Keshe Prezıdent Nursultan Nazarbaev mektepke deıingi bilim berý mekemelerindegi oryn jetispeýshiligin tómendetý maqsatynda arnaıy ázirlengen “Balapan” baǵdarlamasynyń Astana qalasynda júzege asyrylý barysymen tanysty.
Astana ákimi Imanǵalı Tasmaǵambetov Elbasyna atalǵan baǵdarlamada qoıylǵan maqsattarǵa jetý úshin birneshe baǵyttarda jumys júrgizilip jatqanyn jetkizdi. Olardyń qatarynda óz maqsatynda paıdalanylmaǵan balabaqsha ǵımarattaryn kommýnaldyq menshikke qaıtarý, jańa balabaqshalar salý, jańa turǵyn úı keshenderiniń birinshi qabattarynan shaǵyn ortalyqtar qurý, memlekettik tapsyrys boıynsha jeke menshik balabaqshalar ashý, jeke ınvestısııalar esebinen balabaqshalar qurylysyn júrgizý sııaqty mindetter bar.
El Prezıdenti N.Á.Nazarbaev Mırzoıan kóshesindegi kúrdeli jóndeýden ótken 240 oryndyq №47 “Aq jelken” balabaqshasynyń ashylý saltanatyna qatysty. Elbasyn qoshemetpen qarsy alǵan baldyrǵandar men “Aq jelken” balabaqshasynyń tárbıeshisi Juldyz Jortkeeva Prezıdentke búldirshinderdiń boıynda patrıottyq sezim qalyptastyrý úshin Otanyna degen súıispenshilikti uıalatý turǵysynda tárbıelik jumystar júrgizýge basa mán beriletindigin baıandady. Osydan keıin búldirshinder Elbasyna án-taqpaqtar aıtyp, óz ónerlerin ortaǵa saldy. Sizge bizdiń balalar men pedagogıkalyq ujym atynan alǵysymdy bildirgim keledi. “Balapan” baǵdarlamasy aıasynda mynadaı úlken, keń de jaryq ǵımaratta otyrmyz. Bul úshin Sizge rızashylyǵymyz sheksiz, dep jetkizdi balabaqsha tárbıeshisi Prezıdentke óz qýanyshyn. Osy jerde Prezıdent balaýsa balǵyndarmen birge estelik sýretke tústi.
“Aq jelkenge” balalaryn jelkendi úmit jetelep kelgen ata-analardyń da Elbasyna degen alǵystary sheksiz. Dılnaz esimdi nemeresin alyp kelgen Jańabaı Nyǵmetjanov aqsaqal men jas ata-analar atynan sóz alǵan, kishkentaı Nurasyldyń ákesi Nurjan О́mirzaqov balalarynyń balabaqsha tabaldyryǵyn attaǵandaryna sheksiz qýanyshty ekendikterin jetkizdi. Al Astana gýmanıtarlyq kolledjiniń dırektory Ádilhan Júsipov Elbasyna atalǵan oqý ordasynyń jarty ǵasyrǵa jýyq ýaqyttan beri mektepke deıingi daıarlyq mamandyǵy boıynsha qos tilde mamandar daıarlap kele jatqandyǵyn, 2007 jyldan osyndaı mamandar qatarynyń 5 ese ósip otyrǵanyn habarlady.
Nursultan Ábishuly jınalǵandarǵa arnaǵan sózinde jas urpaqtyń óz qatarlastarymen birge oınap-kúlip ósýinde balabaqshanyń orny erekshe bolatyndyǵyn, búgingi búldirshinder qýanyshyna óziniń de ortaqtas ekenin aıta kele, balǵyn bóbekterge baqytty bolyńdar degen atalyq tilegin bildirdi.
1989 jyly salynǵan “Aq jelken” balabaqshasynyń aýdany 2716,9 sharshy metrdi quraıdy. Bul ǵımaratta buǵan deıin Almaty aýdanynyń ákimdigi ornalasqan bolatyn. Atalǵan ǵımaratty qalalyq bilim júıesine qaıtaryp, ony qaıta jabdyqtaý úshin “Jol kartasy” boıynsha 341,8 mln. teńge bólingen.
Búgingi kúnge qarasty elordada qaıtarylyp alynǵan 1515 oryndy qamtıtyn 10 balabaqsha jóndelip, ashylýǵa daıyn. Aldaǵy shilde, qyrkúıek aılarynda taǵy 5 balabaqsha qurylysyn salý josparda tur, ol 890 oryndy qamtamasyz etpek. Jyl sońyna deıin 2405 oryndyq 14 balabaqsha paıdalanýǵa beriledi.
