Qazaq kesteli sóz órnegin eńkeıgen qarııasynan, es kirgen balasyna deıin qurmet tutady. Sol sózdi pir tutyp kele jatqan aqyn Nurlan QALQANYŃ «Mızam shýaq» dep atalatyn jańa jınaǵy «Jazýshy» baspasynan jaryq kóripti.
Aqyn – halyqtyń qurmet tutatyn asyl adamy. Qazaq poezııasynda óz qoltańbasyn qalyptastyryp kele jatqan Nurlan Qalqanyń óleńderi oqyrman júregine jol tabýda. Qara óleń uıqasyndaǵy túıdek-túıdek jyr shýmaqtary otanshyldyq rýhqa bastaıdy. Aqyn tabıǵat tylsymyna tek tańdana kóz tigip, kórkem sózben kómkere salmaıdy. Jandy sýretpen sóıletedi. Kindik qany tamǵan qasıetti mekenin jumaqtan kem kórmeıdi. Qurǵaq qııaldyń jeteginde ketpeı, oı túıindeýge talpynady. «Týǵan jerden ne bar eken qasterli», dep jyrlaıdy Nurlan.
Kitaptyń «Syrymdy aıtam» degen bólimi tutas júrekjardy tolǵanysqa toly. Qurylymy men pishini ár alýan, mazmuny men ıdeıasy saryndas óleń joldary oqyrmanǵa qoǵamnyń búgingi kórinisin aıshyqtap beredi. Aqyn munda qyzyldy-jasyl dúnıege baılanǵan jumyr basty pendelerge naz aıtady. «Baıansyz baılyqtan baq izdegen» toǵyshar jandarǵa nalıdy. Bes kúndik jalǵannyń opasyz ýaqytyn óleńge qosqan avtor ishtegi bar qupııasyn oqyrmanǵa jaıyp salady.
«Buryn qandaı edim men, búgin qandaı, Aýyr tartyp bara ma júgim sondaı» dep tolǵanady.
Aqyn azǵyndyq jıi oryn alatyn ortany syn sadaǵyna iledi. Beıkúná jastyq shaǵyn saǵynady. «Shaıtan oılar qaýmalap, azǵyra bastaǵan» qazirgi kezeńin halyqtan jasyrmaıdy. Tunyq shyǵarmashylyqtyń qaınarynan qanyp ishken aqyn ádemi óleń joldaryn qoǵamnyń aınasyna aınaldyrady. О́kinishti ómir men qatygezdikke qurylǵan qoǵamnyń kóleńkeli tustaryn óziniń ishki daýysy arqyly ashýǵa talpynys jasaıdy.
Aqyn halyqty solqyldaq uran sózben aldarqatyp, jyltyraq jyrmen aldaýǵa umtylmaıdy. Qazaqtyń tarıhynan oı qozǵap, ónegeli ómirinen dáıek izdeıdi.
«Kindigimdi shyr etkende kesken jerim, Keń dalada alańsyz ósken edim. Hantáńiri muzart shyń – appaq arym, Er Raıymbek urpaǵy desken elmin», dep bir túıin tastaıdy.
Adamgershilik pen ardyń isin órnekti sózimen álpeshtegen aqyn tól shyǵarmashylyǵynyń shyńyn táýbemen támamdaıdy.
Oqyrmanyna júrek túbindegi syryn aqtarǵan aqyn toǵyz aı, toǵyz kún kóterip ómirge ákelgen asyl anasyn ystyq mahabbatpen jyrlaıdy:
«О́mirdiń mánin jastaı uǵynǵanym Anashym, ózińsiń ǵoı jyrym, baǵym. Taǵdyrdyń taýqymetin tartyp júrip, О́sirdiń, daýyldar da jyǵylmadyń». Ádemi, áserli shýmaq. Áıel zaty qashanda – aıaýly ana, ádemi qaryndas, asyl ápke, dep qyzdar qaýymyn azǵyndatyp almaıyq deıdi. Soqyr sezim jigitterge jıirkene qaraıdy.
«Áıel degen – Alla bergen qyzdaryń, Qamyn oılap, júrek talaı syzdady. Erkelep kep asylǵanda moınyńa, Erip keter kóńildegi muzdaryń», – jany jaısań jandardyń júrek sózin jetkizedi.
Baqyt týraly bylaı deıdi:
«Baqyt degen – týǵan jerde júrgeniń, Baqyt degen – qýanǵanyń, kúlgeniń. Baqyt degen – joq izdegen ár kúniń, Baqyt degen – táýbe dep ómir súrgeniń».
Kitaptyń basty qundylyǵy – jyr joldaryndaǵy adamgershilik pen mahabbat, taǵylym men tálim, meıirim men izgilik izderi. Bulardyń bári de máńgilik taqyryp. Buǵan árkim óz topshylaýymen keledi. Nurlan Qalqada sol dástúrdi jalǵastyrǵan. Tek jalǵastyryp qoımaı, ádemi túıinder jasaǵan. Jyr jınaǵy osynysymen qundy, qunarly.
Qýanysh TÚNǴATAR.