Boıaý erkindikti súıedi

Sýretshiler odaǵynyń mú­shesi Marat Bekeevtiń «Tolyq aı II» kartınasyndaǵy tústerdiń bir-birimen matasa kelip, jańa bir esik­tiń qaqpasyn qaǵyp tu­rýy oqyr­mannyń kóńil tolqyny­­­syn týǵyzýy múmkin. Kez kelgen esik – jańa joldardyń alǵashqy ady­­my. Kartına sımvolızm ele­ment­terimen abstraksıonızm stılinde oryndalýynyń máni sonda jatyr.

 Abstraksıonızm – keskindeme men ónerdegi jalpy qorshaǵan ortany naqty beıneleýden bas tar­ta­tyn stıl. Bul stıldi u­s­taný­shylar kórermenderge bel­gili bir sezim týdyrý úshin sy­zyq­tardy, jazyqtyqtardy jáne basqa da nysandardy birik­tire otyryp qarapaıym jáne kúr­deli pishinderdi salady hám tústerdi oınatady.

Týyndy kóshpeli taıpalar­dyń ejelgi mádenıetiniń biri – táńir­shildik sımvoldaryna toly. О́ner­degi sımvoldyq týyn­dy­lar­ǵa tán qasıetter – mıstıka, jumbaq mıftik jáne kıe­li ta­qy­ryptar jáne sıýjetter, ıshara­lar, astarlap jetkizý. Osy­lardyń barlyǵy Marat Bekeev­tiń kartınalarynda bar.

Shynynda, biz qalalyqtar qaýyrt kúnderdiń qym-qýyt júgi­ri­simen aptyǵyp júrip, tirshilik kórinisterinen áser ala almaımyz. Jumysqa ádet­tegideı asyǵyp bara jatqan kezi­ńizde kóshedegi oıyn balasy jolyńyzdy bógep: «Aǵataı, jańa ǵana aspannyń ánebir sheti jumsaq kógildir tústen jibek kúlginge qaraı aýysyp edi, endi kelip totııaıyndaı kókpeńbek bola qalypty ǵoı», dep til qatsa, ne dep aıtaryńyzdy oılandyńyz ba? Suraýshynyń aqyl-esiniń durys ne burystyǵyna kúmán keltirip, ári qaraı sharýańyzǵa betteıtin edińiz. О́mirge bala túsinikpen qaraý siz úshin qorash, óte qarabaıyr tolǵam sekildi.

Aspannyń aınyǵyshtyǵyna, jaryqtyń jer betine áserine, sát saıyn ózgerip otyratyn kún shu­ǵylasy men kóleńkeniń tartysyna, tún jamylǵan dúnıeniń dıdaryna boıaý jaqsańyz, ómir bir sátte ózgerip shyǵa keletin edi. Biraq kók aspannyń betinde qal­qyǵan qazbaýyr bulttardyń bir qalypta turmaıtyny ókinish­ti. Áıtpese ómirge sýretshiniń kózi­men qaraǵanǵa ne jetsin!

 Sondyqtan ǵoı, kartınaǵa bir qaraǵanda oǵan beıbereket jınalǵan syzyqtar, fıgýralar men tańbalar salynǵan sııaqty. Al zerdelep qaraıtyn bolsaq, sýretshiniń kórermendi belgili bir oılarǵa nemese kóńil kúıge ákeletin tutas kompozısııa jasaǵany túsinikti bolady. Sýrettegi grafıka elementteri keskindemege aýysyp otyrady. Olar qatar turady, aralasady jáne kórermendi tańǵaldyrady. Múıizdi basyn ıgen alyp buqany, eki balapan jatqan uıany, atty jáne balyqty kóresiz.

Sýretshiniń eń keremet qa­sıeti – tústerdi oınata bi­lýinde. Onyń kartınalary kere­ǵarlyq ustanymymen quryl­sa da, boıaý­lardyń reńkteri báseń­detilse de, olardyń kez kelgeni jalpy túsi­niń qandaı bolǵanyna qara­mas­­tan, úılesimdi ornalasqan. Bul sýret te jınaqy ári astarly. Kórip tur­ǵandaryńyzdaı kom­pozısııalyq yrǵaqtardyń beı­berekettigi qara nemese kók tús­termen beınelengen. Bul onyń jumystaryna erekshe meta­fızıkalyq mán beredi.

Kartına jazýda qoıylatyn erejelerdi attap ótip, aıdyń kóz qaryqtyrar jaryǵyn, kóńil bıi­ginde jańbyrdyń tógip ótip, teńizben aralasyp, jartasqa urǵan kók doly keıpin kenepke túsire bilgen, ustatpaıdy-aý degendi dárgeıine jyqqan av­tor­dyń eńbegi úlken. Aıǵa jerden kóz salǵan janarlardyń jıyn­tyǵy bar munda. Palı­tradaǵy boıaýlardyń árqaısysy óz oryndarynan jyljyp, qubyl­ma­ly reńkke, tańǵajaıyp túster­ge ulasýǵa asyǵyp turǵandaı. Sa­ǵymdaı qubylyp, sabyndaı bu­zy­lyp, tanıtyndy da, tanymaı­tyndy da ózine telmirtken týyn­dynyń jumbaǵy osynda.

Beıneleý óneriniń bıik min­beri­­nen qaraǵanda, jeti boıaý tý­ra­ly ortaǵa salar pikir, jeke talǵam turǵysynan avtorǵa qoıar saýal­­dar kóp. Jeti boıaý arqy­ly adal­dyq pen aramdyqty, ań­qaý­lyq pen qýlyqty, mahabbat pen zu­lym­dyqty, súıiný men kú­ıiný­di, bir sózben aıtqanda, ómir degen úlken uǵymǵa tán kere­ǵar qu­bylystardy aı beti­ne orna­las­tyrǵan sýretshiniń jal­ǵyzdy kópten, jalpyny jal­qydan bóle qara­maıtyny sezi­ledi. Myńdaǵan jul­dyzdar­dyń arasynda, asqaq qalpyn joǵalt­paǵan, kózge birden sha­ly­natyn sulý aıdyń syzbasy rentgenge túskende osylaı bol­maq. Bul sýretshiniń óz as­pa­nyn­daǵy aıy.