28 sáýir – búkil jahanda jumys oryndarynda jazataıym oqıǵalardy, kásibı jaraqattardy boldyrmaýdy nasıhattaý úshin ótkiziletin Búkilálemdik eńbekti qorǵaý kúni. Osyǵan oraı keshe Qazaqstan Respýblıkasy Kásipodaqtar federasııasynyń tóraǵasy Ábilǵazy Qusaıynov baspasóz máslıhatyn ótkizdi.
«Myltyqtyń basylýyna, qulannyń qasynýy týra keldi» degendeı, aldyn-ala josparlanǵan baspasóz máslıhaty Astanadaǵy «Kórkem» turǵyn úı kesheninde metall qurylǵylarynyń bólikteri qulap, 18 adamnyń jaraqat alýyna tuspa-tus keldi. Jalpy, qurylystarda tehnıkalyq qaýipsizdikterdiń saqtalmaýynan adamdardyń zardap shegýi bir bul emes. Osy jaıynda jýrnalıster tarapynan qoıylǵan saýaldarǵa jaýap bergen Federasııa tóraǵasy Ábilǵazy Qusaıynov ta aıtyp ótti.
Máselen, respýblıkamyzda óndiriste jaraqat alǵandar sany 300 myńnan asady eken. Negizinde, elimiz boıynsha 600 myńdaı múgedek bolsa, onyń ishinde túrli aýrýlardan múgedek bolǵandarmen qatar, óndiriste zardap shekkender de jetkilikti kórinedi. Byltyrǵy jyldyń ózinde respýblıkamyzda 2 myńǵa jýyq adam jaraqat alyp, onyń 301-i qaza tapqan. Jáne bul kórsetkishtiń 2012 jylmen salystyrǵanda joǵary ekenine qynjylysyn bildirgen tóraǵa: «18 adamnyń qurylysta qulap ketýi tehnıka qaýipsizdigi saqtalmaýynyń saldary, bul jumys berýshiniń tarapynan ketken kemshilik dep ashyq aıtý kerek. О́kinishke qaraı, ol kompanııada kásipodaq uıymy joq eken. Biz qazir kásipodaq uıymdaryn múmkin bolatyn barlyq jerde ashýǵa tyrysýdamyz. Eger oqıǵa oryn alǵan kompanııada kásipodaq jumys istegende joǵarydaǵydaı ókinishti jaǵdaı bolmas ta edi. Olar jumys berýshiden qaýipsizdikti saqtaýdy talap eter edi. Jáne bir aıtarym, kóbine jumysshylar eńbek shartyna qol qoımaı-aq, jumys berýshiden shart talap etpeı eńbek ete beredi. Al kásipodaqtar ondaı jaǵdaıǵa jol bermeıdi. Sondyqtan qurylys kompanııalary kóbine kásipodaq qurýǵa múddeli emes. Qaıta kedergi keltirýge tyrysady», dedi.
Sonymen birge, tóraǵa elimizdegi 5,9 mln. jaldamaly jumys isteýshiniń 2,5 mln.-y ǵana kásipodaq quramynda ekenin, onyń bar-joǵy 30 paıyzdy ǵana quraıtynyn aıtty. Biz jumys berýshini kásipodaq qur dep mindetteı almaımyz, biraq, óz jumysymyzdy kórsetý arqyly kásipodaqtardyń jumysshylardyń quqyǵyn qorǵaıtyn qajetti uıym ekenine jurtshylyqtyń kózin jetkizýimiz kerek. Mysaly, ótkende Astanadaǵy «Abý Dabı Plaza» qurylysyndaǵy adamdar ereýilge shyqty. Olarda da kásipodaq joq eken. Jaqynda ol ashylyp, endi kásipodaqtyń qatysýymen eńbek sharty sozyldy jáne basqa da qurylysshylar talaby shartqa naqty kirgizildi. Sondyqtan bizderge ózimizdiń qajetti qurylym ekenimizdi dáleldeý de mańyzdy, dedi.
Qazirgi ýaqytta «Kásipodaqtar federasııasy týraly» jańa zań qabyldanbaqshy. Elimizdegi barlyq jumysshylardy qorǵaý úshin kásipodaqtar qurý mindeti tur. Bir-eki jyl ishinde kásipodaq jańǵyrtylyp, modernızasııalanyp bolady dep oılaımyz. Kásipodaqtar eńbekshi adamnyń qaýipsiz eńbek sharttarynda jumys isteýin, ónerkásipte adamnyń qaza bolýyn boldyrmaý qajet dep sanaıdy. Alaıda, bizdiń qoǵamdyq negizdegi kásipodaq ınspektorlarynyń eńbektiń qaýipsizdigi men qorǵalýy salasyndaǵy buzýshylyqtardy joıý úshin mekemege mindetti túrde oryndalýy tıis uıǵarymdar shyǵarýǵa quqyǵy joq. Sondyqtan jańa zańǵa osyndaı ózgeris engizý josparlanýda, degen tóraǵa óndiriste zardap shekken barlyq kásipodaq múshelerine arnalǵan jáne azamattarǵa naqty kómekke baǵyttalǵan jalpy respýblıkalyq kásipodaqtyq senbilik aksııasynyń ótkiziletinin habarlady. Federasııa osy is-shara arqyly múgedekter máselelerine qazaqstandyqtardyń nazaryn aýdartqysy keledi. Osyndaı jumys kásipodaqtarmen únemi júrgiziledi.
Baspasóz máslıhatynan málim bolǵandaı, 26 sáýirde ótkiziletin aksııada 2502 múgedekke kómek kórsetý josparlanypty. Kásipodaq músheleri aýlalardy tazartyp, múgedekterdiń úılerin jınap berip, aǵashtar otyrǵyzyp, arnaıy pandýstar salyp beretin kórinedi. Sonymen birge, múgedekterge elimizdiń shıpajaılaryna joldamalar, azyq-túlik paketteri, qarjylaı kómekter kórsetiledi eken. Atalǵan aksııaǵa 8277 kásipodaq múshesi qatysatyn bolady.
Anar TО́LEÝHANQYZY,
«Egemen Qazaqstan».