1996 jyly Prezıdent Jarlyǵymen 1 Mamyr elimizde Qazaqstan halqynyń birligi kúni merekesi dep atalatyn boldy. Kóktem merekesin erekshe atap ótý, jyly júzben kóshede kezdesý, dostaryńmen birge bolý sııaqty keńestik kezeńnen bastaý alatyn ıgi dástúr táýelsizdigin alǵan elimiz úshin de óziniń mańyzyn joıǵan joq.
Biz kópetnosty bolsaq ta, jer men el ortaq, oıymyz bir jerden shyǵyp otyr. Mereke kezinde el turǵyndary kezdesken kezde olar bir-birin quttyqtap qana qoımaı, otbasyna, eline jáne jerine degen súıispenshiligin de pash etedi. Qysqasy, 1 Mamyr – halyqtyń basyn qosatyn, ár túrli festıvaldermen, án jáne bımen kómkerilgen erekshe mereke. О́skemen qalasy ákiminiń orynbasary bolǵan kezimde erekshe tebirenispen osy merekeni atap ótýge daıyndalatynmyn. О́ıtkeni, bul – eldiń erekshe áspetteıtin merekesi. Elimizdegi ár etnostyń áni men sazy, myń buralǵan bıi úılesimdilik taýyp, kelisim men beıbit ómirge úndeıdi. Osy jerde Elbasynyń el halqynyń jaı-kúıin sezine alatyn erekshe qasıeti barlyǵyn da tilge tıek etkim keledi. Merekeniń Qazaqstan halqynyń birligi merekesi kúni dep atalýynyń ózi halyqtyń kóńil-kúıin dóp sezine bilý dep túsingen jón. Memleket ózara senim men qurmetke laıyq ómir súrýdi qamtamasyz ete bilse, sol senimnen shyǵýdy senen de kútedi.
Elimizde Qazaqstan halqy Assambleıasy Memleket basshysynyń kóregendiginiń, alysty boljaı alatynynyń arqasynda júzege asty. Assambleıa barlyq etnostyń fılosofııalyq ómiriniń aǵysy ispetti. Etnosaralyq qarym-qatynastar ınstıtýty bir-birińdi syılaýǵa, ózara túsinisýge ǵana emes, sonymen qatar, árbir etnos pen jeke adamnyń ishki jandúnıesin tanýǵa da úıretedi. Ortaq iste bir-birimizge keshirimmen qaraýǵa, ári-beriden soń bir-birimizdi qurmetteýge shaqyrady. Iаǵnı, qoǵamdaǵy adamdar qarym-qatynasynyń úılesimdiligine úndeıdi. Olaı bolsa, Assambleıa etnosaralyq qarym-qatynastardyń damýyna, halyqtyń birligin saqtaýǵa erekshe úles qosyp keledi dep tolyq senimmen aıtýǵa bolady. Etnosaralyq qarym-qatynastardy tereńdetý tek kıim kıip, án aıtý ǵana emes, ol qazirgi zamanǵy memlekettilikti qurý da bolyp tabylady. Memlekettilikti qalyptastyrý jastardyń aǵa urpaqqa qalaı qaraıtyndyǵymen de anyqtalady. Jastar otbasylyq, memlekettik dástúrler arqyly Qazaqstanda óziniń ornyn tabýǵa umtylýy tıis. Bul – óte mańyzdy.
Júrgizilip jatqan reformalardyń jetistigi týraly kóp aıtamyz. Bylaı qarasańyz, sol reformalar halyqtyń jaǵdaıyn jaqsartýǵa baǵyttalǵan. Ál-aýqattyń jaqsarýy maǵan bere qal emes, men memlekettiń órkendeýine nendeı úles qosa alamyn degen paıymnan týyndaǵany jón. Taǵy bir aıta keterligi, Memleket basshysy memlekettik tildiń mańyzyn ashyp kórsetti. Memlekettik Ánuran men Memlekettik Tý sııaqty memlekettik tilde elimizdiń sımvoly bolyp tabylady. Tilderdiń “úshtuǵyrlyǵyn” ustanyp kele jatqan bizderdi álemde órkenıet kóshindegi elder sanatynda qabyldaıdy. Jastardyń kóp til bilýi meni qýantatyny da ras. Memlekettik til kerek pe dep qazir eshkim talqylamaıdy, óıtkeni, ol bizdiń ómirimizdiń mánine aınalyp úlgerdi. О́mirdiń ózi bizdiń osy tildi ustanatynymyzdy aıqyndap berdi. Kez kelgen tildi bilý – úlken baılyq.
Svetlana FERHO, Májilis depýtaty.