MÁMS júıesinde azamattar 15 sanat boıynsha jarna tóleýden jeńildikke ıe. Bul týraly tolyǵyraq Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qorynyń Nur-Sultan qalalyq fılıaly dırektorynyń orynbasary Sandýǵash Bolysbekova aıtyp berdi, dep habarlaıdy Egemen.kz.
«Mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin tólengen jarnalar men aýdarymdar Ulttyq banktiń arnaıy shotyna túsedi. Olardyń kóp bóligi shamamen 11 mln adam úshin memleket tarapynan tólenetin aı saıynǵy jarnalarǵa jumsalady. 2022 jyly jeńildik sanatyndaǵy bir adamǵa memleket aı saıyn 3 621 teńge jarna tóleıdi. Jeńildigi bar 15 sanat «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe jáne olarǵa MÁMS tizimine kiretin barlyq medısınalyq qyzmet tegin kórsetiledi», deıdi Sandýǵash Bolysbekova.
Spıker atap kórsetkendeı, memleket esebinen MÁMS úshin jarna tólenetin jeńildikke ıe 15 sanat bar:
1) 18 jasqa deıingi balalar. Balaǵa týý týraly kýáligi tabystalǵan, ıaǵnı jeke sáıkestendirý nómiri (JSN) berilgen ýaqyttan bastap «saqtandyrylǵan» bolyp sanalady.
2) Jumyssyz retinde resmı tirkelgen tulǵalar. Mundaı mártebe alý úshin Halyqty jumyspen qamtý ortalyǵyna baryp, jumyssyz retinde resmı tirkelý qajet.
3) Jumys istemeıtin júkti áıelder. Atalǵan jeńildik sanatyna ený úshin áıel tirkelgen emhanada júktiligi boıynsha ýaqtyly esepke turýy tıis. Sońǵy 2 aıda ol úshin zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdardyń bolmaýy shart. Jeke kásipkerler retinde tirkelgen jáne óz qyzmetin toqtatpaǵan áıelder, sondaı-aq BJT tóleıtin áıelder jumys isteıtin bolyp sanalady jáne jeńildik sanatyna engizilmeıdi.
4) Úsh jasqa tolmaǵan bala tárbıesimen aınalysatyn jumys istemeıtin tulǵa. Bul sanattaǵylar avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe bolady, biraq resmı túrde jumys istemeýi jáne de olardyń atyna sońǵy 2 aıda zeınetaqy jarnalary men áleýmettik aýdarymdar jasalmaǵan bolýy kerek.
5) Júktilikke jáne bosanýǵa, jańa týǵan balany asyrap alýǵa baılanysty, sondaı-aq bala úsh jasqa tolǵanǵa deıin onyń kútimine baılanysty demalystaǵy tulǵa. Olar demalysqa resmı túrde shyqqan kezde «saqtandyrylǵan» mártebesin alady.
6) Múgedek balany kútip-baǵatyn jumys istemeıtin adamdar. Balanyń tıisti qujattaryn daıyndaǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń málimetteri derekqorǵa engiziledi. Keıin avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesin ıelenedi.
7) Birinshi toptaǵy múgedekke kútim jasaıtyn jumys istemeıtin adam. Múmkindigi shekteýli jannyń tıisti qujattaryn daıyndaǵan kezde kútim jasaıtyn tulǵanyń málimetteri derekqorǵa engiziledi. Izinshe «saqtandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.
8) Zeınetaqy tólemderin alýshylar, onyń ishinde II dúnıejúzilik soǵys ardagerleri. Bul jerde memleketten saqtandyrylǵandardyń tizimine Qazaqstannyń Biryńǵaı jınaqtaýshy zeınetaqy qorynan zeınetaqy alatyndardyń ǵana engizilgenin atap ótý qajet. Zeınetaqyny áli resmı túrde rásimdemegen adamdar jáne basqa memleketterden zeınetaqy alatyn adamdar jeńildik mártebesin ala almaıdy.
9) Qylmystyq-atqarý (penıtensıarlyq) júıesinde sot úkimi boıynsha jazasyn ótep júrgen adamdar. Bul jeńildik sanatyna ený úshin qamaýdaǵy mekemeniń jaýapty qyzmetkeri jazasyn óteýshi adamnyń derekterin aqparattyq júıege engizýi qajet.
10) Tergeý ızolıatorlaryndaǵy adamdar, sondaı-aq úıqamaq túrindegi bultartpaý sharasy qoldanylǵan jumys istemeıtin adamdar. Bul sanattaǵy jandar týraly málimetti ýákiletti organnyń qyzmetkerleri júıege engizedi.
11) Jumys istemeıtin qandastar. «Qandas» kýáligin alǵan soń, sońǵy eki aıda MÁMS úshin tólem jasalmaǵan bolý kerek. Sonda avtomatty túrde jeńildik sanatyna engiziledi.
12) «Altyn alqa», «Kúmis alqa» alqalarymen marapattalǵan nemese buryn «Batyr Ana» ataǵyn alǵan, sondaı-aq I jáne II dárejeli «Ana dańqy» ordenderimen marapattalǵan kóp balaly analar avtomatty túrde «saqtandyrylǵan» mártebesine ıe bolady.
13) Múgedekter. Resmı qujaty shyqqan kezde, mártebe avtomatty túrde beriledi.
14) Orta, tehnıkalyq jáne kásiptik, orta bilimnen keıingi, joǵary bilim berý, sondaı-aq joǵary oqý ornynan keıingi bilim berý uıymdarynda kúndizgi oqý nysanynda bilim alatyn tulǵalar. Qazaqstanda oqıtyn stýdentter jeńildetilgen sanatqa avtomatty túrde qosylady. Bul jerde sheteldik oqý oryndarynda kúndiz oqıtyn qazaqstandyq stýdentter MÁMS júıesinde «saqtandyrylǵan» tulǵalardyń avtomatty túrdegi jeńildik mártebesin birden ala almaıtynyn eskerý kerek. Olar egov.kz elektrondyq úkimet portalyndaǵy servısti paıdalana otyryp, júıede óz betinshe tirkelýi qajet.
15) Jumys istemeıtin memlekettik ataýly áleýmettik kómek alýshylar. Áleýmettik tólem taǵaıyndalǵan kezde «saqtandyrylǵan» mártebesi avtomatty túrde beriledi.
«Eger siz osy 15 sanattyń birine kirseńiz, biraq «saqtandyrylmaǵan» bolsańyz, rastaıtyn qujattar tizimin jınap, Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵyna tapsyrýyńyz kerek. Aqparat memlekettik organdarǵa joldanyp, tıisti sharalardan soń sizge «saqtandyrylǵan» mártebesi beriledi jáne siz úshin memleket jarna tóleıdi», deıdi Nur-Sultan qalalyq fılıaly dırektorynyń orynbasary Sandýǵash Bolysbekova.