Qaraǵandyǵa seriktes Saran qalasynda kezinde óndiris órge basqan edi. Amal neshik, ótken ǵasyrdyń 90-jyldaryndaǵy toqyraýdan keıin jumys istep turǵan kásiporyndardyń kóbisi jabylyp, olardyń ǵımarattary qańyrap bos qaldy. Endi mine, sol qańqasy ǵana qalǵan qurylys nysandaryna qaıta jan bite bastady.
Mysaly, osy qaladaǵy kezinde jabylyp qalǵan avtobaza ǵımaratyn almatylyq Sunpaper kompanııasy satyp aldy. Kásipkerler iske bilek sybana kirisken: ǵımaratty qaıta qalpyna keltirip, sehtar men qoımalardy iske jaramdy qyldy. Odan keıin Almatydan óndiristik stanoktar ákelinip, olar birtindep iske qosyla bastady. Bir sózben aıtqanda, burynǵy avtobazanyń ornyna zamanaýı turǵyda jabdyqtalǵan sehtary bar zaýyt paıda boldy.
Búginde atalǵan kásiporyn shyǵaratyn dárethana qaǵazdary men maılyqtar, qaǵaz súlgilerden bastap dárethana jabyndaryna deıingi taýarlar turǵyndar arasynda táp-táýir suranysqa ıe bola bastady. Zaýyt shyǵaratyn ónimniń sapaly bolatyn basty sebebiniń biri – mundaǵy taýarlar 100 paıyz sellıýlozadan jasalady.
Qazir Saran qalasyndaǵy zaýyt seksenge jýyq adamdy jumyspen qamtyp otyr. Olardyń arasynda qala turǵyndary ǵana emes, jaqyn mańdaǵy aýyldyq jerlerdiń adamdary da bar. Ujymda áıelderdiń úlesi basym. Olar negizinen konveıerdiń boıynda turyp, qalaýshy-qaptaýshy bolyp jumys isteıdi. Al er adamdar bolsa, negizinen sehtardaǵy stanoktardyń toqtaýsyz jumys isteýin qadaǵalaıdy. Mundaǵy jumysshylardyń deni jastar. Olardyń jumysqa degen qulshynysy da zor. О́ıtkeni qolǵa alatyn turaqty eńbekaqylary ózgelermen salystyrǵanda anaǵurlym kóp.
Aıta ketý kerek, kásiporyn basshylary qyzmetkerlerge degen jaǵdaıdyń bárin jasaýǵa tyrysady. Mysaly, mundaǵy jumysshylar ystyq tamaqty tegin ishedi. Sonymen qatar olardy arnaıy avtobýs úıden jumysqa, jumystan úıge aparyp tastap otyrady. Eń bastysy, kompanııa qajetti degen mamandardy ózderi oqytyp, daıarlap shyǵarady.
Jalpy, kompanııa menedjerlerin naryqtyń tamyryn tap basqan dep aıtýǵa bolady. Nege deseńiz, kásiptiń mundaı túrimen elimizde aınalysatyn kompanııalar joqqa tán deýge bolady. Sondyqtan da, Sunpaper kompanııasy óndirgen maılyqtar, qaǵaz súlgiler, «djýmbo» dárethana qaǵazy sııaqty qaǵazdan jasalǵan sapaly ónimder naryqtaǵy óziniń ornyn oıyp turyp aldy. Qazirgi ýaqytta keregesin keńeıtken kásiporynnyń Almaty men elordada bólimsheleri jumys isteı bastaǵan.
Menedjmentti myqty meńgergen kompanııa bıyl jańa jobany qolǵa alǵaly otyr. Qazir shıkizat shetelden satyp alynsa, aldaǵy ýaqytta qaǵaz negizin zaýyt ózinde daıyndaıtyn bolady. Mamandardyń aıtýynsha, munyń ózi kásiporynnyń qýatyn jylyna 21,4 myń tonnaǵa deıin arttyrýǵa múmkindik beretin kórinedi. Mundaı jobalardy júzege asyrý úshin, álbette, myqty qoldaý bolý kerek. Bul turǵyda Sunpaper kompanııasynyń upaıy túgel. Naqtyraq aıtqanda, kásiporyn «Monoqalalardy damytý», «Bıznestiń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamalarynyń qatysýshysy bolyp sanalady.
Kásiporyn jyldan-jylǵa stanoktar parkin jańartyp, shyǵaratyn ónim túrlerin de kóbeıtip keledi. Jáne olardyń ımporttyq taýarlardan bir de bir kem túspeıtini de ras. Sondyqtan da «Qaraǵandyda jasalǵan» otandyq ónimge degen suranys mol.
Qaraǵandy oblysy,
Saran qalasy