• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
Basty saıtqa ótý
Tarıh 07 Maýsym, 2022

«Kenesary han» kitabynyń tusaýkeseri ótti

1270 ret
kórsetildi

Búgin Halyqaralyq Túrki akademııasy L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetimen birlesip, Kenesary Qasymulynyń 220 jyldyq mereıtoıyna oraı «Han Kenege taǵzym» atty is-shara uıymdastyrdy, dep jazady Egemen.kz.

Alqaly jıynǵa Halyqaralyq Túrki akademııasynyń prezıdenti Darhan  Qydyráli, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory Erlan Sydyqov, QR Parlamenti Májilisiniń depýtaty, alashtanýshy Berik Ábdiǵalıuly, Memlekettik tarıh ınstıtýtynyń dırektory orynbasary Búrkitbaı Aıaǵan, memleket jáne qoǵam qaıratkerleri Jabal Erǵalıev, Abaı Tasbolatov, Erjan Isakýlov, L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń prorektory Dıhan Qamzabekuly, fılologııa ǵylymdarynyń doktory Serik Negımov, sonymen qatar kórnekti memleket jáne qoǵam qaıratkerleri, QR Parlamenti depýtattary, ǵylymı-zertteý ortalyqtarynyń basshylary, tanymal ǵalymdar, JOO ustazdary, sondaı-aq zııaly qaýym ókilderi men BAQ jetekshileri qatysty.

Taǵylymdy is-sharaǵa qatysýshylar aldymen Nur-Sultan  qalasyndaǵy «Qaraótkel» zıratyna baryp, osynda jerlengen Kenesary han sarbazdarynyń rýhyna taǵzym etti.

Budan keıin alqaly jıyn  L.N. Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń bas ǵımaratynda jalǵasty.

Keleli basqosý aıasynda Túrki akademııasy ázirlegen «Kenesary han» atty kitaptyń tusaýkeser rásimi jasaldy.

Jınaqqa Kenesary han men onyń qasyndaǵy Naýryzbaı,  Sarjan, Esengeldi batyrlardyń qaharmandyǵy men erligi jyrlanǵan ańyz-áńgimeler, tarıhı jyr-dastandardyń tańdaýly úlgileri  iriktelep toptastyrylǵan. Atalǵan shyǵarmalarda saıypqyran Kenesarynyń tuńǵıyq aqyl-parasaty, hanǵa laıyq bekzat bolmysy, qazaq jerin syrtqy dushpandardan  qorǵaý  jolyndaǵy  soǵystary, sońyna ergen jaýjúrek batyrlarynynyń  kúreskerlik beınesi  shynaıy ári kórkem beınelengen.

Aıta ketý kerek, el arasynda Kenesary hannyń ómir jolyn, joryqtary men shaıqastaryn  sýretteıtin  kóptegen jyrlar men ańyzdar saqtalǵan. Olardyń alǵashqy nusqalary  HIH ǵasyrdyń  ekinshi jartysynan bastap hatqa túsip, jarııalana bastady. Halyq jyrynyń alǵashqy nusqasyn kórnekti túrkolog V.V. Radlov óziniń «Obrazsy narodnoı lıteratýry tıýrkskıh pleme, jıvýshıh v Iýjnoı Sıbırı ı Djýngarskoı  stepı» degen irgeli eńbeginde «Kenesary óleńi», «Kenesary jyrynyń  birneshe aýyzy» degen atpen 1870 jyly jarııalaǵan. «Han Kene» jyry S.  Jantórın men T. Seıdalın hatqa túsirip, keıin orys tiline aýdaryp «Zapıskı T. Seıdalın hatqa túsirip,  keıin orys tiline aýdaryp  «Zapıskı Orenbýrgskogo otdela Imperatorskogo Rýsskogo geografıcheskogo obshestva» jýrnalynda 1875 jyly jarııalanǵan. Onan keıin J.Shaıhıslamulynyń  jyrlaǵan «Kenesary-Naýryzbaı» jyry 1912  jyly «Qazan» baspasynan jeke kitap bolyp jaryq kórdi. Al  Nysanbaı  jyraýdyń J.Basyǵarın jazyp alǵan nusqasyn H. Dosmuhammeduly Tashkentte 1923 jyly, keıin N. Tórequlov 1924 jyly Máskeýde  jeke kitap qylyp jarııalaǵan.

Kópshilik nazaryna usynylǵan «Kenesary han» kitabyn M.Áýezov atyndaǵy Ádebıet jáne óner ınstıtýtynyń aǵa ǵylymı qyzmetkerleri Nurjuma Elesbaı jáne Nasıhat Nabıolla qoljazbadan oqyp mátintanýlyq jumystar atqaryp, qurastyryp shyǵardy.