Bir kezderi aıdyny shalqyp jatqan Araldyń tartylýy jaǵalaýyndaǵy jurtty ǵana emes, kúlli adamzatty ekologııalyq apatqa ushyratty. Qazir ushy-qıyry kórinbeıtin dalaǵa aınalǵan kepken teńiz ultanynyń kólemi – 4,5 mln gektar. Sonyń jartysyna jýyǵy elimizdiń aýmaǵynda jatyr.
Kepken teńiz tabanyndaǵy qum kóshkinine tosqaýyl qoıý maqsatynda Úkimet, oblys ákimdiginen bólek donorlardyń qoldaýymen de fıtoormanmelıorasııalyq jumystary júrgizilýde.
Jel sál kóterilse boldy, qum sýyryp turatyn óńirde tal-daraqtyń qadiri erekshe. Dese de, teńiz jaǵalaýynan jyraqtaǵaly beri áýelgide tuz, keıinnen qum aralas daýyldy kórse de baıyrǵy jurtty qıyp ketetinder az. Osydan da Memleket basshysynyń 2020 jylǵy 1 qyrkúıektegi Joldaýynda aldaǵy 5 jyl ishinde elimizdegi orman qoryn 2 mlrd aǵash kóshetterimen molaıtý týraly tapsyrmasy osy óńir úshin asa mańyzdy sanalady. Prezıdent pármenin júzege asyrý úshin ótken jyly 101 myń gektar alqapqa fıtoormanmelıorasııa- lyq jumystar júrgizildi.
Orman sharýashylyǵy mekemesi tarapynan ormandy kúzetý, qorǵaý jáne ósimin arttyrý boıynsha birshama jumys atqaryldy.
– Byltyrǵy jumys josparyna sáıkes 1 myń gektarǵa kóktemgi sekseýil kóshetin otyrǵyzý Qasqaqulan ormanshylyǵynyń №162 oramynda jasaldy. Jalpy 1 mln 800 myń qara sekseýil kósheti egildi. Taǵy 1 gektar aýmaqqa terek pen Syr talynyń 40 myń qalamshasy otyrǵyzyldy. Bizdiń mekeme mamandary atqarǵan jumystar aıasynda 100 kılo úıeńki, 80 kılo qaraǵash tuqymdary sebildi. Osy kúni tuqymbaqta mehanıkalyq kútim jáne sýǵarý tolyǵymen aıaqtaldy, – deıdi Aral orman jáne janýarlar dúnıesin qorǵaý jónindegi kommýnaldyq memlekettik mekemesiniń dırektory Bolat Bısenbaev.
Qashqan teńizben birge jelegi de seldirep qalǵan aımaqta tal-daraqtyń baǵaly ekenin sóz basynda aıttyq qoı. Kóktemgi jáne kúzgi kórkeıtý-kógaldandyrý jumystary barysynda Araldaǵy aýyldyq okrýg ákimderiniń suranystaryna sáıkes 10 496 túp saıaly aǵash kóshetteri taratylyp berildi.
Jasyl jelekti molaıtý baǵytynda jumys atqaratyn mekeme mamandaryna jyl on eki aı tynym joq. Ásirese, kóktem men kúz mezgilderinde jumys qyzady. Byltyr orman qorynyń sanıtarlyq jaǵdaıyn baqylaý úshin 2 600 gektar alqapta patologııalyq zertteý jumys- tary júrgizildi.
Esepti kezeńde orman zańdylyǵyn buzýdyń 5, janýarlar dúnıesin paıdalaný talaptaryn saqtamaýdyń 2 deregi anyqtaldy. Bul ákimshilik quqyq buzýshylyq faktilerine tıisti aıyppuldar salynyp, tolyǵymen óndirildi.
Memlekettik orman qory aýmaǵynda aýyldyq okrýgtermen birlesken dala jáne iri sozylmaly órtterdi sóndirý is-qımyl josparyna sáıkes byltyr memlekettik orman qory aýmaǵynyń №20, 14, 8, 10, 3, 4 oramdaryndaǵy 449,5 gektar jerge baqylaý júrgizildi.
Orman qory aýmaǵyndaǵy órt qaýipti maýsymnyń bastalýyna baılanysty keste boıynsha kezekshilik qoıylǵan. Aýyldyq okrýgterge eskertpe hattar men únparaqtar taratylyp, taqtaıshalar, bılbordtar jańartyldy.
Rezervtegi sý aıdyndaryn kúzetý mekemeniń orman kútýshilerine buıryqpen bekitilip, tıisti jumys atqaryldy. Aýdandyq polısııa bólimi, oblystyq orman sharýashylyǵy jáne janýarlar dúnıesi aýmaqtyq ınspeksııa qyzmetkerlerimen birlesip, kólderdi tekserý, sholý jáne brokanerlikke qarsy jedel reıdter kestege sáıkes uıymdastyryldy. Qazir Amanótkel eldi mekeni mańyndaǵy Burmaqulaq arnasy bógelip, eski Aspaı sý tospasy arqyly Syrdarııa ózeniniń deńgeıi kóterilip, Aqshataý, Qamystybas kólder júıesine sý quıýda.
Sońǵy jyldary qańsyp qalǵan kólder júıesiniń qalypqa kele bastaýy teńizdi aýdan turǵyndarynyń úmitin oıatyp otyr. Byltyr qysta qar, jazda bir tamshy tambaı qýańshylyqtan mal men jan qınalyp qalyp edi. Bıyl ylǵal jetkilikti bolatyn túri bar.
Jalpy, Syrdyń sáni sanalatyn sekseýildi jete zerttegen mamandar osy ósimdik túriniń bir túbi 1 tonna qum ustaıtynyn aıtady. Sońǵy jyldardaǵy júıeli jumys nátıjesinde kepken teńiz tabanynda sekseýildiń mıllıondaǵan túbi jaıqalyp ósip keledi.
Qyzylorda oblysy