Keleshekke kóz júgirtýde ǵylymı paıymǵa súıenetin mamandar XXI ǵasyrdyń jasandy ıntellekt ǵasyry bolatynyn aıtyp júr. Úlken ólshemmen alǵanda ǵasyr endi ǵana bastaldy. Al jasandy ıntellekt salasynyń alǵashqy qarlyǵashtary álemde birqatar salaǵa engizile de bastady.
Jasandy ıntellekt sheshimderiniń álemdik naryǵy, sonyń ishinde baǵdarlamalyq jasaqtamany, apparattyq quraldardy jáne qyzmetterdi qosa alǵanda, 2022 jyldan 2026 jylǵa deıin jylyna orta eseppen 18,6 paıyzǵa ósim kórsetpek dep boljaıdy International Data Corporation (IDC) zertteý uıymy. 2026 jylǵa qaraı bul naryqtyń aınalymy 900 mlrd dollarǵa jetpek.
«COVID-19 pandemııasy qazirgi júıelerimizdiń biz oılaǵandaı tózimdi emes ekenin kórsetti. Sıfrly transformasııa aıryqsha qajettilikke aınaldy. Qazir tasymaldaýda problemalar týyndap, bilikti maman tapshylyǵynyń týyndap jatqanyn baıqap otyrmyz. Sondaı-aq naqty derekterdi alý boıynsha da túıtkil kóp. Al jasandy ıntellekt tehnologııalary naqty ómirdegi kóp problemany sheship bere alatynyn dáleldedi», deıdi korporasııanyń naryq boıynsha analıtıgi Martın Nýska.
Sarapshylardyń boljaýynsha, jaqyn keleshekte jasandy aqyl-oı tehnologııalary boljap bile almas oqıǵalarda kómekke kelýi múmkin: máselen, tabıǵı apat, soǵys jaǵdaılaryn aldyn ala zerdeleý, medısına júıesine tereń ári jedel taldaý jasaý, sondaı-aq elektrondy kommersııa jáne qaýipsizdik salasy úshin taný júıesin damytý boıynsha. Korporasııa dereginshe, Eýropa, Taıaý Shyǵys jáne Afrıkadaǵy jasandy ıntellekt sheshimderi naryǵynyń jıyntyq kólemi 2023 jyly 100 mlrd dollarǵa, al 2026 jyly 200 mlrd dollarǵa jetedi.
Qazaqstan da jasandy ıntellekti damytýǵa beı-jaı qaramaıdy. «Jasandy ıntellekt salasyndaǵy zertteýler men ázirlemelerdi qoldaý qorynyń» dereginshe, qazir otandyq ǵylymı zerthanalarda jasandy ıntellekt salasyndaǵy zertteýler júrgizilip jatyr. Oǵan birqatar joǵary oqý ornynyń ǵylymı-zertteý ortalyqtary da qosylǵan. Onyń ádepki nátıjeleri de kórinis bere bastady.
Mysaly, Almaty laboratorııasynda Cerebra jobasy daıyndaldy. Qazir ol álemniń úzdik MedTech-jobalarynyń qataryna kiredi. Jasandy ıntellekti paıdalana otyryp jasalǵan joba boıynsha dárigerler naýqastyń boıynan ınsýlt belgilerin bastapqy kezeńde-aq aıqyndaı alady. Ony densaýlyq saqtaý júıesinde qoldanýdyń taǵy bir mysaly – radıologııalyq keskinderdiń ortalyqtandyrylǵan medısınalyq arhıvinde PACS jasandy ıntellekti táýligine 300-ge jýyq rentgendik sýretterdi qarap, 84 paıyz dáldikpen ókpe aýrýlarynyń jıi kezdesetin 14 belgisin anyqtap beredi. Nátıjelerdi óńdeý jáne saqtaý dárigerdiń qatysýynsyz avtomatty túrde júredi.
Jasandy ıntellektke úrke qaraýshylar qatary da basym. Árıne, túsinýge bolady. Adam qabiletin, adam múmkindigin tolyǵymen almastyrý múmkin emes, túptep kelgende qajet emes te shyǵar. Robottardyń álemdi basqarýy sekildi tujyrymdardyń birtindep ýtopııadan shyndyqqa aınala bastaýy azdap kóńilge kirbiń de uıalatady. Biraq zamanaýı úrdis óz degenin jasamaı qoımaıdy. Solaı eken, demek onyń jaqsy, qajetti qyryn meńgerip, jasandy ıntellekt mamanǵa kómekshi bolarlyqtaı nusqalaryn qarastyrý jón bolatyn sııaqty.
Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev osyǵan deıin Qazaqstannyń tehnologııalyq seriktestik turǵysynan brendke aınalýy qajet ekenin aıtty. Bul áste tegin sóz emes. Bizde sıfrly transformasııany júzege asyrý úshin qolaıly alǵysharttar bar. Bilikti, qolynan is keletin jas ta kóp. Jasandy ıntellekt bizde adam qaýipsizdigin qamtamasyz etý turǵysynan, ekonomıka ónimdiligin arttyrý turǵysynan kómekteser bolsa, onda ony engizý jolynda aıanyp qalýǵa bolmas.