1 Mamyr merekesin biz memlekettik merekeler qatarynda qaldyryp otyrmyz, óıtkeni, ol halyqtyń tól merekesine aınaldy. Ary-beriden soń bul Naýryz merekesiniń zańdy jalǵasy ispettes. Qazaqstan halqynyń birligi kúniniń erekshe atalyp ótýiniń ózi qoǵamymyzdyń nyǵaıyp, qalyptasyp bolǵanyn kórsetedi.
Qazaqstan halqynyń birligi kúnin erekshe áspetteý elimiz úshin ne beredi degenge kelsek, ázirge Qazaqstan halqyn qazaqtildiler men orystildiler dep sanamasa, eshkim eshkimdi ultyna jáne basqa da erekshelikterine qarap bólip jatqan joq. “Men eshqaıda ketpeı, Qazaqstanda qaldym, sondyqtan maǵan erekshe kózqaras kerek”, deıtin ýaqyt ta áldeqashan ótip ketken. Elden ketkender ketip, qalǵandary qazaqstandyq bolyp qalyp, qoǵam ornyǵa bastady.
Kóp ultty halyqtyń tarıhy da bir. Biz kóptegen qıyndyqtardan birge óttik. Ásirese, qazaq halqynyń basynan ótkergen qıyndyqtary jeterlik, sonyń ishinde jońǵarlarmen soǵys aýyr tıgeni barshamyzǵa aıan. Qaısar halyq elin, jerin aman alyp qaldy. Táýelsizdik alýymyzdyń ózi kezekti tarıhı kezeń. Keńestik kezeńnen qalǵan ekonomıkany jańa satyǵa kóterýdiń ózi ońaı bolǵan joq...
Negizgi maqsatymyz – damyǵan ekonomıkasy bar, turaqtylyǵy myǵym Qazaqstan qurý. Turaqtylyqty saqtaı otyryp, urpaǵymyzǵa, bala-shaǵamyzǵa artymyzda damyǵan, órkendegen el qaldyrýymyz kerek. Táýelsizdik alǵannan keıingi jyldary Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev etnosaralyq qarym-qatynastardy ary qaraı damytýǵa erekshe mańyz berdi. Bul – qajet úderis edi. Qazaq tili men mádenıetin órkendetýmen qatar, ózge etnostardyń tól tili men mádenıetin nazardan tys qaldyrmaý máselesi de sol kezderde qoldaý tapty. Osy maqsatpen 1995 jyly Qazaqstan halyqtarynyń (keıin halqy dep atalatyn boldy) Assambleıasy qurylǵany belgili. 2007 jyly Konstıtýsııaǵa engizilgen ózgeristerge sáıkes, elimiz joǵarǵy zań shyǵarýshy organyna Assambleıadan ár túrli etnostardyń ishinen saılanýǵa 9 oryn berildi. Sonyń ishinde ózimniń de bar ekenimdi aıta ketýim kerek.
Osy rette qaı etnostan saılanǵan depýtat solardyń múddesin kúıttep ketedi, degen de jańsaq pikirler týyndady. Bul oraıda Memleket basshysy Assambleıadan saılanǵan depýtattar eshqandaı ulttyń múddesin qorǵamaıdy, birtutas halyqtyń qamyn qarastyratyn bolady degendi ashyp aıtty. Qazir Assambleıa janynan sarapshylar keńesi qurylyp otyr. Jalpy, munda sońǵy jyldary sarapshylar men ǵalymdar tartylyp, onyń jumysyn jańa deńgeıge kóterdi. Meniń paıymymsha, Assambleıa óskeleń urpaq tárbıesine erekshe den qoıýy kerek. Jastar óz eliniń patrıottary bolýy tıis. Árıne, otansúıgishtik otbasylyq tárbıeden bastalýy kerektigi aıtpasa da túsinikti. Sol sekildi týǵan jerge degen qurmet te memlekettik tildi bilýden bastalady. Ony bilý talap turǵysynan qolǵa alynǵany jón. Eresek jasta qalaı úırenemiz degender de bar. Biraq men olarǵa únemi aıtyp júremin, eger tildi úırene almasań da dástúr men saltty qurmetteýge mindettisiń dep.
Mine, ózara syılastyq osyndaı ıgi dástúrlerdiń qalyptasýyna ózindik jol salady. Qazaq mádenıeti men tili jalpymyzdyń dińgegimiz bolsa, sony bilý arqyly biz ózimizdiń de tól mádenıetimiz ben tilimizdi tanı bastaımyz. Eldi, jerdi súıý halqymyzdyń ortaq ıgiligin saqtaı bilý basty maqsatymyz bolýǵa tıis.
Egor KAPPEL, QHA-dan saılanǵan Májilis depýtaty.