«Eles qýǵan saıypqyran»

Ekshn janryndaǵy ǵylymı-fantastıkalyq kartınanyń tusaýy kesildi

Sońǵy kezderi aıaq alysyn nyqtap, kórermen qaýymdy kádimgideı eleńdetip otyrǵan «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń jańashyl jumystaryna tileýles kóńilmen ondaǵy qolǵa alynǵan árbir jobaǵa, árbir jańa týyndyǵa sáttilik tilep, shyqqan fılmderdiń birin de qalt jibermeýge tyrysyp júrgenimiz ras. Mine, jaqyn kúnderi «Qazaqfılm» kınostýdııasy kezekti, túsirilýi bólek týyndysyn – «Eles qýǵan saıypqyran» atty  ǵylymı-fantastıkalyq elementteri bar  kórkem fılmdi birden eki tilde tartý etkeli otyr. Shyndap kelgende, jańa fılm ekshn janryn jaqsy kóre­tin kórermenderdiń kóńilinen shyǵýy tıis. Birden aıta ketý kerek, blokbaster aýqymdy spes­effektilerimen, sapaly grafıkasymen erekshelenedi. Kartınany áý basta álemdik prokatqa shyǵarý kózdelgendikten, Krıstanna Loken («Termınator-3: Kólikter kóterilisi») jáne Armand Assante («Odısseıa», «Gangster») sııaqty gollıvýdtyq juldyzdardyń bul fılmge túsýge kelisim be­rýi kezdeısoqtyq emes. Sol sııaq­ty, qazaqstandyq ekshn Alla Pýga­chevanyń jıen nemeresi Nıkı­ta Presnıakov syndy tanymal adamdar men óz akterlerimiz – Sanjar Mádıev, Ásel Saǵatova, Kamıla Ermekovalardy úlken ekranǵa shyǵaryp otyr. Fılmniń prokatqa shyǵýyna oraı ótkizilgen baspasóz máslı­hatynda túsirý toby jan-jaqty suhbat berip, basty rólderdegi Sanjar Mádıev pen Nıkıta Pres­nıakovtar qyzyqty da qıyn sátter týraly áńgimeledi. Al túsirý alańynda «Tıgr» degen laqap atqa ıe bolǵan kartına rejısseri Marına Kýnarova fılmdi álemdik kıno aıdynyna shyǵarý úshin Ýma Týrman, Monıka Belýchchı sııaqty mega-juldyzdardyń da shaqyrylǵanyn aıtady. Eń qyzyǵy, olar qazaqstandyq kartınaǵa túsýge kelisim de bergen. Tipti, ár kartınasy úshin 3 mıl­lıon AQSh dollarynan kem suramaıtyn Ýma Týrman keńdik ­ tanytyp, 1 mıllıonǵa da Qa­­zaqstanda jumys isteýge kelisken. – Alaıda, qazirge biz úshin bul da qymbattaý. Qarjymyz esepteýli bolǵandyqtan, álemdik deńgeıdegi qalaǵan juldyzdarymyzdy sha­qyra almadyq. Menińshe, alda­ǵy ýaqytta bizdiń akterler de gol­lıvýdtyq kartınalarǵa túse bastaıdy. Al Loken men Assan­teniń keıipkerleri – amerı­kalyqtar, son­dyqtan da biz úshin de bul ról­derdi oryndaıtyn akter­ler­diń amerıkalyqtar bolǵany ma­ńyzdy edi, – deıdi rejısser. Sonymen, «Qazaqfılmniń» kartınasyna túsken amerıkalyq akterlerdi Nastıa Temkına men Vladımır Eremınder dýblıaj­daǵan. Osy arada, kóptegen Gol­lıvýd juldyzdaryn, onyń ishinde Al Pachınony oryssha «sóıletken» ózi rejısser ózi ataqty akter Vladımır Eremın ekenin eske sala ketýge bolady. Qysqasy, otandyq prokat­qa joldama alǵan «Eles qý­ǵan saıypqyran» fılmi ma­myr-maýsym