Elimizdiń Táýelsizdik mereıtoıy qarsańynda Qazaqstannyń Ulybrıtanııadaǵy Elshiligi Táýelsizdik jyldaryndaǵy jetistikteri týraly «Kazakhstan at 30: The Awakening Great Steppe» («Qazaqstannyń 30 jyldyǵy: jańǵyrǵan Uly Dala») atty kitabyn jarııalady. Kitapta sońǵy úsh onjyldyqta elimizdiń túrli salalarda qol jetkizgen tabystaryna sholý jasalǵan. On bes esseden turatyn jınaq túrinde daıyndalǵan kitaptyń avtorlary – bedeldi brıtanııalyq, halyqaralyq jáne qazaqstandyq sarapshylar. Sizderdiń nazarlaryńyzǵa osy kitaptyń taraýlarynyń birin –Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń memleketimizdiń qalyptasýy men jańa astanamyzdyń negizin qalaýdaǵy róli týraly esseni yqshamdap usynamyz. Esseniń avtory – Qurama Koroldiktiń burynǵy Qorǵanys memlekettik mınıstri, sondaı-aq Elbasy ómirbaıanynyń avtory Djonatan Eıtken.
«О́z memleketiniń negizin qalaýshy» degen anyqtama – asa mańyzdy jáne ilýde bireýge buıyratyn tarıhı ataq. AQSh-ta Djordj Vashıngtondy, QHR-da tóraǵa Maony, sondaı-aq birqatar shaǵyn elderdegi sanaýly ult kóshbasshylaryn osy ataqqa laıyq deýge bolady. Qazaqstan Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵy Nursultan Nazarbaevtyń óz memleketiniń negizin qalaýshy álemdik qaıratkerler qataryndaǵy mártebesin anyqtaýǵa jaqsy múmkindik. 2008 jyly, Prezıdent Nazarbaev áli qyzmetinde bolǵan kezde, onyń ómirbaıanyn túıindeı kele men ony modern dáýirindegi ulttyq memleketterdiń negizin qalaýshylar qatarynan oıyp turyp oryn alýǵa laıyq dep tujyrdym. Osy oıymdy ózine aıtqanymda, ol qarsy boldy. Sonda men grek fılosofy Sofokldyń «Keıde kúnniń qanshalyqty keremet ótkenin túsiný úshin keshke deıin kúte turýǵa týra keledi» degen áıgili dáıeksózin alǵa tarttym. Prezıdent Nazarbaev aýdarmashysynan Sofokldyń danalyǵyn qaıtalaýdy surady. Sodan soń ol: «Kesh boldy dep kim aıtty?!» dedi.
On bes jyl buryn, Nursultan Nazarbaevtyń Batystaǵy alǵashqy ómirbaıanyn jaza bastaǵan kezimde, onyń saıası danalyǵyna baǵa berýge asyqpaǵan edim. Qazir tartynýdyń qajeti joq. Qazaqstannyń ishki turaqtylyǵy men halyqaralyq arenada moıyndalýy ony HH jáne HHI ǵasyrlardaǵy memlekettik qurylystyń Ortalyq Azııadaǵy ǵana emes, álemdik sahnadaǵy eń úlken jetistikterdiń birine aınaldyrǵany sózsiz. Budan shyǵatyny, osy jetistiktiń sáýletshisi jáne oryndaýshysy retinde Nursultan Nazarbaev óz memleketiniń negizin qalaýshy álemdik qaıratkerler qatarynda dáriptelýge laıyq.