Sonymen qatar, Astana qalasynyń ákimdigi 2440 oryndy qamtıtyn 10 jańa balabaqshanyń qurylysyn júrgizýde. Onyń 1000 oryndyq tórt nysany aǵymdaǵy jyly tapsyrylyp, jyl sońyna deıin 1440 oryndyq 6 balabaqsha iske qosylady. Sondaı-aq shilde-qyrkúıekte turǵyn úı keshenderiniń birinshi qabattarynda 3509 orynǵa arnalǵan 15 shaǵyn ortalyqtar ashý josparlanǵan.
* * *
Astananyń mektepke deıingi bilim berý mekemelerindegi oryn jetispeýshiligin azaıtý úshin “Balapan” baǵdarlamasynyń sheńberinde jańadan balabaqshalar iske qosylýda. Mysaly, №40 “Qulpynaı” jáne №51 “Altyn sandyq” osy sanattaǵy balabaqshalar. Atalǵan balabaqshalarǵa 2-6 jas aralyǵyndaǵy balalar qabyldanbaqshy. Buryn úıde de, túzde de analyq mindet pen elimiz damýyna úles qosýdy qatar alyp júrgen jas analardy balabaqsha máselesi qınaıtyn. Onyń kúrmeýi Elbasymyz halyqpen tikeleı baılanysqa shyqqan kezde kelip túsken ótinishter arqasynda ońtaıly sheshile bastady. Astana qalasynda 2010 jyly ashylýǵa tıis 24 balabaqshanyń 14-i mekemelerden qaıtarylyp alynǵan ǵımarattar. Olar kúrdeli jóndeýden ótkizilip, jyl sońyna deıin balalar ıgiligine aınalmaq. Qalǵan 10-y jańadan boı kóteretin bolady. 9 mamyrda balalarǵa aıqara esik ashatyn №51 “Altyn sandyq” balabaqshasy buǵan deıin “Qazaqstan temir joly” kompanııasyna” tıesili bolǵan. Moskovskıı kóshesinde kúrdeli jóndeýden ótip, tolyqqandy daıyn turǵan “Qulpynaıdyń” ǵımaraty taıaý ýaqytqa deıin “Astana aqshamy” men “Vechernıaıa Astana” gazetteriniń redaksııalary bolǵan-tyn. Boıaý ıisi ańqyp, alystan qyzyldy-jasyldy bop kóz tartyp, tap-taza kúıinde kóńil qýantyp turǵan bul balabaqshalardy qyzyqtaýǵa kelgen ata-analar da, jas balalar da máz. Uıyqtaıtyn, jatyn bólmelerinde tizilip turǵan kereýetter, oıyn bólmesi, ashanany kórgende balaqaılardyń paıdaly ýaqyt ótkizýine senimdi bolasyz. Al aýlada tebetin átkenshekter men qalashyqtar, syrǵanaıtyn oryndar ornalasqan. Bunyń barlyǵy da balalar úshin qaýipsiz materıaldardan jasalǵan eken. Onyń ústine tárbıeshilerge ótkizilgen qatań baıqaý sábılerdiń jaqsy tárbıelenýin qamtamasyz etedi. “Altyn sandyq” 265 balaǵa eseptelgen. 402,8 mln.teńgege salynǵan qurylys qysqa ýaqyt ishinde tolyq aıaqtalyp otyr. Taǵy bir qýantarlyǵy ashylǵan balabaqshalardyń barlyǵynda da tárbıe jumystary memlekettik tilde júrgiziletin bolady. Osyǵan deıin de bulardan bólek “Eýropalyq”, “Táýelsizdik” turǵyn úı keshenderinde jarty kúndik balabaqshalar paıdalanýǵa berilgen bolatyn.
Búgingi kúni Astana qalasynda balabaqshaǵa ornalasýǵa 34 myńnan astam bala tirkeýde turǵan kórinedi. Al oryn jetispeýshiligi 28 myńdy kórsetip otyr. Astana qalasy ákimdigi bergen aqparat boıynsha bıyl kezekte turǵan balaqaılardyń 42,8 paıyzy orynmen qamtylmaq.
Ábdirahman QYDYRBEK, Venera TÚGELBAI, Sýretti túsirgender S.BONDARENKO, B.OTARBAEV.