aılaryna qaraı kóptegen elderde kórsetile bas­taıdy. Fılm prodıýseri Ernar Málikov Santa Monıkadaǵy iri kınobazarda kartınany prokatqa alýǵa qyzyǵýshylyq tanytqan kompanııalar mundaı ekshndy áıel adam túsirgenin bilgende úlken tańdanys bildirgenderin aıtady. Fantastıkalyq elementteri bar, shytyrman oqıǵalyq údedegi janrlyq fılmde qazirgi kompıýterlengen zamananyń bolashaqta adam ómirine tıgizer yqpaly bas­ty taqyrypqa shyqqan. Fılm jelisi boıynsha ǵylymı tehnologııalarmen aınalysatyn «Global Securiti» atty korpora­sııa álemdegi qylmyspen kúresý maqsatynda GS-kod oılap tabady. Biraq, bul – oılap tabylǵan tehnologııanyń qoǵamǵa qajetti bir qyry ǵana. Ony oılap tabý­shylardyń túpki maqsaty – «Eles» júıesin engizý arqyly adam sanasyn basqarý jáne osy jolmen túrli qıturqy áreketterin oryndatý edi. О́zderiniń túpki maqsatyn júzege asyrmaq bolǵan top ókilderi Tımýr atty polıseı jigittiń súıgen qyzyn qylmysqa ıtermeleıdi. Al Tımýr súıiktisin jalǵan jaladan arashalap qalý úshin ólimge bas tigedi. Keıin ań­ǵal jigit ańdamaı júrip, qylmys áleminiń «qýyrshaǵy» bolǵanyn túsinedi. Biraq óte kesh. Sebebi, «eles qýamyn» dep júrip, jumysynan, dostarynan birjolata aıyrylyp tynǵan jigittiń endigi maqsaty – kek alý. Ashynǵan jan degenine jete me, teris pıǵyldy adamdardyń áreke­tin áshkerelep, kúlli adamzatty tónip kele jatqan qaterden qutqara ma? «Eles qýǵan saıypqyran» fılmi búgingi qazaq kınosynyń jańasha izdenis órisin taǵy bir márte dáleldeı túskendeı. Ope­ratorlyq sheberlik, dınamıkaǵa qurylǵan sıýjet, qazirgi kompıý­terlik grafıkanyń jetistikteri meılinshe paıdalanylǵan. Ekshn janry bolǵandyqtan munda ur da jyq kórinister jeterlik. Biraq, barlyq qoıylymdar, kas­kaderlik trıýkter, kásibı deńgeıde oryndalǵan. Tutastaı alyp qara­ǵanda, zamanaýı kıno talaptaryna saı, kórermenderdiń búgingi tańdaǵy suranysyn esepke ala otyryp, gollıvýdtyq formatta túsirilgen zamanaýı fılm dep paıymdaýymyzǵa bolady. Fılmniń prokat jelisi ha­lyqaralyq deńgeıde qamtylýy úshin Gollıvýd jáne Reseı jul­dyzdary shaqyrylypty. Basty rólderdiń biri – erjúrek polı­seıdi somdaǵan Sanjar Mádıev. Hakerdiń rólindegi reseılik ánshi Alla Pýgachevanyń jıen neme­resi Nıkıta Presnıakov ekenin joǵaryda aıttyq. Basty keıipkerlerge bóget jasap, olardyń jolyn kesken Rásh esimdi arýdyń rólin aktrısa Krıstanna Loken somdaǵan. Kıno áleminde talantty sse­­narııshi retinde tanylǵan Ma­rına Kýnarovanyń alǵashqy rejısserlik jumysy «999» atty drama janrynda túsirilgen tolyq­metrajdy kórkem fılm. Jas ta bolsa bul rejısserdiń qıyn da kúrdeli ekshn janryna batyl qadam jasaýy jáne de ony óz deńgeıinde atqara bilýi qýanarlyq jaı. Aınash ESALI, «Egemen Qazaqstan». ALMATY.