Sondyqtan da osynaý mereıtoılyq kezeńde kelesideı suraq qoıý oryndy: Tuńǵysh Prezıdent Nursultan Nazarbaevqa tarıhta osyndaı tamasha iz qaldyrýǵa múmkindik bergen ne nárse? Ony shabyttandyrǵan, alǵa jetelegen qandaı kúsh jáne onyń kóshbasshylyǵynyń syry nede? Mundaı máselelerde syrtkózdiń pikiri paıdaly bolýy múmkin. Kóptegen batystyqtar sııaqty, men de 2006 jylǵy Astanaǵa (ol kezde astana solaı dep atalatyn) alǵashqy saparyma deıin Qazaqstan týraly eshteńe bilmeıtin edim. Biraq aıryqsha sebeptermen men bul eldiń basshysy týraly jaqsy habardar boldym. 1990-jyldardyń basynda men Premer-Mınıstr Djon Meıor Úkimetinde Ulybrıtanııanyń Qorǵanys memlekettik mınıstri boldym. NATO-lyq ózge de seriktesterimizben birge bizdi, qorǵanys jónindegi mamandardy, postkeńestik elderdegi erkin ıadrolyq qarý máselesi qatty alańdatatyn. Táýelsizdik alǵan Qazaqstan memleketi osy máseleniń qaınaǵan ortasynda boldy, óıtkeni taban astynda ol óz aýmaǵynda ornalasqan qurlyqaralyq ballıstıkalyq raketalardyń (QBR) 1200-den astam ıadrolyq oqtumsyǵynyń saqtaýshysy bolyp shyǵa keldi. Osynaý jappaı qyryp-joıý qarýy 1991 jyldyń jeltoqsanyna deıin Kremldiń baqylaýynda boldy. Sodan bylaı olar Qazaqstannyń menshigine ótken-di.
Batys áleminiń ıadrolyq qarý jónindegi barlaý qyzmetterinde Qazaqstannyń kenetten óz menshigine ótken ıadrolyq arsenalyna qatysty jospary jaıly qaýesetter gýlep turdy. Qazaqstan Reseı men Qytaı sııaqty alpaýyt kórshileriniń yqtımal shabýylynan saqtaný úshin ıadrolyq derjavaǵa aınala ma? Nemese keı zymyrandaryn satýy múmkin be? Sol sııaqty bul zymyrandarǵa tóngen terrorıstik qaýip bar ma, eger bolsa, onyń aldyn qalaı alýǵa bolady? Eshkim eshteńe bilmeıtin. Bar biletinimiz – osy jáne osyǵan baılanysty basqa da strategııalyq máselelerde sheshim qabyldaıtyn adam Nursultan Nazarbaev edi.
Keńes Odaǵy ydyraǵannan keıingi jyldary Prezıdent Nazarbaev Amerıka men onyń odaqtastaryn ıadrolyq máselege qatysty saıası danalyǵymen tánti etti. AQSh Memlekettik hatshysy Djeıms Beıkermen alǵashqy kezdesýinde N.Nazarbaev óziniń keńestik zymyrandardy Qazaqstan aýmaǵynda saqtaýǵa o bastan qarsy bolǵanyn túsindirdi. Ol keńestik úkimettiń Semeı aımaǵyndaǵy ıadrolyq synaqtarynyń óz memleketi men halqyna tıgizgen jan túrshigerlik zalalyn sóz qyldy. Ol oqtumsyqtardy Qazaqstannan shyǵarý jáne memleketin ıadrolyq qarýsyzdandyrý máselesinde Vashıngton jáne Máskeýmen barynsha yntymaqtasýǵa daıyn ekenin jetkizdi.
Osy maqsattarǵa jetý úshin júrgizilgen qupııa kelissózder uzaq jáne kúrdeli boldy. Prezıdent Nazarbaev olardy óz elinde saıası abyroımen jáne sheteldik áriptesteri aldynda kásibı qurmetpen aıaqtady. Álemdik áskerı derjavalardyń elıtalyq oıynshylarynyń qurmeti ol Qazaqstandy ıadrolyq qarýsyzdandyramyn dep ýáde bergen kezde tamsanysqa ulasty. Nursultan Nazarbaev ult kóshbasshysy retinde tanylǵanǵa deıin-aq, HH ǵasyrdyń aıaǵyndaǵy qarýsyzdaný qozǵalysynyń, ásirese Halyqaralyq ıadrolyq qoǵamdastyqtyń yqpaldy tulǵalarynyń aldynda qurmetke ıe edi.
Burynǵy Qorǵanys mınıstri retinde osy tarıhtyń birazynan habardar maǵan, baspager N.Nazarbaevtyń ómirbaıanyn jazý múmkindigi týraly usynys aıtqanda ekiudaı sezimde boldym. О́z basym Prezıdentti alystan baqylap júrsem de, á degende onyń ómirbaıanyn jazýǵa asa qulyqty bola qoımadym. Astanadaǵy alǵashqy kezdesýimizde Prezıdentke túsindirgenimdeı, batys oqyrmandarynyń senimin joǵaltyp almaý úshin men tek shynaıy jáne naqty tarıhı ómirbaıan jaza alatyn edim. Alaıda keńestik-kommýnıstik saıası ádebıetterde tárbıelengen kez kelgen kóshbasshy úgit-nasıhatqa toly agıografııalyq shyǵarma kútetin bolar dep boljadym.
