Jerlesteri Uly Otan soǵysynyń ardageri, halyq aqyny Ásimhan Qosbasarovty eske aldy
Tirshilikte adamdar bir-birine jan jadyratar jaqsy sózder aıtatyny anyq. Degenmen, ómirden ótkennen keıingi halyq yqylasynyń orny ózgeshe ekendigine osy joly kóz jetkizdik. Úmbetáli aýylynyń jurtshylyǵy men alys-jaqynnan atbasyn burǵandar aýyldyń batysyndaǵy uzyn kóshege fın jáne Uly Otan soǵysynyń ardageri, Qazaqstannyń halyq aqyny, Jambyldan bata alǵan daryndy shákirti, marqum Ásimhan Qosbasarovtyń esimin berýdi jón kóripti. Osy sharaǵa arnalǵan jıyndy Jambyl aýdanynyń ákimi Mahabbat Bıgeldıev ashyp, aqynnyń ómir joly men shyǵarmashylyǵyna keńinen toqtaldy.
Jasynda jyr alyby Jambyldyń 1936 jyly Máskeýden abyroımen oralýyna baılanysty ótken jıynda alǵash ret ortaǵa shyǵyp, arnaý jyryn aǵytqan jıyrmadaǵy jas jigitke tyńdarman qaýym erekshe tánti bolǵan eken. Jákeń de onyń aqyndyq talabyn quptap, atalyq batasyn bergen. Sodan keıin de ónerdi ómirine serik etken Ásekeń mádenıet salasynda uzaq jyl jemisti qyzmet atqarǵan edi. Kenen men Úmbetáli aqyndardy ustaz tutyp, sońyna rýhanı mol mura qaldyrǵan jannyń aýyz ádebıetiniń qundy dúnıelerin jınaýdaǵy eńbegi de erekshe.
Onyń zerdesinde saqtalǵan Jambyldyń birneshe kún tolassyz tolǵaıtyn dastandary arasynda Súıinbaı men Qataǵannyń aıtysy, Keskenkekilmen qaǵysýy, Qulmambet pen Maıkóttiń dıdarlasýy, Qısyq batyr men Qulynshaqtyń, Júsipbek qoja men Shúkeı qyzdyń jumbaq aıtysy, Mámbet pen Maıkóttiń sóz básekesi, taǵy basqa kóptegen jyr nusqalary bar bolatyn. Halqymyzdyń osynaý ushan-teńiz rýhanı baılyǵy búgingi urpaqqa Ásekeńniń óz nusqasymen jetti.
Jyraýlyq dástúrdi berik ustanǵan quımaqulaq aqyn jyrlarynan tarıhı derekterdi de molynan kezdestirýge bolady. Kózi tirisinde Ásekeń Jetisý aqyndarynyń birneshe legimen birge bolǵanyn aıtatyn. Osynaý ólkeni óleń-jyrǵa bólegenderdiń atyn atap, eske alýdy inilik, shákirttik paryzy sanaıtyn. Ol Baıbýryl, Barmaq, Qalqa men Úristembek, Ápejek pen Qurama, Kenen men Esdáýlet, Shúkitaı, Sádibek, Sholpanqul, Mámbet, Ospantaı, О́mirzaq aqyndarmen, Arǵynbaı men Jartybaı, Ábdiǵalı, О́tep, Qarabek, Ábdiqadyr, Úmbetáli sııaqty jyr tarlandarynyń esimin qasterlep, asyl murasyn búgingi urpaqqa jańǵyrta jetkizdi.
Jaqynda oblys ákiminiń demeýshiligimen jaryq kórgen “Aıtamyn saǵan naz dúnıe” atty buryn jarııalanbaǵan keıbir óleń-jyr, qıssa-dastandarynyń, aıtystarynyń oqyrmandar qolyna tıgenin jınalǵandar zor qýanyshpen qabyldady.
Osy týraly baıandamada jan-jaqty aıtyldy. Sondaı-aq, uzaq jyl mádenıet salasynda jemisti qyzmet etken eńbek jáne soǵys ardageri Ásimhan Qosbasaruly el basyna kún týǵan surapyl jyldarda da eren erligimen tanylǵan edi. Onyń keýdesinde “Uly Otan soǵysy”, “Qyzyl Juldyz”, III-shi dárejeli “Dańq” ordenderi men “Moskvany qorǵaǵany úshin” jáne kóptegen medaldar jarqyraıtyn.
Sonymen birge aqynnyń ár jyldary “Jazýshy” baspasynan jaryq kórgen “Alataý aıasynda”, “Azamat”, “Jetisýym – jeruıyǵym”, “Jambyldan alyp batany” atty kitaptary da halyqtyń rýhanı azyǵyna aınaldy.
Saltanatty jıynda qadirli qonaqtar atynan dáýlesker kúıshi Qarshyǵa Ahmedııarov, aqynnyń kózi tirisinde qadir tutqan syılas inisi Toqqoja Estenov, jazýshy, “Qazaq ádebıeti” gazetiniń bas redaktory Jumabaı Shashtaıuly, óz áýleti atynan úlken uly Eshenhan Qosbasarov jáne basqa adamdar tebirene sóz tolǵap, onyń bıik adamgershilik qasıetteri men aqyndyq jadynyń ereksheligin atap aıtty.
Aýyldaǵy qýanyshta Sholaqqarǵaly selolyq okrýginiń ákimi Baǵashar Tólendi aqyn turǵan kósheni Ásimhan Qosbasarulynyń esimimen ataý týraly halyq uıǵarymymen qabyldanǵan sheshimdi oqydy. Sodan keıin aqyn atyndaǵy kósheniń kógildir lentasy saltanatpen qıyldy.
Úmbetáli aýylynyń ortalyq alańyna jıylǵan jurtshylyq Qazaqstannyń halyq ártisi Nurǵalı Núsipjanov, óner sańlaqtary Qarshyǵa Ahmedııarov, Altynbek Qorazbaev, Aıjan Nurmaǵanbetova, Farhat Eskendir, Qurmanbek Álimǵazy, qobyzshy Aqerke Tájibaevanyń áýelete shyrqaǵan ánderi men kúılerine qulaq túrip, lázzatqa bólendi. Sahnadan aqynnyń aýyldas shákirtteri О́mirbaı О́mirzaqov, Zuqaı Shárbaqynuly, Ásimhan Maılybaev arnaý jyrlaryn oqydy. Jaısań orta mektebiniń ujymy aqyn ómirinen ázirlegen shaǵyn sahnalyq qoıylymyn usyndy.
Kúmisjan BAIJAN.
Almaty oblysy.