Alǵa qoıylǵan mindetter aıqyn

Tarata aıtar bolsaq, endi basqarý­dyń sýperprezıdenttik júıesinen prezıdenttik-parlamenttik júıe­ge kóshý qolǵa alynady. Prezıdent, Konstıtýsııalyq sot, Esep komıteti, Ortalyq saılaý komıssııasy partııadan tys bolady, oblys ákimderi men olardyń orynbasarlary partııa fılıaldaryn basqarmaıdy. Prezıdent týmalastary memlekettik organdar men kvazımemlekettik sektorlarda basshylyq laýazymǵa taǵaıyndalýǵa zańmen tyıym salynady.

Sondaı-aq Senattaǵy Prezıdent taǵaıyndaıtyn 15 depýtattyń ornyna 10 depýtat taǵaıyndalady jáne onyń beseýi QHA tarapynan bola­dy. Májilistegi Assambleıa depýtat­tarynyń kvotasy bolmaıdy. Májiliste jylyna eki ret bıýdjet boıynsha esep beriledi. Májilis zańdy Senatqa daıyndap bermeıdi, qabyldaıdy.

Myqty jáne derbes máslıhat qurý mańyzdy. Oblys ákimderi balamaly negizde (2 adam usynylady) máslı­hattarda saılanyp, ol Prezıdent pármenimen taǵaıyndalady. Ony jumystan alyp tastaý Prezıdent quzyrynda bolady. 

Májilis proporsıonaldy-majo­rıtarlyq, ıaǵnı 70% partııalyq tizim­men, 30% tikeleı daýys berýmen saı­lanady. Bul óńirlerden táýelsiz tul­ǵa­lardyń Parlamentke saılanýyna múm­kindik beredi.

Búgingi qoǵamymyzda partııalyq jú­ıeni jetildirýdiń mańyzdylyǵy anyq kórinýde. Osy rette jańa partııany tirkeý úshin 5000 adamnyń músheligi jet­kilikti bolady. Saılaý úrdisin jań­ǵyrtý, saılaýshylardyń biryńǵaı bazasyn jasaqtaý, ortalyq jáne aýmaq­tyqtyq saılaý komıssııalarynyń kásibı túrde jumys isteýin qamtamasyz etý, baqylaýshylardyń jumysyn jetil­dirý, olarǵa óz qyzmetterin iske asy­rý úshin qolaıly jaǵdaı jasaý, saı­laý úrdisine shetelderdiń yqpalyn boldyrmaý máse­leleri óte mańyzdy.

Azamattardyń konstıtýsııalyq quqy­ǵyn laıyqty saqtaý kópten beri qozǵa­lyp kele jatqan máselelerdiń biri edi. Endi bul baǵyttaǵy jumystardy ilgeriletý maqsatynda Konstıtýsııalyq sot qurylady. Bas prokýratýra quqyq qor­ǵaý organdarynda bolatyn zań buzý­shylyqtarǵa qadaǵalaý jasaýǵa ja­ýapty organ bolyp bekitiledi. Turmys­tyq-otbasylyq máselelerdi quqyqtyq jaǵynan ońtaılandyrý, jetildirý Bas prokýratýraǵa tapsyryldy. Alqa bıler soty basqa da isterdi qaraıtyn bolady.

Budan bólek, BAQ-tyń básekege qabi­let­tiligin arttyrý, azamattyq qoǵam­­dy damytý isine erekshe kóńil aýdaryl­maq. Osy oraıda BAQ jumysy­nyń aıasyn keńeıtý úshin BAQ týraly zańdy qaı­ta qaraý mańyzdy. Sondaı-aq Ulttyq qu­ryl­taı qurylatyn bolady jáne onyń qu­ra­myna depýtattar, QHA ókilderi, qoǵam belsendileri kiredi.

Sonymen qatar Joldaýda jerg­i­lik­ti ózin-ózi basqarýdy jetildirý, más­lı­hattar quzyretin arttyrý, teńgeniń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý, azyq-túlik qaýipsizdigin júıeli túrde iske asyrý, janarmaıdyń baǵasyn qoljetim­di baǵamen satý, turaqtandyrý qorlaryna azyq-túlikterdi satyp alý jáne basqa da aýqymdy máseleler qam­tylǵan. Endi osy Joldaýda kórsetilgen min­det­terdi sátimen eńserý qajet. Son­da ǵana Joldaý elimiz úshin asa ma­ńyzdy qujat ekeni aıqyndalady.

Fahrıddın QARATAEV,

Májilis depýtaty