Prezıdent Nazarbaev meniń avtorlyq dılemmamdy jaqsy túsindi. О́zi de kitapqumar adam, ol meniń osyǵan deıingi jazbam – AQSh-tyń burynǵy prezıdenti Rıchard Nıksonnyń 670 betten turatyn ómirbaıanymen tanysqan eken. «Siz Nıkson týraly ádilin aıtqan kitap jaza aldyńyz, onyń ishinde oǵan qatysty kóptegen syn-eskertpeler de bar. Sonda sizdi qınap turǵan ne másele?» dep surady Nazarbaev.
Alaıda birneshe máseleni aınalyp ótý múmkin bolmady. Qazaqstandaǵy baspasóz bostandyǵyn Londondaǵy nemese Vashıngtondaǵy baspasóz bostandyǵymen salystyra almaısyz. Solaısha, yqtımal avtor men keıipker arasyndaǵy qyzý talqydan keıin Prezıdent Nazarbaev: «Sonymen, sizdiń aıtpaǵyńyz, maǵan senińiz deısiz. Durys pa?» dep surady. «Durys». Prezıdent ústeldiń arǵy betinen eńkeıe berip, maǵan jaqyndady da, kózime muqııat qarady. Júrek shymyrlatar tynyshtyq ornady. «Jaraıdy, sendim sizge», dedi ol.
Prezıdent sol sózinde turdy. Sodan keıingi eki jyl ishinde ol maǵan 27 saǵattan astam ýaqytyn arnap, betpe-bet suhbat berdi jáne meni balalyq shaqtaǵy dostarynan bastap jaqyn áriptesteri, otbasy músheleri, tipti synshylary men qarsylastary sııaqty 100-den astam derekkózdiń estelikter jınaǵyna qol jetkizýime jaǵdaı jasady. Ol meniń jazǵandarymdy senzýralaýǵa eshqandaı áreket jasamady. Men Nazarbaev tarıhynyń barlyq qyryn qamtymaǵan shyǵarmyn, biraq onyń 250 betten turatyn egjeı-tegjeıli portretin aıaqtaý úshin onymen jetkilikti deńgeıde tanystym jáne kitapty halyqaralyq resenzentterdiń basym kópshiligi jaqsy qabyldady.
Men Nazarbaevtyń saıası danalyq dep atalatyn sırek kezdesetin jáne anyqtama berý qıyn qasıetke ıe ekenin túsindim. Onyń tulǵalyq sıpaty men ómir jolyn zertteı otyryp, erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq tórt altyn dińgekti ataı alamyn: onyń tulǵasy, otanshyldyǵy, saıası sheberligi jáne laýazymyn anyq maqsatpen júzege asyrýy.
Nursultan Nazarbaev – óte tartymdy tulǵa. Ol tabıǵı harızmasymen tánti etedi, ázilqoı ári adamdardy túısigimen oqı alatyn jáne baýrap alatyn qasıetteri bar, sonymen birge pikirtalasta ózi qalaǵan nátıjege jetý úshin tańǵalarlyq tabandylyq tanytady. Onyń detaldarǵa úńilý jáne uzaq ýaqyt boıy jumys isteý qabiletin qossańyz, bul erekshelikter N.Nazarbaev qorjynyna saıası daǵdylardyń qomaqty jıyntyǵyn qosady jáne ol, sózsiz, bul daǵdylardy saıası jolynyń túrli kezeńderinde qoldanǵan.
Keńes basshylyǵyndaǵy bılik úshin kúresi kúsheıe túsken saıyn, Nazarbaevtyń artyqshylyǵy – onyń otanshyldyǵynyń kommýnıstik ıdeologııaǵa adaldyǵynan áldeqaıda mańyzdy bolýynda edi. Eki birdeı mańyzdy tarıhı oqıǵa Nazarbaevtyń Kreml soıylyn soǵýshy emes, qazaq ultshyly ekenin kórsetti.
