JAZA. ÁDILDIK. ALǴYS

Adam taǵdyry kúr­meýi mol, sheshýi qıyn kúrdeli nárse ǵoı. “Pá­leniń eki kózi joq qarma­lap tabady”, “Jamandyq janyńda, jaqsylyq alysta” degen halyq mátelderi bar emes pe. Osy sózderdiń shyndyq­tan aýyly alys emes eken. Muny aıtyp otyrǵanym, 2007 jyldyń 20 qańtarynda jıyrma jyldaı jurtshylyqpen jumys istep, el senimin aqtap, halyq qur­metine bólenip júrgen balam Ábý­saǵıt aıaq astynan kúdikti atandy. Sóıtip arty qylmysty dep tany­lyp, 5 jylǵa bas bos­tan­dyǵynan aıyryldy. Tergeýshi­ler 9 aı ter­gep, isti 2007 jyldyń qazan aıyn­da Qostanaı oblystyq Jitiqara aýdanynyń halyq sotyna ótkizdi. Ol sot májilisin 3 aı ótkizip, taǵylǵan aıyppen belgilengen bap boıynsha jaza taǵaıyndaldy. Is – jekemenshik úıin buzýǵa, onyń materıalyn rastap bergen anyqtama. Sol úshin 10 myń teńge para aldy deıdi. Jaralǵan ­pen­­de­niń kúnádan amany joq. Onyń alý oıynda boldy ma, bolmady ma, muny bir Alla biledi. Aıtylmysh aqsha ulymnyń boıynan emes, ústel ústindegi gazet arasynan taby­lypty. Tergeýde solaı anyqtalǵan. Osy is Qostanaı oblystyq soty­nyń eki satysynda da ózgermeı bekidi. Adamdy jazalaýǵa bolady, biraq qylmysyna saı bap bermeı, jalǵan bappen jazalaý zańdy buzý, adam quqyǵyn qorlaý, dep Joǵar­ǵy Sotqa shaǵymdandyq. Olar da isti alyp, zerttep, jazany durys dep,isti ózgerissiz qaldyrdy. Amal joq, ádildik izdep respýb­lıkalyq Prokýratýraǵa shaǵym túsir­dik. Ony qaraǵan Bas Prokýror­dyń orynbasary isti ózgerissiz qaldyrdy. Sóıtip joǵarǵy satydaǵy oryn­dar tergeýshi men qalalyq sottyń jigin kiriktirip jazǵan sheshimderin oqyp, isti ózgerissiz qaldyra berdi. Osyndaı kedergilerge kezdesken qorǵaýshy Asanova ekeýmiz shaǵymdy qaıta daıyndap, 2009 jyldyń jel­toqsan aıynda respýblıkanyń Bas prokýrory Qaırat Mámıdiń jeke qabyldaýyn ótindik. 2007 jyldyń qazanynan 2009 jyldyń jeltoq­sa­nyna deıingi zań oryndaryna kirip­tar bolǵanyma kóńilimde úlken qaıaý, renjý qalǵan-dy. Alaıda sol aıda Bas Prokýratýranyń azamattardy qabyldaý bóliminde kezekshilik jasaıtyn eki qyzmetker Ba­qytjan Syz­dyqov pen Táýken Qa­ıyrlynyń kelgen adam­dardy sy­paıy qabyl­daýy, olarǵa erinbeı túsi­nik berip, ju­mys ja­saýy kóńili­mizdi kóterip, zań ornyna degen reni­shi­mizdi basty. Respýb­lı­kada túrli qyl­­­mystar jeterlik, ádil­dik iz­de­gen adam­dar da kóp. Torda ta­ryqqandar bar, olar úshin zaryqqan áke-sheshe, baýyr, jar men bala bar. Mine, solar iltıpat pen kóńilge zárý. Árbir túsinik pen baǵyt olar úshin dárý. Ony basynan kesh­ken jan ǵana biledi. Bas Prokýrordyń qabyldaýyna kirý úshin qujattar daıyndaý kezinde kúndelikti qabyldaýǵa kelgen úlken-kishili, ártúrli ult ókilderin kórdim. Olar qaı tilde túsinik alǵysy kelse, Táýken men Baqytjan erinbeı sol til­de