Qazaq rýhanııatynda orny zor tulǵa hám uly Abaıdyń aqyn shákirtteriniń biri – Shákárim qajy Qudaıberdiulynyń uldary ǵulama ákesiniń izin jalǵaǵan, ónerden úlesi bar jandar bolǵany anyq. Qoldaǵy derekke júginsek, qajy Aıǵansha atty áıelinen Qapyr (Ǵafýr), Jebiráıil, Qabysh, Ahat, Zııat degen tórt ul, Kúlzııa, Jákim, Gúllár degen úsh qyz súıedi. Jebiráıil men Kúlzııa jastaı shetinep ketken deıdi.
Osyndaǵy tórt uldyń biri – Zııat 1903 jyly týǵan. «Ákesi Shákárim 1931 jyldyń 1 qazan kúni kenje uly Zııatty jáne eldiń belgili adamdary Idaıat pen Ǵylymbaıdy Shaqpaqtastaǵy qorasyna shaqyryp alady. Qajy aıtady: «Men kóp oılandym, barar jer, basar taý qalmady, tipti óler saǵatymnyń taıanǵanyn da baıqamaı kelippin. Endigi oıym Qytaıǵa ketetinderge Zııatty qosamyn. Ondaǵy oıym, meniń ólimimdi ol, onyń ólimin men kórmeıin degenim edi» dep jazady shákárimtanýshy ǵalym Asan Qaıyrbekuly.
Sóıtip, taǵdyrdyń taýqymetimen Qytaı eline aýyp barǵan Zııat 1932 jyly kóktemde Úrimji qalasyna baryp arnaýly oqý ornyna túsedi. 1934 jyldan Shyńjań ólkesiniń Altaı aımaǵynyń oqý-aǵartý salasynda qyzmet istep, oıyn-saýyq isterin jolǵa qoıýmen shuǵyldanady. Shákárim men Abaı óleńderin, ánderin nasıhattaıdy.
Altaı asyp kelgen Zııat Shákárimulyna sol dáýirdegi jádıtshil-aǵartýshy, tegi aıyrtaýlyq Seıitqazy Nurbaev ustaz óz qyzy Múnırany qalyńsyz qosqan. Múnıra Úrimjide orys mektebinde oqyǵan. Keıin áke jolyn qýyp ol da ustaz bolǵan. Zııattyń uly Mereke bastaýysh klasty óz anasynyń qolynan oqypty. Ekinshi qyzy Marııamdy da qyzyl súrginnen jan saýǵalap barǵan Ǵymran Imanǵojın degen bilimdar adamǵa uzatqan...
Keńestik qyzyl saıasattyń saldarynan ol jaqqa qashyp barǵan qazaq zııalylaryna da tynyshtyq bolmaıdy. 1937 jyly olardyń basyna zor zobalań týdy. Halyqtyń betke ustar ıntellıgensııasy jappaı ustalyp, qyrǵynǵa ushyrap, neshe túrli jalamen qurtyldy. Mine, osylardyń qatarynda 1937 jyly Zııat ta tutqyndalyp, sodan qaıtyp oralmaıdy.
Zııattyń jetim qalǵan jalǵyz uly Mereke arǵy bettegi jalǵyz týysy Tákejannyń nemeresi – ataqty Ázimbaıdyń Berdeshin panalaǵan. 1955 jyly Berdesh tul jetim Merekeni Zaısan arqyly Qazaqstanǵa alyp ótken. «1955 jyly 10 mamyr kúni eki elaralyq kelisim boıynsha Zaısan arqyly Qunanbaı tuqymynan taraǵan 10 shaqty otbasy Qazaqstanǵa ótip, Molotov kolhozyna ornalasypty. Sóıtip, Merekeniń habaryn bilgen Ahat (Shákerimuly) atamyz kisi jiberip ony Almatyǵa aldyrypty» dedi Mereke aǵamyzdyń jary Klara apamyz.
Bir qyzyǵy, osy Mereke atamyz ózi qanshalyq qıyndyq kórip júrse de, ákesiniń qoljazba muralaryn saqtap, bergi betke aman-esen alyp ótken eken. Sonyń biri – osynda biz sóz etip otyrǵan Zııat aqynnyń «Kúz» atty óleńi. Bul óleńdi semeılik ólketanýshy qaryndasymyz, qazirgi tańda elordadaǵy Ulttyq mýzeıdiń ǵylymı qyzmetkeri Lázzat Áljan 2007 jyly Mereke ata Zııatulyn arnaıy izdep baryp, qarııanyń qorynan alǵan eken. Jyr áli baspa betin kórgen joq. Búgin reti kelip tuńǵysh ret jarııalanyp otyr.
«Budan basqa Mereke atamyzdyń qolynan Zııat Shákárimulynyń «Silbi» degen dastanyn jáne eki ánin alǵan edim. Eki án jaıly kezinde «Ertis óńiri» gazetine maqala da jazdym», deıdi Lázzat Tileýǵojaqyzy.