1986 jyldyń jeltoqsanynda Almaty kóshelerinde ereýilder bolyp jatqan kezde, ony Máskeý Qazaqstan Respýblıkasynyń №2 adamy retinde resmı túrde qoldap otyrǵanyna qaramastan, Nazarbaev asqan aqyldylyqpen ereýilshilerdi janshýdan boıyn aýlaqtaı aldy. Bul úshin Kreml taǵaıyndaǵan №1 adam Gennadıı Kolbın aıyptaldy. Ol Máskeýdiń elıtalyq arnaıy kúshteriniń qoldaýymen Jeltoqsan oqıǵasyndaǵy ereýilshilerge kórsetken qysym úshin jaýapkershilikti óz moınyna aldy.
Gorbachev Kolbındi is júzinde ornynan alyp, KOKP OK Saıası bıýrosy Nazarbaevty Qazaqstan Kommýnıstik partııasynyń basshysy, demek Qazaq KSR kóshbasshysy etip saılady. Eger Máskeýdiń Joǵarǵy saıası qolbasshylyǵy respýblıkany Keńes Odaǵynyń qyzyǵýshylyqtaryna saı basqaratyn jýas basshy taǵaıyndadyq dep sanasa, kóp uzamaı olar úlken qatelik jibergenderin túsiner edi. N.Nazarbaev 1991 jylǵy tamyzda budan bylaı Qazaqstan aýmaǵynda kez kelgen sıpattaǵy ıadrolyq synaqtarǵa tyıym salatyn prezıdenttik Jarlyq shyǵaryp, Keńes Odaǵynyń áskerı jáne saıası basshylyǵyna qarsy keldi. Atomdyq synaqtarǵa tyıym salý sheshimi qazaq halqynyń arman-ańsaryn dóp basty, al keńestik áskerı kúshterdi qatty qorlady. Biraq Keńes Odaǵy 1991 jyldyń kúzinde qulaýdyń aldynda turǵandyqtan, Máskeýdegi álsiregen basshylardyń Nazarbaevtyń aldyn ala soqqysyna kónýden basqa amaly bolmady.
N.Nazarbaev, negizinen, Qazaqstannyń Keńes Odaǵyna músheligin qoldaǵanymen, Odaqtyń ózi qulaǵaly turǵan kezde shyǵarǵan bul sheshimi tózýge bolmaıtyn qadam edi.
Odaq ydyrap jatqan alasapyranda N.Nazarbaev Keńes ókimetinen qalǵan keńistikte slavıandar men musylmandardyń qaqtyǵysyn boldyrmaý úshin bar kúshin saldy. Qazaqstandyq kóshbasshynyń dıplomatııalyq ıkemdiliginiń arqasynda 1991 jyly jeltoqsan aıynda Keńes Odaǵynyń ornyna TMD beıbit túrde Qazaqstannyń sol kezdegi astanasy Almatyda, oryn alýy ábden múmkin qaıǵy men qantógissiz dúnıege keldi.
Prezıdent Nazarbaev Keńes Odaǵynyń quramyndaǵy Qazaqstandy basqarǵan kezde qanshalyqty saıası utqyr bolsa, Táýelsizdiktiń alǵashqy, qıyn jyldarynda óz elin basqarý úshin oǵan odan da asqan sheberlik qajet boldy. Bul qıyndyqtarǵa gıperınflıasııa; Úkimettiń jalaqy men zeınetaqyny tóleı almaýy; mıllıonnan astam etnıkalyq orystardyń jappaı kóship ketýi; jappaı azyq-túlik tapshylyǵy; el ishindegi narazylyq pen demonstrasııalar; Qazaqstannyń halyqaralyq shekaralarynyń zańdylyǵyna baılanysty shetelden tóngen qaýip-qaterlerdi jatqyzýǵa bolady. О́zara baılanysqan bul túıindi máselelerdi sheshý múmkin emesteı kórindi. Kóptegen sarapshylar Qazaqstan aıaǵynan turyp kete almaıdy dep boljady. Biraq Nazarbaevtyń eń úlken artyqshylyǵy – ol óz halqyn jaqsy bildi jáne onyń tilin taba bildi. Qazaqtar tarıhta qandaı qıyndyqtyń aldynda da tózimdilik tanytqan jeke stoısızmniń úlgisi edi. Osylaısha, «ótpeli kezeń» dep jumsartyp atalyp júrgen Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary Nazarbaev óziniń qıyndyq keshken halqymen óte sezimtal kommýnıkator boldy.
