Adal sóıleý – ardyń isi

Sodyrlardyń áreketi berekeni birlikten, tabysty eńbekten izdeıtin halqymyz úshin kútpegen jaı, aýyr soqqy bolǵanyn, onyń zardaby búgin de, erteń de seziletinin, jarasy tez jazyla qoımaıtynyn aıtty. Biraq Memleket basshysy bul qıyndyqty eńserý úshin judyryqtaı jumylý­dyń qajettigine erekshe toqtaldy. Elimizdiń ishi daýdan, syrty jaýdan aman bolýy, qalypty beıbit ómirge tezirek oralý úshin qoldan kelgenniń bárin jasaýǵa tıis ekenimizdi aıtty. Halyqtyń qalaýy da osy. Bári­miz de elimiz tynysh bolsa eken, san ǵasyrlyq tarıhynda myń ólip, myń tirilgen, el basyna kún tý­ǵan syn saǵattarda erligimen, órli­gimen tutastyǵyn saqtap, talaı qater­lerden aman ótip kele jatqan qazaq­tyń basyna úıirilgen qara bult tezirek seıilse eken deımiz. Solaı bolaryna senemiz.

Memleket basshysy jaýapker­shi­likten jaltarǵan joq, ashyǵyn aıtty, ózin beıbit sherýshilerdi atýǵa buı­ryq berdi dep synap jat­qan­darǵa jaýap qaıtardy. Shynyn­da, el ishi aıaqastynan osylaı ala taıdaı búlinedi dep kim oıla­ǵan?! Qazir belgili bolyp otyrǵa­nyn­daı, aram nıetti adam­dar qa­lyp­tasqan jaǵdaıdy óz maqsat­taryna paıdalanbaq boldy. Aqyl-oı­dan ozbyrlyq ozyp, jaldamaly janal­ǵyshtar halyq ıgiligine qol kóterdi – adam óltirip, mekemelerdi qıratty, órte­di, dúkenderdi tonady. Beıbit ómir­ge qarsy soǵys ashty. О́kinishke qaraı, qanquıly «qańtar oqıǵasynda» talaı bozdaq qaza tapty. Ulttyq qaýipsizdigimiz ben memlekettigimizge qaýip tóndi. Táýelsizdik bylaı tursyn, elden, jerden aıyrylyp qala jazdadyq. Mine, osyndaı asa kúrdeli jaǵdaıda Pre­zı­dent qalyptasqan ahýaldy durys baǵalap, tyǵyryqqa tirel­gen eldi, ha­lyq­­ty qorǵaýdyń pár­mendi shara­laryn qabyldap, jedel júzege asyr­ma­ǵanda aldyn ala jan-jaqty oılas­ty­rylǵan, muz­daı qarýlanǵan sodyr­lar­dyń soı­qany nege ákelip soqtyra­tynyn bol­jaý­dyń ózi qıyn edi. Osy rette Meml­eket basshysynyń elde tóten­she jaǵ­daı jarııalaýy birden-bir ut­qyr sheshim bolǵanyn aıtýǵa tıis­piz. Pre­­zı­denttiń tabandylyǵynyń, erik-ji­geri­niń, batyl qadamynyń ar­qa­­synda ar­naıy daıyndyqtan ótken, is-qımyl­da­ry sheber úıles­tiril­gen, aralarynda túr­li qarýly qaqtyǵystarǵa qatysý táji­rı­besi bar lańkesterdiń shabýylyna toıtarys berilip, qalypty ómirimizge oraldyq.

Prezıdenttiń «Májiliste bir­neshe myqty partııa bolýǵa tıis» degen sózderi kóńilimnen shyqty. Sóz joq, osyndaı óz­gerister saıası máde­nıet deńgeıin kóterip, saıası tulǵalardy tárbıeleýge jol ashady. Men ózim de sol ortada bol­dym, jaǵdaıǵa qanyqpyn. Aldaǵy ýa­qyt­ta Parlamentti túbegeıli reformalaý kerek. Meniń oıymsha, Májilisti tek partııalardyń ókilderinen ǵana jasaqtaý durys emes. Jeke azamattardyń okrýgterden daýysqa túsýine múmkindik berilgeni jón. Sonda ǵana básekelestik bolady. Áıtpese, bizdegi «qýyrshaq partııa­lardyń» balalyǵy tym uzaq­qa sozylyp ketti.

«Qalaı degenmen de, men Qazaqstan Prezıdenti retinde qanshalyqty uzaq bola­tynymdy bilmeımin. Biraq Konstı­týsııa boıynsha eki merzim­nen artyq otyr­maıtynymdy naq­ty bilemin. Iаǵnı eshqandaı zań­dy, ásirese Konstıtýsııany qoldan óz­ger­tý bolmaıdy», dedi Mem­leket basshysy. Prezıdent aıtty, sózin­de turýy kerek. Tek erteń ýaqyty kel­gende «joq, siz ketpeńiz, sizsiz biz el bola al­maımyz» dep shyǵatyndardyń taby­lýy ǵajap emes. Osy rette Qasym-Jomart Kemeluly sózdiń bir ushyn qo­ǵam­­daǵy ahýaldy saýyqtyrýǵa árkez oń áser ete bermeıtin qazaq zııa­lylaryna tıgi­zip ótti. О́te oryndy aıtylǵan sóz. Bul ózi qazaqtyń boıyna sińgen jaman qa­sıet. Prezıdent bylaı tursyn, kádim­gi aýyl-aımaqta ótip jatatyn kishigirim toı­­­lar­dyń ózinde bir-birimizdi asyra ma­q­­tap, jarysqa túsip ketetinimiz ótirik emes.

Tarıhta ýaqyt kómeskileı almaıtyn oqıǵalar bolady. «Qasiretti qańtar­da» Qazaqstan tarıhyna da osyndaı daq tústi. Osylaı otyz jyl boıy «Qazaqstan – birlik pen tynyshtyqtyń besigi!» dep kel­gen maqtanyshymyzdyń kúli kókke ushty. Kúnderdiń kúninde osy soı­qan­nan kelgen zalal men zardaptyń esebi shyǵarylar, kináliler taby­lyp, jazalanar. Biraq onymen máse­le sheshilmeıdi. Osy qandy oqıǵadan sabaq alýymyz, bolashaqta onyń qaı­ta­lanbaýyna kepildik beretindeı qory­tyndy, qadamdar jasaýymyz kerek. Munyń eldiń árbir azamatyna – jasyna da, kárisine de qatysy bar.

Jarasbaı SÚLEIMENOV,

qoǵam qaıratkeri, jýrnalıst

PETROPAVL