egjeı-tegjeıli túsinik berip otyr­­dy. Qoǵamdyq oryndardyń ár­bir qyzmetkerleri osy azamattar se­kil­di jumys istese, halyq pen bılik arasy kirigip, el senimi artar edi. Hosh, sonymen ne kerek, 2010 jyldyń 11 qańtarynda Bas Pro­kýror Qaırat Mámıdiń qabyldaýyna kiretin boldyq. Baqytjan Syzdyqov pen ózge de kómekshiler bizge keńes­terin berip, joǵaryǵa kóterdi. Qabyl­daýda jıyrma shaqty adam boldy. Ártúrli ister. Olar bir-birine sáttilik tileıdi. Qýanyp shyqqan­dardy kómekshiler men qyzmetkerler de bólisip, kóńil bólip jatyr. Kezegimiz kelip Bas Prokýror Qaırat Mámıdiń qabyldaýyna kirdik. Ol kisi bizben sypaıy amandasyp, isimizdi surady. Aldymen qorǵaýshy zańdyq turǵyda shaǵymdy oqydy. “Ádeıi keldińiz, aqsaqal, oıy­ńyz­­dy aıtýyńyzǵa bolady”, – dedi Bas Prokýror. Men oıym men tile­gimdi aıt­tym. Yqylasymen tyńdap: “Qa­rııa, eldiń jaǵdaıyn siz de túsi­nip otyrsyz. Isti aldyryp, zerttep, ádildigin sheshemiz. Habaryn jazbasha beremiz”, – dedi ol. Shynaıy túsi­niktigine balam bosanyp aldyma kelgendeı qýanyp shyqtym. “Aqsaqal áli-aq qýanasyz”, – dep qyzmet­kerler de yqylas bildirdi. Bas Prokýrordyń narazy­lyǵy boıynsha is Joǵarǵy Sotta 2010 jylǵy 16 naýryzda Kollegııanyń tóraǵasy A.A.Qa­symov, quramy: O.S.Qojabaev, D.D.Nura­lın, N.K.Sıngalıeva, K.A.Shaý­harov, O.S.Qarabaev, qorǵaýshy D.S.Asanova jáne meniń qatysýym­men qaraldy. Olar bar máseleni baıyppen taldap, ózderiniń ádilettiligin kór­setip, bizdiń oıymyzdy erkin aıtýy­myzǵa múmkindik berdi. Adamger­shi­likteri mol zańgerler ekenin tanytty. Bas Prokýrordyń narazylyǵy negizinde taǵylǵan aıypty (statıany) ózgertip, jazany shektep, balamdy osyǵan deıin otyrǵan merzimimen bosatýǵa sheshim shyǵardy. Eki jyldan astam sheshimi tabylmaǵan is sheshilip, ádilettik jasaǵan Bas Prokýratýra men Joǵarǵy Sottyń is qaraǵan sot alqasyna rıza boldym. Biz, Qazaqstan halqy, elimizde ádi­lettik bolǵanyn, jazanyń da tárbıelik jaǵynan basym bolǵa­nyn qalaımyz. Zańnyń saqtalýy da qajettilik. Men otbasymnyń jáne urpaq­tarym­nyń atynan elimiz Bas Pro­ký­rory Qaırat Mámıge erekshe al­ǵys aıtamyn jáne osy meke­me­niń qyzmetkerleri: Qaıyr­ly men Ba­qyt­jan Syzdyqovqa, T.A.Qara­baevqa, Joǵarǵy Sottyń sýdıa­lary: A.A.Qa­­symovqa, O.S.Qoja­baevqa, D.D.Nura­lınge, N.K.Sın­ga­­lıevaǵa, K.A.Shaý­harovqa shy­naıy, aqsaqal­dyq alǵysymdy bil­diremin. Olarǵa degen tilegim: “Ádilettiktiń jan­kúıeri bo­lyp, el alǵysyna bólensin. Keıingi urpaq­tyń aq jolynyń ıe­leri bolyp, halyq qamqorshylary atan­syn. “Elin súıetin azamaty bol­sa, eli baqytty, azamatyna tilek­shi eli bolsa, azamaty baqytty”, degen. Alla eki jaǵymyzǵa da baqyt bersin!” Muhtar qajy QODENULY, eńbek ardageri. Qostanaı oblysy, Amangeldi aýdany, Amantoǵaı aýyly.