Ol óziniń úlken memleketin aralap, shahterlerge nege jalaqy almaı jatqandaryn; zeınetkerlerge zeınetaqylary nege tólenbeı jatqanyn; satyp alýshylarǵa sórelerdiń nege bostyǵyn; ereýilshilerge olardyń shaǵymdary qalaı joıylatynyn túsindirýden jalyqpady. Bir tańǵalarlyǵy, qazaq halqy Prezıdentiniń aıtqandaryn qabyl aldy. Olar onyń otanshyl izgi nıetine sendi jáne Táýelsizdiktiń azapty tolǵaq jyldaryna shydap baqty. Osylaısha, eldiń basy aman, baýyry bútin qaldy.
О́zi de alasapyran dáýirdi bastan ótkerip jatqan Reseı senimsiz kórshi boldy. Onyń ekonomıkalyq saıasaty, onyń ishinde devalvasııa, baǵany baqylaý sharalaryn alyp tastaýy jáne Máskeýdiń ortalyq bankinde depozıtte jatqan Qazaqstan aqshasyn berýden bas tartýy Almatydaǵy jańa úkimetti tyǵyryqqa tiredi. Biraq Prezıdent Nazarbaev Prezıdent Elsınniń yntymaqtastyǵyna qol jetkizýge kelgende jeke dıplomatııalyq sheberligin kórsetti. Osylaısha, birte-birte Qazaqstan-Reseı qarym-qatynasy ońala tústi jáne qysqa merzimdi ekonomıkalyq máseleler ǵana emes, Kaspıı teńiziniń munaı baılyǵyna qatysty Qazaqstan úshin ádil mámilege kelý sııaqty uzaq merzimdi strategııalyq máseleler tóńireginde de alǵa jyljý bar edi.
Táýelsizdiktiń alǵashqy jyldary Qytaı Reseıge qaraǵanda Qazaqstan úshin ońtaılylaý kórshi bolǵanymen, N.Nazarbaevqa Beıjińmen kelissózder júrgizý úshin dıplomatııalyq darynyn sarqa paıdalaný qajet boldy. Sebebi 1783 shaqyrymdyq Qytaı-Qazaqstan shekarasy boıynda kelisilgen memleketaralyq shekara joq edi, sonymen birge sý resýrstary quqyǵy, Qytaıdyń Shyńjań provınsııasynda turatyn mıllıonnan astam qazaq úshin emıgrasııa quqyǵy sııaqty kóptegen máseleler sheshýin kútip turǵan.
Beıjiń buryn-sońdy Keńes Odaǵy respýblıkalarynyń eshqaısysymen shekara máselesin kelisip kórmegen edi. Demarkasııa týraly eski Qytaı-Qazaqstan daýy asa kúrdeli boldy. Keıbir qytaı kartalarynda Qazaqstannyń qomaqty óńirleri, sonyń ishinde Balqash kóli de, Qytaı aýmaǵy retinde kórsetilgen. Mundaı talaptar men qarsy talaptar bastapqyda sheshim tappaıtyndaı bolyp kórindi. Biraq sonyń bárine qaramastan, Tóraǵa Szıan Szemın men Prezıdent Nursultan Nazarbaev arasyndaǵy túsinistik kedergilerdiń bárin eńserdi. Eki kóshbasshynyń arasynda jyly qarym-qatynas ornaǵany sonshalyq, olar shekara týraly ejelgi daý-damaıdy tarıh enshisine qaldyrdy. Bul Qazaqstan úshin iri tarıhı jetistik edi jáne ondaǵy N.Nazarbaevtyń eńbegi qomaqty.
Eki alyp kórshisi Reseı men Qytaı arasynda beıbit ómirge qol jetkize otyryp, Prezıdent Nazarbaev halyqaralyq qoǵamdastyq aldynda Qazaqstannyń álemdegi ornyn belgileýge kóbirek kóńil bóle alatyn edi.
Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen bastap eldiń jańa Syrtqy ister mınıstrliginiń negizin qalaǵan talantty dıplomattardyń, bitimgerler men elshilerdiń elıtalyq korpýsyn qurýǵa basymdyq berildi. Nazarbaevtyń álemdik arenadaǵy eki kórnekti syrtqy saıası jetistigi onyń ıadrolyq qarýsyzdaný saıasaty men Eýropadaǵy qaýipsizdik jáne yntymaqtastyq uıymyna (EQYU) tóraǵalyǵy boldy.
