys, qala ákimderine sol jerge qatysy bar, sol jerden shyqqan alashshyl azamattardyń tizimi jiberilip, olardyń attaryn jergilikti jerdegi kóshe, mektep, basqa da nysandar ataýlaryna qoldanýdy usynǵan bolatynbyz. Alaıda alynǵan jaýaptar kóńilge qonbaıdy. Jaýaptar jaltarma sıpatta, buǵan deıin Alashtyń el aýzyndaǵy jıyrma shaqty tanymal basshysynyń esimin ataýymen shektelgen. Mundaı ádiletsizdikti biz úlken saıası qatelik dep esepteımiz. Sondyqtan «Aq jol» partııasy, Táýelsizdigimizdiń 30 jyldyq mereıiniń qarsańynda, Alash qaıratkerleriniń esimderin onomastıka turǵysynda qoldanýdy jón sanap, atalǵan tizimdi Úkimetke jiberip otyrmyz. Osyǵan baılanysty «Aq jol» QDP fraksııasynyń depýtattary, 2019 jyly biz joldaǵan hattardy jergilikti ákimdikterge qaıta kóterýdi tapsyryp, myńdaǵan Alash arysynyń qasıetti esimin jergilikti jerde ulyqtaý sharalaryn baqylaýǵa alýyńyzdy suraıdy», delingen saýalda.

Depýtat Aıgúl Nurkına Úki­met basshysyna jastardy tur­ǵyn úımen qamtýǵa qatysty depýtattyq saýal joldady. «El basshylyǵy jastar saıasatyna, atap aıtqanda jastardy turǵyn úımen qamtamasyz etýge kóp kóńil bóledi. «О́zgerister joly: ár azamatqa laıyqty ómir!» Nur Otan partııasynyń saılaýaldy baǵdarlamasyn oryndaý jónindegi jol kartasyna sáıkes Úkimet 2021-2025 jyldar aralyǵynda suranysqa ıe mamandyqtar boıynsha jumys isteıtin jastar úshin jyl saıyn­ǵy negizde jalǵa beriletin pá­ter­ler berýdi josparlap otyr. So­nymen qatar turǵyn úı-kommýnaldyq damýdyń 2020-2025 jyldarǵa arnalǵan «Nurly jer» memlekettik baǵdarlamasyna sáıkes, 2022 jyldan bastap jumys isteıtin jastar úshin jalǵa beriletin páterler qurylysyn jyl saıyn qarjylandyrý qaras­tyrylmaǵan. Osyǵan baılanysty memlekettik baǵdarlamaǵa jumys isteıtin jastar úshin jalǵa beri­letin páterler qurylysyn qar­jy­landyrýdy 2025 jylǵa deıin uzartý bóliginde ózgerister engizý qajet dep sanaımyz» delingen depýtat saýalynda.

Odan keıin Qazaqstannyń halyq partııasy fraksııasynyń depýtattary Premer-Mınıstr­diń orynbasary Eraly Toǵja­novqa bala kútimine qatysty járdemaqyny ósirý, bala kútimine qatysty aqy­sy tólenetin demalysty 2 jyl­ǵa deıin belgileý, nárestege beri­letin qajetti zattar paketin qaı­ta qarastyrý boıynsha saýal jol­dady.

Depýtat Berik Bekjanov Básekelestikti qorǵaý jáne damytý agenttiginiń tóraǵasy Serik Jumanǵarınǵa agenttik tarapynan elimizde astyq tasymaldaý tarıfterine monıtorıng júrgizý kerektigin aıtyp, saýal joldady. Sonymen qatar astyq tasymaldaý naryǵynda basymdyqqa ıe «Astyq Trans» AQ tarapynan astyq tasymaly baǵasynyń ósý faktisiniń zańdylyǵy men negizdiligine tekserý júrgizýdi surady.