N.Nazarbaevtyń EQYU-ǵa tóraǵalyq etý joly jáne onyń osy halyqaralyq uıymnyń 2010 jylǵy Astana sammıtin óz eli úshin asa tabysty saıası oqıǵaǵa aınaldyrýy HHI ǵasyr dıplomatııasynyń tarıhynda ańyz bolyp qalady. Aıta keterligi, bul oqıǵa N.Nazarbaevtyń jahandyq sammıttiń shoý-bıznesin de, naqty bıznesin de múltiksiz túsinetin ulttyq kóshbasshylardyń joǵary lıgasyna kóterilýin bildirdi.
EQYU-ǵa múshe 56 memleket basshylarynyń Astanaǵa aǵylýy áserli kórinis boldy. Olardyń ishinde AQSh memlekettik hatshysy Hılları Klınton, Reseı prezıdenti Dmıtrıı Medvedev, Germanııa kansleri Angela Merkel, Fransııa prezıdenti Nıkolıa Sarkozı, Italııa premer-mınıstri Sılvıo Berlýskonı jáne álemniń 40-qa jýyq prezıdenti, premer-mınıstri, premer-mınıstr orynbasarlary jáne syrtqy ister mınıstrleri boldy.
N.Nazarbaevtyń artyqshylyqtarynyń biri onyń el ishinde de, álemde de óz kóshbasshylyǵyn moıyndatý úshin júıeli túrde jumys isteýi deýge bolady. Bul ońaı jol bolǵan joq. Qazaqstandy adam quqyqtary salasynda minsiz jetistikterge jete almaǵany úshin jáne erkin de ádil saılaýdyń demokratııalyq ıdealy jolyndaǵy ilgerileýdiń jetkiliksiz bolǵany úshin synaıtyn jáne ádil synaıtyn halyqaralyq ıdealıster bar. Degenmen, halyqaralyq realıster eldegi turaqtylyq pen turaqty ekonomıkalyq ósim úshin Nazarbaevqa alǵys bildiredi. Qazaqstan burynǵy Keńes respýblıkalary qatarynda osyndaı nátıjelerge qol jetkizgen jáne HHII ǵasyrda da ómir súretini jáne órkendeı beretini kúmánsiz kórinetin birden-bir memleket sekildi.
Qazaqstanǵa joly túsken kez kelgen suńǵyla adam bul eldiń ózimen, kórshilerimen, basym mádenıetimen jáne zamanaýı rýhpen kelisimde ómir súrip jatqanyn baıqaıdy. Qazaqtar eldiń 19 mıllıon halqynyń basym bóligin quraǵanymen, bul – múmkindikteri mol jáne talanttardyń bárine ashyq kópultty qoǵam.
Osynaý úmit pen ilgerileý rýhyn sińirýge eń qolaıly qala – jaqynda Nur-Sultan dep qaıta atalǵan el astanasy. Vashıngton, Brazılııa, Ottava nemese Kanberra sııaqty úkimettik qala bolý úshin salynǵan bul shahar memlekettiń negizin qalaýshynyń jan-dúnıesimen jáne kózqarasymen úndes. Qazirgi ýaqytta mıllıonnan asa jas, kópultty halqy bar Nur-Sultan; onyń ekzotıkalyq halyqaralyq sáýleti; qazirgi saıası basqarý men bilim berýdegi bolashaq úmitterge qatar kóńil qoıý; sonymen qatar bıliktiń Prezıdent Nazarbaevtan Prezıdent Toqaevqa beıbit jolmen ótýin qamtamasyz etý – munyń bári tabysty ulttyń tájindegi injý-marjandy quraıdy.
Bul injý-marjandy kim taýyp, qyrnap-syrnady? Olardan táj jasap shyǵarǵan kim? Ony búkil álemge moıyndatyp, óz elinde qurmetteýge jetelegen kim? Sofokldyń tilimen aıtqanda, Qazaqstannyń kúnderin keremet etken kim? Bul suraqtardyń báriniń jaýaby – Nursultan Nazarbaev. Sondyqtan Respýblıka Táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna oraı ol óz eliniń «negizin qalaýshy Prezıdenti» qurmetine ábden laıyq.
Djonatan EITKEN,
Qurama Koroldiktiń burynǵy Qorǵanys memlekettik mınıstri, Qazaqstan Respýblıkasynyń
Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy
N.Nazarbaev ómirbaıanynyń avtory